9 marca 2026 r. Związek Powiatów Polskich skierował do ministry zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy obszerne pismo dotyczące konieczności uporządkowania systemu ochrony zdrowia w Polsce. Samorządy wskazują, że obecny model zarządzania ochroną zdrowia opiera się głównie na doraźnych działaniach reagujących na kolejne kryzysy. W opinii autorów pisma bez wprowadzenia spójnych zmian organizacyjnych system nadal będzie działał w logice permanentnych napięć finansowych i organizacyjnych. Jednym z kluczowych elementów proponowanych zmian jest wykorzystanie potencjału szpitali powiatowych jako lokalnych centrów zdrowia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany w organizacji systemu ochrony zdrowia proponuje Związek Powiatów Polskich.
- Na czym polega koncepcja lokalnych centrów zdrowia opartych na szpitalach powiatowych.
- Jaką rolę w planowaniu systemu mają pełnić wojewódzkie plany transformacji.
- Jakie problemy finansowe szpitali powiatowych wskazują samorządy.
Związek Powiatów Polskich: system ochrony zdrowia wymaga uporządkowania
W piśmie skierowanym do Ministerstwa Zdrowia samorządy przypominają, że koncepcje reform były już wcześniej przekazywane resortowi zdrowia w formie stanowisk i propozycji organizacyjnych. Dotyczyły one m.in. uporządkowania struktury systemu poprzez wzmocnienie planowania strategicznego oraz stworzenie modelu lokalnych centrów zdrowia.
Autorzy dokumentu wskazują, że głównym problemem systemu nie jest brak pojedynczych instrumentów naprawczych, lecz brak spójnego ładu organizacyjnego.
W praktyce działania podejmowane w ostatnich latach koncentrują się na reagowaniu na kolejne problemy cząstkowe – raz dotyczące szpitali powiatowych, innym razem kolejek do świadczeń czy sytuacji poszczególnych grup zawodowych. Zdaniem samorządów takie podejście przynosi jedynie krótkotrwałe efekty i nie eliminuje przyczyn kryzysów.
Związek Powiatów Polskich podkreśla, że organizacja systemu ochrony zdrowia powinna wynikać przede wszystkim z rzeczywistych potrzeb zdrowotnych mieszkańców, a nie z doraźnych decyzji administracyjnych czy kontraktowych.
Wojewódzkie plany transformacji mają być realnym narzędziem zarządzania
Jednym z elementów proponowanego porządkowania systemu ma być faktyczne wykorzystanie wojewódzkich planów transformacji. W założeniu ustawodawcy dokumenty te miały służyć planowaniu zmian w systemie ochrony zdrowia na poziomie regionalnym i zapewnieniu mieszkańcom równomiernego dostępu do świadczeń. Samorządy wskazują jednak, że w wielu przypadkach plany te funkcjonują jedynie formalnie i nie przekładają się na realne decyzje organizacyjne.
Zdaniem autorów pisma konieczne jest przygotowanie aktualnych i operacyjnych planów transformacji, które jasno określą potrzeby zdrowotne mieszkańców oraz strukturę systemu zdolną te potrzeby zabezpieczyć.
Dwa obszary funkcjonowania systemu ochrony zdrowia
W dokumencie zaproponowano również podział systemu ochrony zdrowia na dwa podstawowe obszary organizacyjne.
Pierwszy z nich obejmowałby świadczenia związane z bezpieczeństwem zdrowotnym mieszkańców – czyli działania pierwszego kontaktu oraz reagowanie na sytuacje nagłe i kryzysowe. W tym obszarze kluczową rolę pełniłyby podstawowa opieka zdrowotna oraz szpitale powiatowe prowadzące podstawowe oddziały, takie jak choroby wewnętrzne, chirurgia ogólna, pediatria czy ginekologia i położnictwo.
Samorządy zwracają uwagę, że tego typu świadczenia mają charakter zbliżony do innych usług publicznych związanych z bezpieczeństwem państwa, takich jak system ratownictwa czy ochrona przeciwpożarowa. Z tego powodu powinny być traktowane jako element bezpieczeństwa publicznego i finansowane bezpośrednio z budżetu państwa.
Drugi obszar obejmowałby świadczenia wysokospecjalistyczne realizowane przez szpitale o najwyższym poziomie referencyjności. W tym segmencie naturalnym mechanizmem organizacyjnym pozostałby system ubezpieczeniowy oparty na finansowaniu przez Narodowy Fundusz Zdrowia.
