Radioterapia od dekad kojarzona jest przede wszystkim z leczeniem nowotworów. Tymczasem jej potencjał terapeutyczny wykracza daleko poza onkologię. Uruchomienie pierwszej w Polsce Poradni Radioterapii Chorób Nienowotworowych w Narodowym Instytucie Onkologii w Gliwicach stanowi ważny krok w kierunku poszerzenia dostępu do nowoczesnych metod leczenia dla pacjentów z przewlekłymi, trudnymi do terapii schorzeniami.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak działa pierwsza w Polsce poradnia radioterapii chorób nienowotworowych i kto może z niej skorzystać.
- W jakich schorzeniach radioterapia może być skuteczną alternatywą dla standardowego leczenia.
- Jakie techniki radioterapii są stosowane i czym różni się radioterapia niskodawkowa od radiochirurgii stereotaktycznej.
- Dlaczego radioterapia może przynieść poprawę u pacjentów z wieloletnimi, opornymi na leczenie dolegliwościami.
Nowa poradnia – unikalna inicjatywa w skali kraju i Europy
18 marca w Zakładzie Radioterapii Narodowego Instytutu Onkologii w Gliwicach rozpoczęła działalność poradnia dedykowana pacjentom z chorobami nienowotworowymi. To pierwsza tego typu jednostka w Polsce i jedna z nielicznych w Europie. Poradnia funkcjonuje:
- raz w tygodniu (środy),
- w godzinach 10:00–14:00,
- jako miejsce konsultacji i kwalifikacji do leczenia radioterapią.
Oferta skierowana jest do pacjentów z:
- chorobami ortopedycznymi,
- neurologicznymi,
- urologicznymi,
- kardiologicznymi,
szczególnie w sytuacjach, gdy standardowe leczenie nie przynosi efektów.
Radioterapia poza onkologią – kiedy znajduje zastosowanie?
Radioterapia w schorzeniach nienowotworowych stosowana jest przede wszystkim w przypadku:
- przewlekłego bólu,
- stanów zapalnych,
- włóknienia tkanek,
- chorób degeneracyjnych.
Jak podkreśla prof. Sławomir Blamek:
W przypadku chorób nienowotworowych radioterapia stosowana jest zwykle w niższych dawkach niż w przypadku nowotworów. Dzięki temu tolerancja leczenia jest bardzo dobra, a ryzyko wystąpienia działań niepożądanych jest w większości przypadków minimalne.
Radioterapia jest rozważana:
- po 3–6 miesiącach nieskutecznego leczenia zachowawczego,
- gdy inne metody są przeciwwskazane,
- u pacjentów z wieloletnimi dolegliwościami.
Jak dodaje ekspert:
Zwykle rozważa się ją po 3-6 miesiącach nieskutecznego leczenia innymi metodami, choć mamy też pacjentów, którzy przez wiele lat byli leczeni innymi metodami bez wyraźnych efektów i dopiero zastosowanie radioterapii przynosiło spektakularne efekty, na przykład w przypadku neuralgii nerwu trójdzielnego.
Jakie schorzenia mogą być leczone promieniowaniem?
Zakres wskazań jest szeroki i obejmuje wiele dziedzin medycyny.
Schorzenia ortopedyczne:
- ostroga piętowa,
- zapalenie ścięgna Achillesa,
- łokieć tenisisty i golfisty,
- zespół bolesnego barku,
- zwyrodnienia stawów biodrowych i kolanowych,
- choroba Dupuytrena i Ledderhose’a.
Schorzenia neurologiczne:
- neuralgia nerwu trójdzielnego,
- nerwiaki i oponiaki,
- malformacje tętniczo-żylne (AVM),
- drżenie samoistne.
Schorzenia urologiczne i endokrynologiczne:
- choroba Peyroniego,
- orbitopatia tarczycowa (choroba Gravesa-Basedowa).
Schorzenia kardiologiczne:
- nawracający częstoskurcz komorowy.
To szczególnie ważne dla pacjentów, u których wyczerpano standardowe opcje terapeutyczne.
Nowoczesne techniki radioterapii
W leczeniu wykorzystywane są różne technologie, w zależności od charakteru schorzenia.
Radioterapia niskodawkowa (LDRT)
Stosowana głównie w chorobach zwyrodnieniowych i zapalnych:
- dawki frakcyjne: 0,5–1 Gy,
- dawka całkowita: 3–6 Gy,
- możliwość powtórzenia terapii po 3–6 miesiącach.
Metoda ta wykazuje wysoką skuteczność przy bardzo dobrym profilu bezpieczeństwa.
Radiochirurgia stereotaktyczna (CyberKnife)
Wykorzystywana w schorzeniach neurologicznych i kardiologicznych:
- bardzo precyzyjne napromienianie,
- wysoka dawka w małej objętości,
- alternatywa dla leczenia operacyjnego.
Znajduje zastosowanie m.in. w:
- neuralgii nerwu trójdzielnego,
- guzach łagodnych,
- częstoskurczu komorowym.
Badania kliniczne i rozwój nowych wskazań
Narodowy Instytut Onkologii w Gliwicach prowadzi zaawansowane badania nad zastosowaniem radioterapii w chorobach nienowotworowych. Aktualne projekty obejmują:
- leczenie drżenia samoistnego (badanie EASIER),
- terapię tachykardii komorowej (SMARTER-VT),
- zakończone badania nad zastosowaniem radioterapii w chorobie Parkinsona.
To pokazuje, że radioterapia staje się elementem innowacyjnych strategii terapeutycznych również poza onkologią.
Dostęp do leczenia – praktyczne informacje dla pacjentów
Uruchomienie poradni ma znacząco poprawić dostęp do leczenia dla pacjentów:
- z województwa śląskiego,
- z innych regionów Polski,
- z przewlekłymi, trudnymi do leczenia schorzeniami.
Rejestracja możliwa jest:
- przez call center: 32 278 88 88,
- bezpośrednio u koordynatora Zakładu Radioterapii,
- w godzinach pracy rejestracji (7:00–15:30).
Główne wnioski
- W Narodowym Instytucie Onkologii w Gliwicach uruchomiono pierwszą w Polsce poradnię radioterapii chorób nienowotworowych, działającą raz w tygodniu (środy, 10:00–14:00).
- Radioterapia stosowana jest w niższych dawkach (0,5–1 Gy, łącznie 3–6 Gy), co zapewnia dobrą tolerancję i minimalne ryzyko działań niepożądanych.
- Metoda znajduje zastosowanie w wielu schorzeniach – ortopedycznych, neurologicznych, urologicznych i kardiologicznych, szczególnie gdy standardowe leczenie jest nieskuteczne.
- Nowoczesne techniki, takie jak radiochirurgia stereotaktyczna (CyberKnife), umożliwiają precyzyjne leczenie i stanowią alternatywę dla zabiegów operacyjnych.
Źródło:
- Informacja prasowa
