Polski system krwiodawstwa od lat uchodzi za jeden z najlepiej funkcjonujących w Europie. Liczba honorowych dawców systematycznie rośnie, a centra krwiodawstwa notują coraz więcej donacji. Jednocześnie w tle tych pozytywnych statystyk narastają problemy finansowe publicznej służby krwi. Dane Narodowego Centrum Krwi pokazują wyraźny spadek wyników finansowych Regionalnych Centrów Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa (RCKiK), a rosnące zadłużenie szpitali wobec tych instytucji staje się przedmiotem debaty parlamentarnej. W efekcie system, który jeszcze niedawno był wskazywany jako modelowy przykład solidarności społecznej i sprawnej organizacji, znalazł się na rozdrożu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego polski system krwiodawstwa należy do najlepiej funkcjonujących w Europie i jak rośnie liczba dawców oraz donacji krwi w ostatnich latach
- Jakie dane Narodowego Centrum Krwi pokazują pogarszającą się sytuację finansową Regionalnych Centrów Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa
- Dlaczego zadłużenie szpitali wobec RCKiK, sięgające niemal 100 mln zł, staje się poważnym problemem dla płynności systemu
- Jakie działania podejmują instytucje publiczne i parlament, aby monitorować sytuację finansową publicznej służby krwi w Polsce
System krwiodawstwa – fundament bezpieczeństwa zdrowotnego
Krew pozostaje jednym z najważniejszych zasobów współczesnej medycyny. Jest płynną tkanką ustrojową, której nie można syntetycznie zastąpić, a zapotrzebowanie na nią utrzymuje się na wysokim poziomie w wielu dziedzinach medycyny. Preparaty krwiopochodne wykorzystywane są m.in. w:
- chirurgii i medycynie ratunkowej,
- leczeniu chorób hematologicznych,
- terapii nowotworów,
- leczeniu zaburzeń krzepnięcia,
- transplantologii.
W wielu przypadkach dostępność krwi decyduje o powodzeniu leczenia, a w sytuacjach nagłych – o życiu pacjentów. Z tego powodu system publicznej służby krwi pełni kluczową funkcję w zapewnianiu ciągłości leczenia i bezpieczeństwa zdrowotnego populacji.
Polski model krwiodawstwa opiera się na zasadzie dobrowolnego i honorowego oddawania krwi, co jest zgodne z rekomendacjami Światowej Organizacji Zdrowia. Eksperci od lat podkreślają, że system zbiórki krwi w Polsce należy do najlepiej funkcjonujących na świecie.
Coraz więcej dawców i donacji
Dane Narodowego Centrum Krwi wskazują, że liczba osób oddających krew w Polsce systematycznie rośnie. W ostatnich latach obserwowany jest wyraźny trend wzrostowy zarówno liczby dawców, jak i liczby donacji. Najważniejsze dane:
- 2022 rok – ponad 600 tys. dawców,
- 2023 rok – ponad 617 tys. dawców,
- 2024 rok – prawie 628 tys. dawców.
Podobny trend dotyczy liczby donacji:
- 2022 rok – prawie 1,39 mln donacji,
- 2023 rok – około 1,46 mln donacji,
- 2024 rok – ponad 1,5 mln donacji.
Statystyki te obejmują wszystkie Regionalne Centra Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa działające w Polsce. Wzrost liczby dawców jest efektem zarówno rosnącej świadomości społecznej, jak i licznych kampanii promujących honorowe krwiodawstwo. Jednocześnie coraz większa liczba donacji oznacza również rosnące koszty funkcjonowania systemu – związane z poborem, badaniem, przechowywaniem oraz dystrybucją krwi.
Spadające wyniki finansowe RCKiK
Mimo wzrostu liczby donacji sytuacja finansowa publicznej służby krwi ulega pogorszeniu. Dane Narodowego Centrum Krwi pokazują wyraźny spadek łącznego wyniku finansowego Regionalnych Centrów Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa. Łączny zysk netto RCKiK wyniósł:
- 2022 rok – ponad 63,3 mln zł,
- 2023 rok – prawie 38,5 mln zł,
- 2024 rok – nieco ponad 14 mln zł.