Według Związku Powiatów Polskich rozdzielenie tych dwóch obszarów pozwoliłoby uporządkować strukturę systemu oraz precyzyjnie przypisać poszczególnym jego elementom określone funkcje.
Szpitale powiatowe jako lokalne centra zdrowia
Jedną z kluczowych propozycji samorządów jest rozwój modelu lokalnych centrów zdrowia opartych na potencjale szpitali powiatowych. Koncepcja ta została przedstawiona już w 2020 r. wspólnie przez Związek Powiatów Polskich oraz Ogólnopolski Związek Pracodawców Szpitali Powiatowych.
Zakłada ona wykorzystanie istniejącej infrastruktury szpitali powiatowych do stworzenia lokalnych ośrodków koordynujących opiekę zdrowotną w danym regionie. Model taki miałby obejmować m.in.:
- działania z zakresu profilaktyki i promocji zdrowia w społeczności lokalnej
- podstawowe oddziały szpitalne, w tym internę, chirurgię ogólną, pediatrię oraz ginekologię i położnictwo
- rozwój opieki długoterminowej i usług dla seniorów
- powiązanie podstawowej opieki zdrowotnej oraz części ambulatoryjnej opieki specjalistycznej z lokalnym centrum zdrowia
- koordynację ścieżki leczenia pacjentów w systemie ochrony zdrowia
- rozwój środowiskowej opieki psychologicznej i psychiatrycznej
- współpracę z instytucjami pomocy społecznej i edukacji
Samorządy wskazują, że szpitale powiatowe posiadają już zaplecze infrastrukturalne i kadrowe, które pozwalałoby rozszerzyć ich rolę w systemie ochrony zdrowia bez konieczności budowania nowych struktur od podstaw.
Istotnym argumentem jest także ich dostępność geograficzna. Placówki te często znajdują się w mniejszych miastach i na terenach oddalonych od dużych ośrodków klinicznych, dzięki czemu mogą poprawić dostęp do świadczeń dla mieszkańców regionów peryferyjnych.
Bieżące problemy finansowe szpitali
Oprócz kwestii systemowych Związek Powiatów Polskich zwraca uwagę na pilne problemy wymagające natychmiastowych decyzji.
Wśród najważniejszych wskazano konieczność zapewnienia finansowania świadczeń na poziomie odpowiadającym rzeczywistym kosztom funkcjonowania systemu ochrony zdrowia. Dotyczy to m.in. wysokości kontraktów z NFZ, wycen świadczeń oraz mechanizmów korygujących stosowanych w systemie podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej.
Samorządy zwracają również uwagę na potrzebę stabilizacji zasad dotyczących podwyżek dla pracowników podmiotów leczniczych, finansowania posiłków dla pacjentów oraz rozliczania świadczeń nielimitowanych.
Według autorów pisma bez rozwiązania tych problemów funkcjonowanie wielu szpitali powiatowych będzie nadal obciążone wysokim ryzykiem finansowym.
Potrzeba decyzji legislacyjnych
Związek Powiatów Polskich podkreśla, że samo sformułowanie koncepcji zmian organizacyjnych nie jest trudne. Kluczowe pozostaje jednak podjęcie decyzji legislacyjnych i wdrożenie zmian w praktyce.
Samorządy wskazują, że odkładanie reform ze względów politycznych lub z obawy przed konfliktem interesów prowadzi jedynie do pogłębiania problemów systemowych.
W opinii autorów dokumentu dalsze funkcjonowanie systemu w modelu reagowania na kolejne kryzysy nie pozwoli stworzyć stabilnego i przewidywalnego systemu ochrony zdrowia.
Główne wnioski
- 9 marca 2026 r. Związek Powiatów Polskich skierował do ministry zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy pismo dotyczące konieczności wprowadzenia systemowego ładu w ochronie zdrowia.
- Samorządy proponują rozwój modelu lokalnych centrów zdrowia opartych na potencjale szpitali powiatowych, który miałby koordynować profilaktykę, leczenie i część świadczeń POZ oraz AOS.
- Zdaniem ZPP konieczne jest realne wykorzystanie wojewódzkich planów transformacji, które powinny określać potrzeby zdrowotne mieszkańców i strukturę systemu w regionach.
- Samorządy wskazują również na pilną potrzebę stabilizacji finansowania świadczeń i kontraktów z NFZ, ponieważ sytuacja ekonomiczna wielu szpitali powiatowych pozostaje trudna.
Źródło:
- https://www.zpp.pl/artykul/3951-zwiazek-powiatow-polskich-do-minister-zdrowia-system-wymaga-ladu
