Późne spożywanie posiłków i nieregularne godziny snu mogą negatywnie wpływać na zdrowie jelit oraz zwiększać ryzyko zaburzeń metabolicznych. Naukowcy z UTHealth Houston wykazali, że u dorosłych z otyłością połączenie późnego chronotypu i jedzenia w godzinach wieczornych wiąże się z większym nasileniem czynników ryzyka zespołu metabolicznego. Wyniki badania opublikowanego w czasopiśmie „iScience” wskazują na istotną rolę mikrobiomu jelitowego, bariery jelitowej i przewlekłego stanu zapalnego.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak późne jedzenie i godziny snu mogą wpływać na zdrowie metaboliczne osób z otyłością.
- Dlaczego „nocne marki” mogą być bardziej narażone na czynniki ryzyka zespołu metabolicznego.
- Jaką rolę odgrywają mikrobiom jelitowy, bariera jelitowa i przewlekły stan zapalny.
- Czy zmiana godzin posiłków i nawyków związanych ze snem może wspierać profilaktykę chorób metabolicznych.
Późne jedzenie i sen a ryzyko zespołu metabolicznego
Badanie przeprowadzone przez zespół UTHealth Houston pod kierownictwem dr. Faraza Bishehsariego z McGovern Medical School koncentrowało się na zależnościach między rytmem dobowym, porami posiłków i zdrowiem metabolicznym osób z otyłością. Naukowcy analizowali dwa kluczowe czynniki: chronotyp, czyli naturalną skłonność do aktywności o określonych porach dnia, oraz godziny spożywania posiłków.
Okazało się, że osoby o późnym chronotypie, określane jako „nocne marki”, częściej wykazywały czynniki ryzyka zespołu metabolicznego niż osoby preferujące wcześniejsze godziny snu i aktywności. Najbardziej niekorzystny profil metaboliczny zaobserwowano u uczestników, którzy jednocześnie późno chodzili spać i spożywali posiłki późnym wieczorem. Zespół metaboliczny obejmuje współwystępowanie zaburzeń, takich jak otyłość brzuszna, podwyższone ciśnienie tętnicze, nieprawidłowa glikemia oraz zaburzenia lipidowe. Zwiększa ryzyko cukrzycy typu 2, chorób sercowo-naczyniowych i udaru mózgu.
Mikrobiom jelitowy może łączyć rytm dobowy ze stanem zapalnym
Jednym z najważniejszych elementów badania była analiza funkcjonowania jelit. Naukowcy oceniali zależności między zaburzeniami rytmu dobowego, składem mikrobiomu i przepuszczalnością bariery jelitowej. Wykorzystali również wskaźnik metaboliczno-zapalny, pozwalający analizować zmiany związane z procesami metabolicznymi i odpowiedzią immunologiczną. U osób z większym ryzykiem metabolicznym zaobserwowano oznaki zwiększonej przepuszczalności bariery jelitowej, określanej potocznie jako „nieszczelne jelito”.
Bariera jelitowa odpowiada za kontrolowanie przenikania substancji ze światła przewodu pokarmowego do organizmu. Jej osłabienie może sprzyjać przedostawaniu się składników bakteryjnych i innych cząsteczek, które aktywują odpowiedź zapalną. W rezultacie zaburzenia funkcjonowania jelit mogą współuczestniczyć w rozwoju przewlekłego stanu zapalnego związanego z otyłością i insulinoopornością.
Bakterie jelitowe produkujące krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe
Badacze sprawdzili również, czy interwencja ukierunkowana na mikrobiom może wpływać na funkcjonowanie bariery jelitowej. U uczestników, u których odnotowano poprawę jej funkcji, zaobserwowano zwiększenie liczebności korzystnych bakterii wytwarzających krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA).
Związki te, w tym maślan, propionian i octan, powstają podczas fermentacji składników pokarmowych przez bakterie jelitowe. Odgrywają ważną rolę w utrzymaniu integralności nabłonka jelitowego, regulacji procesów zapalnych i metabolizmu. Wyniki sugerują, że mikrobiom może stanowić jeden z mechanizmów łączących codzienne nawyki żywieniowe ze zdrowiem metabolicznym. Nie przesądzają jednak, czy jego modyfikacja bezpośrednio zmniejsza ryzyko rozwoju chorób.
Dlaczego godzina ostatniego posiłku może mieć znaczenie?
Organizm człowieka funkcjonuje zgodnie z rytmem dobowym, który reguluje między innymi wydzielanie hormonów, metabolizm glukozy, trawienie i aktywność układu odpornościowego. Spożywanie posiłków w godzinach biologicznie przeznaczonych na odpoczynek może prowadzić do rozbieżności między wewnętrznym zegarem organizmu a zachowaniami żywieniowymi.
Co istotne, znaczenie może mieć nie tylko sama godzina jedzenia, lecz także jej dopasowanie do indywidualnego rytmu snu i czuwania. Autorzy podkreślają, że pory posiłków i nawyki związane ze snem są potencjalnie modyfikowalnymi elementami stylu życia. Ich uwzględnienie może w przyszłości wspierać strategie zapobiegania zaburzeniom metabolicznym. Jednocześnie badanie wskazuje na zależności, a nie dowodzi, że późne jedzenie bezpośrednio powoduje uszkodzenie bariery jelitowej czy rozwój zespołu metabolicznego.
Czy zmiana nawyków może poprawić zdrowie metaboliczne?
Odkrycia zespołu UTHealth Houston otwierają nowe możliwości badań nad profilaktyką otyłości, cukrzycy typu 2 i przewlekłych stanów zapalnych. Potencjalne kierunki interwencji obejmują regularizację godzin snu, lepsze dopasowanie posiłków do rytmu dobowego oraz działania wspierające mikrobiom jelitowy.
Konieczne są jednak dalsze badania interwencyjne, które pozwolą ustalić, czy zmiana godzin jedzenia lub poprawa funkcjonowania mikrobiomu rzeczywiście ogranicza stan zapalny i ryzyko chorób metabolicznych.
Główne wnioski
- Badanie UTHealth Houston opublikowane w „iScience” wykazało, że późne jedzenie i późny chronotyp wiążą się z większym nasileniem czynników ryzyka zespołu metabolicznego u dorosłych z otyłością.
- Najbardziej niekorzystny profil metaboliczny zaobserwowano u osób, które późno chodziły spać i jednocześnie spożywały posiłki w późnych godzinach wieczornych.
- Mikrobiom jelitowy i zwiększona przepuszczalność bariery jelitowej mogą odgrywać istotną rolę w rozwoju stanu zapalnego związanego z zaburzeniami metabolicznymi.
- Regularne godziny snu i posiłków mogą stanowić ważny element przyszłych strategii profilaktycznych, jednak konieczne są dalsze badania potwierdzające ich wpływ na ryzyko chorób metabolicznych.
Źródło:
- https://www.cell.com/iscience/fulltext/S2589-0042(26)03275-X
