Wojna w Ukrainie od ponad czterech lat wyniszcza nie tylko infrastrukturę krytyczną i gospodarkę państwa, ale również system ochrony zdrowia. Najnowsze dane Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) pokazują skalę zjawiska, która budzi poważne obawy społeczności międzynarodowej. W ciągu 1534 dni od rozpoczęcia pełnoskalowej rosyjskiej inwazji WHO zweryfikowała już ponad 3000 ataków na służbę zdrowia w Ukrainie. Obejmują one szpitale, przychodnie, transport medyczny, magazyny farmaceutyczne i personel medyczny. Według ekspertów organizacji ataki te nie tylko prowadzą do śmierci i obrażeń, ale również destabilizują funkcjonowanie całego systemu opieki zdrowotnej, ograniczając dostęp milionów pacjentów do leczenia, diagnostyki i ratowania życia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego ponad 3000 ataków na służbę zdrowia w Ukrainie zostało uznanych przez WHO za naruszenie międzynarodowego prawa humanitarnego
- Jakie konsekwencje dla pacjentów i personelu medycznego mają ataki na szpitale, przychodnie i transport medyczny
- Dlaczego karetki pogotowia i pojazdy medyczne należą obecnie do najbardziej zagrożonych elementów systemu ochrony zdrowia w Ukrainie
- Jak WHO oraz partnerzy międzynarodowi wspierają odbudowę i funkcjonowanie ukraińskiego systemu opieki zdrowotnej mimo trwającej wojny
WHO potwierdziła ponad 3000 ataków na opiekę zdrowotną
Światowa Organizacja Zdrowia monitoruje incydenty związane z atakami na ochronę zdrowia za pośrednictwem specjalnego Systemu Nadzoru Ataków na Opiekę Zdrowotną. Dane są weryfikowane zgodnie z globalnymi standardami monitorowania konfliktów humanitarnych. WHO podkreśla, że skala tych incydentów jest bezprecedensowa. W praktyce oznacza to, że niemal każdy element ukraińskiego systemu ochrony zdrowia został dotknięty działaniami wojennymi. Największą grupę stanowią ataki na placówki medyczne. Około 80% wszystkich zweryfikowanych incydentów dotyczyło:
- szpitali,
- przychodni,
- ośrodków podstawowej opieki zdrowotnej,
- placówek położniczych,
- infrastruktury medycznej.
Konsekwencje takich działań wykraczają daleko poza bezpośrednie straty materialne. Zniszczenia infrastruktury oznaczają ograniczenie możliwości leczenia pacjentów, opóźnienia diagnostyczne oraz przerwanie ciągłości terapii osób przewlekle chorych.
WHO: ochrona zdrowia podlega ochronie prawa humanitarnego
WHO jednoznacznie przypomina, że zgodnie z międzynarodowym prawem humanitarnym personel medyczny, pacjenci oraz infrastruktura ochrony zdrowia powinni pozostawać pod szczególną ochroną nawet podczas działań wojennych. Dr Hans Henri P. Kluge, dyrektor regionalny WHO w Europie, podkreślił:
Każdy z tych ataków stanowi naruszenie międzynarodowego prawa humanitarnego i każdy z nich dotyczy pacjenta, do którego nie można było dotrzeć, pracownika służby zdrowia w niebezpieczeństwie, społeczności pozostawionej bez opieki – powiedział dr Hans Henri P. Kluge, dyrektor regionalny WHO w Europie. „Nie da się tego znormalizować. Zgodnie z międzynarodowym prawem humanitarnym opieka zdrowotna jest chroniona. To nie jest wytyczna ani zalecenie. To wiążący obowiązek wszystkich stron konfliktu. WHO będzie nadal dokumentować każdy atak na służbę zdrowia i działać na rzecz ochrony pracowników służby zdrowia na Ukrainie.
WHO zaznacza, że państwa-strony konfliktu mają obowiązek podejmowania działań ograniczających zagrożenie dla ludności cywilnej oraz zapewnienia niezakłóconego przepływu pomocy humanitarnej.
Karetki i transport medyczny wśród najbardziej zagrożonych
Szczególnie niepokojące dane dotyczą transportu medycznego. Według WHO około 20% ataków na ochronę zdrowia dotyczyło karetek pogotowia oraz innych pojazdów medycznych. To właśnie ta część systemu należy obecnie do najbardziej niebezpiecznych obszarów działalności medycznej w Ukrainie. Prawie co trzeci atak na transport medyczny skutkował ofiarami śmiertelnymi. Oznacza to ogromne zagrożenie nie tylko dla ratowników medycznych i personelu karetek, ale również dla pacjentów wymagających pilnego transportu do szpitali.
Liczba ofiar rośnie z roku na rok
WHO alarmuje, że sytuacja w 2026 roku pogarsza się jeszcze bardziej. Tylko od początku bieżącego roku organizacja zweryfikowała 186 ataków na służbę zdrowia. Ich skutki są dramatyczne:
- zginęło 15 osób,
- co najmniej 81 osób zostało rannych,
- liczba zgonów wzrosła niemal czterokrotnie względem analogicznego okresu 2025 roku,
- liczba obrażeń wzrosła prawie dwukrotnie.
