Medycyna kosmiczna coraz częściej przestaje być domeną wyłącznie astronautów i futurystycznych wizji. Technologie opracowywane z myślą o funkcjonowaniu człowieka w ekstremalnych warunkach przestrzeni kosmicznej znajdują zastosowanie w diagnostyce, telemedycynie, monitorowaniu stanu zdrowia czy systemach wspierających bezpieczeństwo. Polska również chce aktywnie uczestniczyć w tym wyścigu innowacji. Podpisane przez Polską Agencję Kosmiczną (POLSA) i Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej (WIML) porozumienie o współpracy otwiera nowy etap rozwoju krajowej medycyny kosmicznej. W centrum zainteresowania znalazły się nie tylko badania prowadzone na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS), ale również ich praktyczne wykorzystanie na Ziemi. To szansa na budowę unikalnych kompetencji, rozwój nowoczesnych technologii medycznych oraz wzmocnienie pozycji Polski w europejskim sektorze kosmicznym.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego współpraca POLSA i WIML może przyspieszyć rozwój polskiej medycyny kosmicznej,
- Jakie znaczenie ma komercjalizacja eksperymentów przeprowadzonych podczas misji IGNIS,
- W jaki sposób technologie testowane na ISS mogą znaleźć zastosowanie w ochronie zdrowia na Ziemi,
- Dlaczego rozwój medycyny kosmicznej staje się elementem bezpieczeństwa państwa i budowy innowacyjnej gospodarki.
POLSA i WIML rozpoczynają strategiczną współpracę
16 czerwca 2026 roku w Warszawie Polska Agencja Kosmiczna (POLSA) oraz Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej (WIML) podpisały porozumienie o współpracy. Dokument jest efektem rozmów dotyczących dalszego wykorzystania doświadczeń zdobytych podczas realizacji eksperymentów przeprowadzonych na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) w ramach ubiegłorocznej misji IGNIS.
Porozumienie wykracza jednak daleko poza samą wymianę doświadczeń. Jego celem jest stworzenie trwałych mechanizmów współpracy, które pozwolą przekładać wyniki badań kosmicznych na konkretne rozwiązania medyczne, technologiczne i gospodarcze. To sygnał, że Polska chce aktywnie uczestniczyć w rozwoju jednej z najbardziej zaawansowanych dziedzin współczesnej nauki – medycyny kosmicznej.
Medycyna kosmiczna przestaje być futurystyczną wizją
Jeszcze do niedawna technologie opracowywane dla astronautów wydawały się odległe od codziennych potrzeb systemów ochrony zdrowia. Tymczasem wiele rozwiązań wykorzystywanych dziś w medycynie ma swoje korzenie właśnie w sektorze kosmicznym. Warunki panujące podczas misji kosmicznych wymuszają tworzenie technologii:
- niezawodnych,
- odpornych na ekstremalne środowisko,
- energooszczędnych,
- kompaktowych,
- umożliwiających monitorowanie stanu zdrowia na odległość.
To właśnie te cechy sprawiają, że rozwiązania projektowane dla astronautów mogą znaleźć zastosowanie w:
- medycynie wojskowej,
- lotnictwie,
- telemedycynie,
- diagnostyce mobilnej,
- opiece nad pacjentami przewlekle chorymi,
- systemach wspomagania decyzji klinicznych.
Misja IGNIS i droga do komercjalizacji badań
Jednym z kluczowych elementów współpracy jest komercjalizacja wyników eksperymentów przeprowadzonych podczas misji IGNIS na pokładzie ISS. W praktyce oznacza to próbę przełożenia wiedzy zdobytej w przestrzeni kosmicznej na rozwiązania możliwe do wdrożenia przez:
- przedsiębiorstwa technologiczne,
- podmioty sektora medycznego,
- instytuty badawcze,
- przemysł obronny.
Takie podejście ma ogromne znaczenie gospodarcze. Zamiast traktować udział w projektach kosmicznych wyłącznie jako prestiżowe przedsięwzięcie naukowe, Polska chce budować przewagi konkurencyjne oparte na własnym know-how. Partnerstwo POLSA i WIML może więc stworzyć warunki do powstawania nowych produktów, usług oraz wyspecjalizowanych kompetencji eksportowych.
Wspólne projekty z myślą o przyszłości
Sygnatariusze porozumienia zadeklarowali wzajemne wsparcie eksperckie w zakresie obecnych i planowanych programów rozwoju medycyny kosmicznej. Szczególną uwagę poświęcono inicjatywom realizowanym przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA), co może zwiększyć udział polskich podmiotów w międzynarodowych projektach badawczo-rozwojowych. Współpraca ma obejmować:
- realizację projektów naukowych,
- działania edukacyjne,
- inicjatywy promujące medycynę kosmiczną,
- wdrażanie technologii kosmicznych w zastosowaniach naziemnych,
- rozwój nowych kompetencji eksperckich.
