Niemal dwa lata po włączeniu trombektomii mechanicznej do katalogu świadczeń finansowanych ze środków publicznych widać wyraźne efekty zmian organizacyjnych w leczeniu udaru niedokrwiennego mózgu. W Polsce znacząco wzrosła liczba ośrodków wykonujących zabiegi, a coraz więcej pacjentów otrzymuje dostęp do jednej z najskuteczniejszych metod leczenia najcięższych postaci udaru. Istotną rolę w tym procesie odegrały europejskie standardy neuroradiologii zabiegowej współtworzone przez ekspertów z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak zmieniła się dostępność trombektomii mechanicznej w Polsce.
- Jaką rolę odegrały europejskie standardy neuroradiologii zabiegowej.
- Ile ośrodków wykonuje trombektomię i ilu pacjentów leczono tą metodą.
- Jak rozwijają się szkolenia, certyfikacja i sieć szpitali trombektomijnych.
Neuroradiologia zabiegowa coraz ważniejsza w leczeniu chorób naczyń mózgowych
Neuroradiologia zabiegowa należy do najbardziej zaawansowanych obszarów współczesnej medycyny. Procedury wykonywane są przez układ naczyniowy, co pozwala dotrzeć do struktur mózgu bez konieczności przeprowadzania klasycznej operacji neurochirurgicznej.
Metody te znajdują zastosowanie między innymi w leczeniu wybranych przypadków udaru niedokrwiennego, tętniaków mózgu, przetok tętniczo-żylnych, malformacji naczyniowych oraz zwężeń naczyń. Dla wielu pacjentów oznacza to mniejsze obciążenie organizmu, krótszy pobyt w szpitalu i większą szansę na zachowanie sprawności.
Europejskie standardy uporządkowały zasady szkolenia i organizacji ośrodków
Przez wiele lat w Europie nie funkcjonował jednolity model kształcenia lekarzy zajmujących się neuroradiologią zabiegową. Potwierdziło to badanie przeprowadzone w 2019 r. w 31 krajach zrzeszonych w Europejskiej Unii Lekarzy Specjalistów (UEMS).
Analiza wykazała znaczące różnice dotyczące ścieżek szkolenia, wymagań certyfikacyjnych, organizacji placówek oraz dostępności procedur dla pacjentów. Odpowiedzią na te problemy stały się europejskie standardy neuroradiologii zabiegowej.
Dokument określa kompetencje wymagane od lekarzy wykonujących procedury, zasady szkolenia, kryteria dla ośrodków szkoleniowych oraz wymagania dotyczące infrastruktury i organizacji leczenia.
– Europejskie standardy porządkują całą ścieżkę: od przygotowania lekarza, przez wymagania wobec ośrodka, po bezpieczeństwo wykonywania procedur. To szczególnie ważne w tak wymagającej dziedzinie jak neuroradiologia zabiegowa, gdzie decyzje kliniczne zapadają często bardzo szybko, a ich skutki są dla pacjenta fundamentalne – podkreśla prof. Anna Zimny, kierownik Katedry Radiologii UMW oraz kierownik Uniwersyteckiego Centrum Diagnostyki Obrazowej USK we Wrocławiu.
Prof. Marek Sąsiadek kierował pracami nad europejskim dokumentem
Prace nad standardami prowadzone były pod przewodnictwem prof. Marka Sąsiadka, kierownika Katedry Radiologii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, który w tym czasie pełnił funkcję prezydenta Dywizji Neuroradiologii UEMS.
Po analizie wyników europejskiego badania zespół ekspertów opracował wspólny dokument regulujący zasady funkcjonowania neuroradiologii zabiegowej. Następnie został on przedstawiony Radzie UEMS i przyjęty jednogłośnie.
Trombektomia mechaniczna stała się świadczeniem gwarantowanym
Jednym z najbardziej widocznych efektów rozwoju neuroradiologii zabiegowej jest wzrost dostępności trombektomii mechanicznej stosowanej u wybranych pacjentów z ostrym udarem niedokrwiennym mózgu.
Procedura polega na usunięciu skrzepliny zamykającej naczynie krwionośne w mózgu. W przypadku najcięższych udarów może decydować nie tylko o przeżyciu chorego, ale również o stopniu odzyskanej sprawności po zakończeniu leczenia.
Po zakończeniu programu pilotażowego trombektomia została wpisana do wykazu świadczeń gwarantowanych. Od 1 lipca 2024 r. leczenie ostrej fazy udaru niedokrwiennego metodą przezcewnikowej trombektomii mechanicznej naczyń domózgowych lub wewnątrzczaszkowych finansowane jest ze środków publicznych.
Liczba ośrodków i pacjentów wzrosła kilkukrotnie
Dane z ostatnich lat pokazują wyraźny rozwój systemu leczenia udarów z wykorzystaniem trombektomii mechanicznej.
Liczba ośrodków wykonujących te procedury wzrosła z 17 w 2019 r. do 37 w 2025 r. Jednocześnie znacząco zwiększyła się liczba pacjentów leczonych tą metodą. W 2019 r. zabieg wykonano u 1412 chorych, natomiast w 2024 r. było to już 4807 pacjentów.
W latach 2021-2025 rozwijano również system szkoleń i kursów certyfikacyjnych dla lekarzy wykonujących zabiegi. Równolegle rozpoczęto budowę sieci szpitali trombektomijnych wykorzystujących aplikację Brainomix, która wspiera szybką analizę badań obrazowych pacjentów z podejrzeniem udaru.
Korzyści odczuwają pacjenci, lekarze i szpitale
Eksperci wskazują, że wdrożenie wspólnych standardów przynosi korzyści na wielu poziomach systemu ochrony zdrowia. Pacjenci zyskują większą szansę na leczenie w ośrodkach spełniających określone wymagania jakościowe.
– Lekarze mają jasne kryteria szkolenia i certyfikacji. Szpitale mogą rozwijać procedury według wspólnych zasad, a system ochrony zdrowia łatwiej planuje sieć ośrodków i kontroluje jakość świadczeń – wskazuje prof. Zimny.
Standardy wykorzystywane także przez inne środowiska eksperckie
Znaczenie dokumentu wykracza poza samą neuroradiologię zabiegową. Europejskie standardy stały się punktem odniesienia dla kolejnych grup ekspertów, między innymi Sekcji Neuroradiologii Pediatrycznej UEMS oraz Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego.
Wykorzystano je przy opracowywaniu kolejnych dokumentów dotyczących organizacji szkolenia, jakości procedur oraz leczenia chorób naczyniowych mózgu.
Główne wnioski
- Liczba ośrodków wykonujących trombektomię mechaniczną wzrosła z 17 w 2019 r. do 37 w 2025 r.
- W 2024 r. trombektomią mechaniczną leczono 4807 pacjentów, podczas gdy w 2019 r. było to 1412 chorych.
- Od 1 lipca 2024 r. trombektomia mechaniczna jest świadczeniem finansowanym ze środków publicznych po wcześniejszym zakończeniu programu pilotażowego.
- Europejskie standardy neuroradiologii zabiegowej uporządkowały zasady szkolenia lekarzy, certyfikacji oraz organizacji ośrodków wykonujących procedury.
Źródło:
- https://www.umw.edu.pl/pl/aktualnosci/wiekszy-dostep-do-trombektomii