Dr Jarno Habicht, przedstawiciel WHO na Ukrainie, podkreślił:
Tylko od początku tego roku 186 ataków na służbę zdrowia, zweryfikowanych przez WHO, doprowadziło do 15 zgonów i obrażeń co najmniej 81 osób, a liczba ta stale rośnie. W porównaniu z analogicznym okresem w 2025 roku liczba zgonów wzrosła prawie czterokrotnie, a liczba obrażeń prawie dwukrotnie. Takie tendencje nie tylko narażają pracowników służby zdrowia na zwiększone ryzyko, ale także dodatkowo zakłócają ciągłość opieki nad osobami najbardziej od niej zależnymi – powiedział dr Jarno Habicht, przedstawiciel WHO na Ukrainie.
Rosną potrzeby humanitarne i zdrowotne Ukrainy
Zniszczenia infrastruktury medycznej zbiegają się z gwałtownym wzrostem potrzeb zdrowotnych ludności cywilnej. Według danych Organizacji Narodów Zjednoczonych:
- 12,7 miliona mieszkańców Ukrainy potrzebuje pomocy humanitarnej,
- 9,2 miliona osób wymaga wsparcia medycznego,
- liczba ofiar cywilnych wzrosła o 31% w porównaniu z poprzednim rokiem.
W praktyce oznacza to coraz większe obciążenie dla systemu ochrony zdrowia funkcjonującego w warunkach permanentnego kryzysu. Dodatkowym wyzwaniem pozostaje odbudowa zniszczonej infrastruktury. Według najnowszych szacunków potrzeby odbudowy ukraińskiego sektora ochrony zdrowia w ciągu kolejnych 10 lat wynoszą już 23,6 mld dolarów. Minister zdrowia Ukrainy Wiktor Liaszko podkreślił znaczenie międzynarodowego wsparcia:
Według najnowszych szacunków, potrzeby odbudowy sektora opieki zdrowotnej w ciągu najbliższych 10 lat sięgają już 23,6 mld dolarów. Jednocześnie dokładamy wszelkich starań, aby zapewnić pacjentom dostęp do niezbędnej opieki medycznej. Jesteśmy wdzięczni WHO i wszystkim naszym partnerom za systematyczne wsparcie, które pomaga utrzymać i wzmocnić system opieki zdrowotnej w tych niezwykle trudnych warunkach” – powiedział Wiktor Liaszko, minister zdrowia Ukrainy.
WHO wspiera ukraiński system ochrony zdrowia
Pomimo trudnej sytuacji WHO kontynuuje działania pomocowe w Ukrainie. Organizacja działa w tym kraju od 1994 roku, jednak od czasu pełnoskalowej inwazji zakres wsparcia znacząco się zwiększył. Tylko w ciągu ostatniego roku WHO wsparło:
- 1,9 miliona osób korzystających z podstawowych usług zdrowotnych,
- blisko 1000 placówek medycznych poprzez dostawy leków i sprzętu,
- ponad 2500 pracowników ochrony zdrowia poprzez szkolenia,
- ponad 6400 pacjentów ewakuowanych medycznie za granicę.
WHO współpracuje z ukraińskim Ministerstwem Zdrowia, władzami lokalnymi oraz partnerami międzynarodowymi, koncentrując się na utrzymaniu funkcjonalności placówek medycznych oraz wzmacnianiu odporności systemu opieki zdrowotnej.
Ataki na ochronę zdrowia jako globalne wyzwanie bezpieczeństwa
Eksperci zwracają uwagę, że ataki na ochronę zdrowia coraz częściej stają się elementem współczesnych konfliktów zbrojnych. Ukraina jest obecnie jednym z najlepiej udokumentowanych przykładów tego zjawiska. WHO przypomina, że monitoring prowadzony jest zgodnie z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 2286 oraz rezolucją Światowego Zgromadzenia Zdrowia nr 65.20, które potępiają przemoc wobec personelu medycznego i infrastruktury ochrony zdrowia.
Długofalowe skutki takich działań mogą być odczuwalne przez dziesięciolecia. Obejmują one nie tylko straty infrastrukturalne, ale również pogorszenie zdrowia populacji, ograniczenie dostępu do leczenia oraz odpływ personelu medycznego.
Główne wnioski
- WHO zweryfikowała już ponad 3000 ataków na służbę zdrowia w Ukrainie od początku pełnoskalowej rosyjskiej inwazji, a około 80% incydentów dotyczyło szpitali, przychodni i innych placówek medycznych.
- Transport medyczny pozostaje jednym z najbardziej niebezpiecznych obszarów działalności ochrony zdrowia. Około 20% ataków dotyczyło karetek i pojazdów medycznych, a niemal co trzeci incydent skutkował ofiarami śmiertelnymi.
- Tylko od początku 2026 roku WHO potwierdziła 186 ataków na ochronę zdrowia, które doprowadziły do 15 zgonów i co najmniej 81 obrażeń. Liczba zgonów wzrosła niemal czterokrotnie względem analogicznego okresu 2025 roku.
- Według ONZ aż 9,2 miliona mieszkańców Ukrainy potrzebuje wsparcia medycznego, a szacowane koszty odbudowy sektora ochrony zdrowia w ciągu najbliższych 10 lat wynoszą już 23,6 mld dolarów.
Źródło:
- https://www.who.int/europe/news/item/08-05-2026-3000-attacks-on-health-care-in-ukraine-verified-by-who-since-full-scale-invasion