POLSA: transfer technologii jest dziś strategiczny
W komunikacie dr Marta Wachowicz prezes POLSA podkreśliła rosnące znaczenie technologii wywodzących się z sektora kosmicznego:
Wobec rosnących wymagań w zakresie bezpieczeństwa i niezawodności systemów krytycznych, coraz większego znaczenia nabiera transfer technologii wywodzących się z sektora kosmicznego, które dzięki wysokiej odporności na ekstremalne warunki pracy mogą stanowić źródło innowacyjnych rozwiązań dla zastosowań naziemnych i lotniczych. Polska Agencja Kosmiczna pełni rolę facylitatora procesów innowacyjnych, wspierając współpracę pomiędzy środowiskiem naukowym, przedsiębiorstwami oraz instytucjami publicznymi. Jej zadaniem jest tworzenie warunków sprzyjających rozwojowi i transferowi nowych technologii poprzez inicjowanie partnerstw, identyfikację możliwości współpracy oraz wspieranie wymiany wiedzy i doświadczeń pomiędzy interesariuszami. Cieszymy się z możliwości realizacji projektu we współpracy z Wojskowym Instytutem Medycyny Lotniczej, który jako uznany ośrodek badawczy wnosi do przedsięwzięcia unikalne kompetencje, doświadczenie oraz praktyczną wiedzę w obszarze zastosowań lotniczych.
WIML chce zostać liderem medycyny kosmicznej
Dla Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej podpisane porozumienie jest elementem szerszej strategii rozwoju. Instytut od dekad odgrywa kluczową rolę w medycynie lotniczej i dysponuje wyjątkowym doświadczeniem w przygotowywaniu personelu funkcjonującego w warunkach ekstremalnych.
WIML jest krajowym liderem wojskowej medycyny lotniczej. Naszą ambicją jest utrwalenie takiej pozycji w dziedzinie medycyny kosmicznej. Mamy to zapisane w naszym DNA. Już w drugiej połowie lat 30. XX w. w Centrum Badań Lotniczo-Lekarskich, którego tradycje kontynuujemy, przygotowywano załogę „Gwiazdy Polski” – największego na świecie balonu stratosferycznego, który miał wznieść się na rekordową, wtedy, wysokość 30 tys. metrów. W WIML przygotowywano mjr. Mirosława Hermaszewskiego, pierwszego Polaka, który w 1978 r. poleciał w kosmos. Znamy swój potencjał, ale jednocześnie wiemy, że współczesna medycyna kosmiczna jest tak skomplikowaną dziedziną nauki, iż samodzielnie nie osiągniemy sukcesu. Chcemy więc wykorzystywać efekt synergii i budować partnerstwa z innymi ośrodkami. Dlatego współpraca z POLSĄ jest dla nas kluczowa – mówi płk dr hab. n. med. Grzegorz Kade, prof. UwS, dyrektor WIML.
Co może zyskać system ochrony zdrowia?
Rozwój medycyny kosmicznej nie oznacza wyłącznie przygotowywania astronautów do lotów orbitalnych. Potencjalne korzyści obejmują m.in.:
- rozwój zaawansowanych systemów monitorowania parametrów życiowych,
- doskonalenie telemedycyny i opieki zdalnej,
- tworzenie mobilnych urządzeń diagnostycznych,
- zwiększenie odporności infrastruktury medycznej,
- poprawę bezpieczeństwa personelu pracującego w warunkach ekstremalnych,
- rozwój nowych metod rehabilitacji i medycyny regeneracyjnej.
W perspektywie długoterminowej może to przełożyć się na poprawę jakości opieki nad pacjentami oraz wzrost konkurencyjności polskich przedsiębiorstw technologicznych.
Główne wnioski
- 16 czerwca 2026 roku POLSA i Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej podpisały porozumienie o współpracy, którego celem jest rozwój medycyny kosmicznej oraz komercjalizacja rozwiązań wypracowanych podczas misji IGNIS.
- Eksperymenty realizowane na ISS mogą znaleźć zastosowanie na Ziemi m.in. w telemedycynie, diagnostyce, monitorowaniu stanu zdrowia oraz medycynie wojskowej i lotniczej.
- POLSA i WIML zadeklarowały wspólną realizację projektów naukowych, edukacyjnych i promocyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem inicjatyw Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA).
- Partnerstwo ma wspierać budowę narodowych specjalizacji i wzmacniać konkurencyjność polskiego sektora kosmicznego, przyczyniając się jednocześnie do rozwoju innowacyjnej gospodarki oraz zwiększenia bezpieczeństwa kraju.
Źródło:
- https://polsa.gov.pl/wydarzenia/przyszlosc-polskiej-medycyny-kosmicznej-polsa-i-wiml-podpisuja-porozumienie-o-wspolpracy/
