Choć obecny okres w Polsce przynosi przede wszystkim suszę, a nie rekordowe fale upałów, lekarze już przypominają o zagrożeniach związanych z odwodnieniem i przegrzaniem organizmu. Problem szczególnie dotyczy seniorów, małych dzieci oraz pacjentów przewlekle chorych. W rozmowie z redakcją Alert Medyczny lek. Piotr Grzyb, nefrolog i specjalista chorób wewnętrznych enel-med, zwraca uwagę, że nawet umiarkowanie wysokie temperatury mogą wpływać na układ krążenia, koncentrację oraz gospodarkę wodno-elektrolitową organizmu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie objawy odwodnienia i przegrzania organizmu mogą wymagać pilnej pomocy medycznej.
- Które grupy pacjentów są najbardziej narażone podczas upałów i suszy.
- Jak wysokie temperatury wpływają na osoby z cukrzycą, nadciśnieniem i chorobami serca.
- Jakie błędy najczęściej popełniane są podczas gorących dni i jak ich unikać.
Susza i wysokie temperatury zwiększają ryzyko odwodnienia
Lek. Piotr Grzyb podkreśla, że mimo braku ekstremalnych upałów należy pamiętać o regularnym nawadnianiu organizmu.
– Mamy obecnie suszę, ale jak dotąd bez upałów. Mimo to należy pamiętać o odpowiedniej podaży płynów szczególnie u małych dzieci i seniorów – zaznacza specjalista.
Lekarz zwraca uwagę, że wiele osób nadal bagatelizuje znaczenie odpowiedniego nawodnienia. Problem częściej dotyczy seniorów, osób z niepełnosprawnościami oraz małych dzieci. Ryzyko odwodnienia może zwiększać się także u pacjentów stosujących analogi GLP-1 wykorzystywane w leczeniu cukrzycy i otyłości, ponieważ mogą one osłabiać uczucie pragnienia i wywoływać nudności.
– Powinniśmy dbać o to aby wypijać codziennie około 1,5-2,5 l płynów (w zależności od masy ciała) niezalenie od tego czy odczuwamy pragnienie czy też nie. Osoby cierpiące na poważne choroby serca, nerek, wątroby powinny uzyskać poradę lekarza na temat bezpiecznego nawadniania się – zaznacza lek. Grzyb.
Kiedy odwodnienie wymaga pilnej pomocy medycznej?
Lek. Piotr Grzyb podkreśla, że szczególnie niebezpieczne jest odwodnienie u dzieci oraz osób starszych.
– Odwodnienie, które dotyczy małych dzieci lub seniorów może wymagać pomocy medycznej. Dodatkowo wystąpienie zaburzeń świadomości splątania może świadczyć o poważnych zaburzeniach gospodarki wodno-elektrolitowej – wyjaśnia.
Na powikłania związane z odwodnieniem bardziej narażeni są również pacjenci z przewlekłymi chorobami, takimi jak cukrzyca, niewydolność serca czy choroby nerek. Ryzyko zwiększają także infekcje przebiegające z biegunką, nudnościami lub wymiotami.
Wysokie temperatury obciążają układ krążenia
Specjalista zwraca uwagę, że wysokie temperatury stanowią duże obciążenie dla organizmu, zwłaszcza dla układu sercowo-naczyniowego.
– Wysokie temperatury wywołują „stres” dla układu krążenia. Obciążają układ krążenia, mogą doprowadzić do ujawnienia się objawów chorobowych np. wystąpienia zawału mięśnia sercowego, zaostrzenia niewydolności krążenia, wystąpienia duszności, obrzęków. W nadciśnieniu tętniczym wysokie temperatury mogą pogarszać kontrolę ciśnienia tętniczego, co może wymagać korekty w dawkowaniu leków przeciw nadciśnieniowych. W cukrzycy może dochodzić do zaburzeń w poziomie glukozy, co zwiesza ryzyko odwodnienia – tłumaczy lekarz.
Jak rozpoznać wyczerpanie cieplne i udar cieplny?
Pierwsze objawy przegrzania organizmu bywają bagatelizowane. Mogą pojawiać się obrzęki wokół kostek, bolesne kurcze mięśni, omdlenia czy objawy tężyczkowe, takie jak mrowienie i drętwienie ust oraz dłoni. Często towarzyszą im nudności, zawroty głowy i wyraźne osłabienie.
– Udar cieplny objawia się wysoką temperaturą ciała, często powyżej 40°C, wystąpieniem silnych bólów głowy, nudności, wymiotów oraz zawrotów głowy, którym mogą towarzyszyć zaburzenia świadomości, splątanie, niepokój, a w skrajnych przypadkach drgawki i śpiączka – wymienia specjalista.
