Parlament Europejski przyjął stanowisko w sprawie unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności na lata 2028-2034. Europosłowie proponują zwiększenie jego budżetu do 12,42 mld euro oraz rozszerzenie działań związanych z reagowaniem na zagrożenia zdrowia publicznego. Nowe rozwiązania mają obejmować m.in. tworzenie zapasów medycznych, współpracę szpitali ponad granicami państw i transport pacjentów w przypadku przeciążenia systemów ochrony zdrowia. Ostateczny kształt przepisów będzie przedmiotem negocjacji z Radą UE.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany w unijnym Mechanizmie Ochrony Ludności na lata 2028-2034 proponuje Parlament Europejski.
- Ile środków europosłowie chcą przeznaczyć na reagowanie kryzysowe i ochronę zdrowia.
- Jak mają wyglądać współpraca transgraniczna szpitali, transport pacjentów i tworzenie zapasów medycznych.
- Na jakim etapie legislacyjnym znajdują się proponowane regulacje.
Parlament Europejski chce zwiększenia budżetu do 12,42 mld euro
12 listopada 2026 r. Parlament Europejski przyjął stanowisko dotyczące kolejnej edycji unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności (UCPM). Za dokumentem głosowało 424 europosłów, przeciw było 105, a 83 wstrzymało się od głosu.
Parlament proponuje przeznaczenie na mechanizm 12,42 mld euro w latach 2028-2034, czyli o 1,74 mld euro więcej niż przewiduje propozycja Komisji Europejskiej. W cenach stałych z 2025 r. kwota ta odpowiada 11 mld euro.
Europosłowie chcą również określić podział finansowania:
- 40% na ochronę ludności,
- 40% na reagowanie na zagrożenia zdrowia publicznego,
- 20% jako rezerwa na nieprzewidziane potrzeby.
Mechanizm UCPM wspiera państwa w reagowaniu na katastrofy naturalne i inne sytuacje nadzwyczajne poprzez wspólne pozyskiwanie i udostępnianie zasobów.
Wspólne zapasy medyczne i transport pacjentów między państwami UE
Ważna część proponowanych zmian dotyczy przygotowania europejskich systemów ochrony zdrowia na poważne zagrożenia transgraniczne. Parlament Europejski chce rozwijać wspólne zapasy medycznych środków przeciwdziałania zagrożeniom, obejmujące m.in. środki ochrony indywidualnej oraz substancje czynne wykorzystywane w produkcji leków.
Propozycje przewidują także rozszerzenie współpracy między wyspecjalizowanymi ośrodkami medycznymi w różnych państwach UE oraz rozwój transgranicznych zespołów medycznych.
Jednym z proponowanych rozwiązań jest transport pacjentów między państwami członkowskimi, gdy krajowy system ochrony zdrowia nie będzie w stanie zapewnić wystarczającej liczby miejsc do leczenia.
Europosłowie wskazują również na potrzebę monitorowania dostępności łóżek na oddziałach intensywnej terapii oraz zwiększania zdolności szpitali do przyjmowania większej liczby pacjentów w sytuacjach kryzysowych.
Wczesne ostrzeganie i większe możliwości reagowania
Parlament chce, aby mechanizm w większym stopniu koncentrował się na przewidywaniu zagrożeń. Służyć temu mają systemy monitorowania ryzyka, mapowanie podatności na katastrofy, długoterminowe prognozy klimatyczne oraz wykorzystanie unijnych technologii kosmicznych.
Proponowane jest również wzmocnienie współpracy cywilno-wojskowej i zwiększenie udziału władz lokalnych oraz regionalnych w zarządzaniu kryzysowym.
Rozbudowane mają zostać wspólne zdolności reagowania rescEU. Jednym z planowanych przedsięwzięć jest utworzenie floty samolotów gaśniczych, która miałaby być dostępna od 2028 r.
Europosłowie postulują ponadto ustanowienie zasad koordynacji odbudowy po katastrofach oraz odrębnego statusu prawnego wolontariuszy, regulującego m.in. ubezpieczenie i uznawanie kwalifikacji.
Pandemia COVID-19 pokazała znaczenie gotowości systemów zdrowotnych
Współsprawozdawca projektu Aurelijus Veryga (ECR, Litwa) zwrócił uwagę na doświadczenia pandemii COVID-19.
– Pandemia COVID-19 pokazała nam, dlaczego gotowość w obszarze zdrowia musi stać się wyraźnie określoną częścią unijnej ochrony ludności. Jednocześnie zagrożenia klimatyczne niosą ryzyko dla życia ludzi i niszczą infrastrukturę, a wschodnia flanka UE mierzy się ze szczególnymi wyzwaniami, w tym z zagrożeniami hybrydowymi. Nie sprostamy tym wyzwaniom bez odpowiedniego finansowania. Koszt przygotowań może wydawać się wysoki, ale koszt braku przygotowania jest zawsze znacznie wyższy – powiedział Aurelijus Veryga.
Z kolei współsprawozdawczyni Leire Pajín (S&D, Hiszpania) wskazała na potrzebę skuteczniejszego przewidywania zagrożeń, koordynacji działań instytucji oraz przeciwdziałania dezinformacji podczas kryzysów.
– Musimy wyjaśnić obywatelom, jaka jest ich rola i jak powinni się zachować w razie kryzysu. Musimy też zwalczać dezinformację. Do tego wszystkiego potrzebujemy większych zasobów. Parlament Europejski zdecydowanie popiera mechanizm, który chroni życie ludzi i pozwala przewidywać kryzysy – wskazywał Leire Pajín.
Przyjęte stanowisko otwiera Parlamentowi Europejskiemu drogę do negocjacji z Radą UE. Proponowane regulacje są częścią pakietu legislacyjnego związanego z wieloletnimi ramami finansowymi UE na lata 2028-2034.
Główne wnioski
- 12,42 mld euro na lata 2028-2034 – taką kwotę Parlament Europejski proponuje na unijny Mechanizm Ochrony Ludności, o 1,74 mld euro więcej niż Komisja Europejska.
- 40% budżetu na zagrożenia zdrowia publicznego – kolejne 40% ma finansować ochronę ludności, a pozostałe 20% stanowić rezerwę na nieprzewidziane potrzeby.
- Zapasy medyczne i współpraca transgraniczna – europosłowie proponują rozwój zespołów medycznych, monitorowanie dostępności łóżek na OIT oraz transport pacjentów między państwami UE.
- 424 głosy za przyjęciem stanowiska – Parlament Europejski jest gotowy do negocjacji z Radą UE nad ostatecznym kształtem przepisów.
Źródło:
- https://www.europarl.europa.eu/news/pl/press-room/20261110IPR48738/unijny-mechanizm-ochrony-ludnosci-lepsze-przygotowanie-na-sytuacje-kryzysowe