Oznacza to, że w ciągu dwóch lat wynik finansowy systemu spadł o ponad 75 proc..
Według Narodowego Centrum Krwi wycena opłat za krew była ustalana w sposób łączący efektywne wydatkowanie środków publicznych z zapewnieniem bezpieczeństwa oraz dostępności krwi dla pacjentów. Jednocześnie udział kosztów osobowych w całkowitych wydatkach RCKiK pozostawał na podobnym poziomie. Dane za 2025 rok nie są jeszcze dostępne ze względu na trwający cykl rozliczeniowy.
Zadłużenie szpitali wobec centrów krwiodawstwa
Jednym z kluczowych problemów systemowych jest rosnące zadłużenie szpitali wobec Regionalnych Centrów Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa. Brak terminowych płatności wpływa bezpośrednio na płynność finansową placówek odpowiedzialnych za zabezpieczenie krwi dla pacjentów.
Z danych Federacji Przedsiębiorców Polskich wynika, że na koniec 2025 roku zadłużenie szpitali wobec RCKiK wyniosło niemal 100 mln złotych. Problem ten był przedmiotem dyskusji podczas posiedzenia Podzespołu ds. Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa Trójstronnego Zespołu ds. Ochrony Zdrowia, które odbyło się 26 stycznia. Strona społeczna apelowała wówczas o pilne rozwiązanie problemu zaległości finansowych.
Po spotkaniu skierowano również pismo do Narodowego Centrum Krwi z prośbą o przedstawienie szczegółowych danych dotyczących sytuacji finansowej systemu.
Sprawa w Sejmie – monitorowanie sytuacji przez Narodowe Centrum Krwi
Do tematu powrócono 12 lutego podczas posiedzenia sejmowej Podkomisji stałej do spraw organizacji ochrony zdrowia. Dr Sebastian Twaróg, dyrektor Narodowego Centrum Krwi, zapewnił w trakcie obrad, że sytuacja finansowa centrów krwiodawstwa jest stale monitorowana.
Podkreślił również, że pełne dane finansowe za 2025 rok będą dostępne po zakończeniu trwających obecnie rozliczeń. Proces ten ma zakończyć się do 31 marca, co pozwoli na dokładniejszą ocenę kondycji ekonomicznej całego systemu.
Krwiodawstwo w Polsce – sukces społeczny i wyzwanie systemowe
Polski model krwiodawstwa pozostaje jednym z największych sukcesów społecznych w obszarze ochrony zdrowia. Honorowe oddawanie krwi jest wciąż szeroko wspierane przez społeczeństwo, a liczba dawców systematycznie rośnie.
Jednocześnie narastające problemy finansowe mogą w dłuższej perspektywie stanowić poważne wyzwanie dla stabilności systemu. Rosnąca liczba donacji, starzenie się społeczeństwa oraz zwiększające się zapotrzebowanie na preparaty krwiopochodne będą wymagały:
- stabilnego finansowania,
- sprawnego systemu rozliczeń ze szpitalami,
- dalszego rozwoju infrastruktury publicznej służby krwi.
Bez tych działań nawet najlepiej funkcjonujący system krwiodawstwa może znaleźć się w sytuacji ograniczającej jego możliwości operacyjne.
Główne wnioski
- Liczba dawców krwi w Polsce systematycznie rośnie – z ponad 600 tys. w 2022 roku do prawie 628 tys. w 2024 roku, a liczba donacji przekroczyła 1,5 mln rocznie.
- Wyniki finansowe Regionalnych Centrów Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa gwałtownie spadają – łączny zysk netto zmniejszył się z ponad 63,3 mln zł w 2022 roku do nieco ponad 14 mln zł w 2024 roku.
- Zadłużenie szpitali wobec centrów krwiodawstwa wynosi niemal 100 mln zł, co negatywnie wpływa na płynność finansową publicznej służby krwi.
- Sytuacja finansowa systemu krwiodawstwa stała się przedmiotem debaty parlamentarnej, a Narodowe Centrum Krwi zapowiada publikację pełnych danych finansowych za 2025 rok do 31 marca.
Źródło:
- Informacja prasowa