Czy kawa i energetyki odwadniają?
Lek. Piotr Grzyb zaznacza, że umiarkowane spożycie kawy zwykle nie prowadzi do odwodnienia, mimo że kofeina działa lekko moczopędnie. Problemem mogą być natomiast wysokie dawki kofeiny oraz napoje energetyczne.
– Napoje energetyczne zwykle zawierają duże kofeiny oraz dużą ilość cukru zwiększają pragnienie oraz działają diuretycznie – zwiększają ilość oddawanego moczu – wyjaśnia lekarz.
Seniorzy podczas upałów powinni kontrolować kolor moczu
Specjalisty podkreśla, że osoby starsze podczas fal upałów powinny przyjmować zwykle około 2-3 litrów płynów dziennie, uwzględniając także wodę zawartą w pokarmach.
– W trakcie upałów warto obserwować kolor moczu, w przypadku gdy zmienia kolor na ciemno żółty lub bursztynowy oznacza to że podaż płynów jest zbyt mała w stosunku do potrzeb – wskazuje lek. Piotr Grzyb.
Jakie błędy pacjenci popełniają podczas gorących dni?
Najczęstszym problemem pozostaje zbyt mała ilość wypijanych płynów lub wybieranie napojów, które nie poprawiają nawodnienia organizmu, takich jak alkohol czy energetyki.
Specjalista wymienia również inne częste błędy:
- przebywanie w źle wentylowanych i nagrzanych pomieszczeniach,
- nieodpowiedni ubiór,
- otwieranie okien w najgorętszych godzinach dnia,
- brak zasłaniania okien i nadmierne nagrzewanie mieszkań.
Upały mogą pogarszać koncentrację i samopoczucie
Lek. Piotr Grzyb zwraca uwagę, że wysokie temperatury wpływają nie tylko na kondycję fizyczną, ale także na koncentrację i sprawność psychomotoryczną.
– Na przykład u kierowcy w upale znacząco osłabia się percepcja w trakcie prowadzenia samochodu. Osoby wykonujące zawody wymagające precyzji mogą w trakcie upałów częściej popełniać błędy. Dlatego bardzo ważne jest utrzymywanie właściwego komfortu cieplnego poprzez odpowiedni strój, zasadne używanie klimatyzacji oraz spożywanie odpowiedniej ilości płynów – mówi lekarz.
Jak przygotować dzieci i seniorów do kolejnych fal upałów?
Specjalista zaleca przede wszystkim regularne picie płynów niezależnie od uczucia pragnienia. Warto ograniczać słodkie napoje, alkohol i produkty zawierające duże ilości kofeiny.
Lekarz przypomina również o:
1. Obserwuj ilość i kolor oddawanego moczu – jeśli jest go niewiele i ma bardzo intensywny, ciemnożółty kolor, oznacza to, że spożywasz za mało płynów i musisz pić więcej.
2. Nie męcz się bez potrzeby – w przypadku wystąpienia obrzęków i poczucia zmęczenia nie planuj intensywnego wysiłku, odpocznij z uniesionymi nogami.
3. Ubieraj się w przewiewne, luźne i jasne ubrania, noś czapkę lub kapelusz.
4. Zakrywaj okna, stosując szczelne rolety, zasłony lub markizy. Nie otwieraj okien w ciągu dnia, natomiast nocą intensywnie wietrz pomieszczenia. Jeśli posiadasz klimatyzację, używaj jej z umiarem.
5. Nie wychodź na zewnątrz pomiędzy godziną 10:00 a 17:00, kiedy słońce działa najbardziej intensywnie. Aktywność fizyczną planuj wcześnie rano lub późnym popołudniem.
6. Bądź w kontakcie – sprawdzaj, jak czują się Twoi bliscy, szczególnie seniorzy w trakcie upałów. Informuj o planowanej aktywności fizycznej (np. wycieczki rowerowe lub piesze, praca na zewnątrz).
Główne wnioski
- Seniorzy, małe dzieci oraz pacjenci przewlekle chorzy należą do grup najbardziej narażonych na odwodnienie i powikłania związane z wysokimi temperaturami.
- Objawy udaru cieplnego mogą obejmować temperaturę ciała powyżej 40°C, zaburzenia świadomości, drgawki, nudności oraz silne bóle głowy.
- Osoby starsze podczas upałów powinny zwykle przyjmować około 2-3 litrów płynów dziennie, uwzględniając także wodę zawartą w pokarmach.
- Napoje energetyczne i alkohol mogą zwiększać ryzyko odwodnienia, a wysokie temperatury mogą pogarszać kontrolę ciśnienia tętniczego i poziomu glukozy.
