Ministerstwo Zdrowia chce rozszerzyć zakres leków, które mogą samodzielnie ordynować uprawnione pielęgniarki, oraz badań diagnostycznych zlecanych przez pielęgniarki i położne. Projekt rozporządzenia z 11 września 2026 r. trafił do konsultacji publicznych i opiniowania z 30-dniowym terminem zgłaszania uwag. Zmiany są powiązane z pracami nad nowym świadczeniem – „Poradą infekcyjną pielęgniarki”.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie nowe leki mają znaleźć się w uprawnieniach pielęgniarek.
- Na jakich zasadach pielęgniarki będą mogły ordynować cefadroksyl i oseltamiwir.
- Jakie zmiany dotyczą lidokainy, leków OTC oraz badań diagnostycznych.
- Jak rozszerzenie uprawnień wiąże się z planowaną „Poradą infekcyjną pielęgniarki”.
Ministerstwo Zdrowia chce rozszerzyć uprawnienia pielęgniarek i położnych
Projekt zmienia rozporządzenie Ministra Zdrowia z 18 stycznia 2018 r. dotyczące substancji czynnych zawartych w lekach, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobów medycznych ordynowanych przez pielęgniarki i położne oraz badań diagnostycznych, na które mogą one wystawiać skierowania.
Zmiany obejmują załączniki nr 1 i 4. Pierwszy określa substancje czynne w lekach, które mogą być ordynowane przez uprawnione pielęgniarki i położne oraz na które mogą one wystawiać recepty. Drugi zawiera wykaz badań diagnostycznych objętych ich uprawnieniami.
Jak wskazuje Ministerstwo Zdrowia w uzasadnieniu, celem jest zwiększenie dostępności do określonych świadczeń realizowanych przez pielęgniarki i położne bez konieczności odbywania przez pacjenta wizyty lekarskiej. Resort chce również szerzej wykorzystać kompetencje zawodowe obu grup.
Cefadroksyl i oseltamiwir na liście leków ordynowanych przez pielęgniarki
Jedna z istotnych zmian dotyczy leków stosowanych przy infekcjach. W grupie leków przeciwzakaźnych stosowanych w chorobach gardła ma znaleźć się cefadroksyl (Cefadroxil) – cefalosporyna I generacji.
Zgodnie z projektem uprawnione pielęgniarki w podstawowej opiece zdrowotnej będą mogły stosować ten antybiotyk podczas samodzielnego udzielania świadczeń pacjentom z zakażeniami górnych dróg oddechowych, zwłaszcza z zapaleniem gardła. Projekt przewiduje jednak istotne ograniczenie – pielęgniarka będzie mogła ordynować cefadroksyl w przypadku uczulenia pacjenta na fenoksymetylopenicylinę (Phenoxymethylpenicillinum).
Do wykazu mają zostać dodane również trzy nowe grupy leków. Pierwszą stanowią leki przeciwwirusowe stosowane w leczeniu zakażeń wirusem grypy A i B – z oseltamiwirem (Oseltamivir) jako substancją czynną.
Druga grupa obejmuje glikokortykosteroidy. Projekt wskazuje furoinian mometazonu, stosowany m.in. w alergicznym nieżycie nosa oraz sezonowych dolegliwościach alergicznych.
Trzecia nowa grupa to leki mukolityczne: erdosteina i karbocysteina. Substancje te zmniejszają lepkość wydzieliny w drogach oddechowych i ułatwiają jej odkrztuszanie. Mogą być stosowane m.in. przy infekcjach oskrzeli i mokrym kaszlu.
Nowe leki będą mogły ordynować i przepisywać na receptę pielęgniarki posiadające kwalifikacje określone w art. 15a ust. 1 pkt 1 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej.
„Porada infekcyjna pielęgniarki” ma poprawić dostępność
Rozszerzenie listy leków jest bezpośrednio związane z pracami nad nowym świadczeniem pod nazwą „Porada infekcyjna pielęgniarki”. Ma ono umożliwić pielęgniarkom POZ oraz pielęgniarkom pracującym w podmiotach udzielających świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej samodzielną opiekę nad pacjentami z chorobami infekcyjnymi.
Ministerstwo Zdrowia wskazuje przede wszystkim na infekcje górnych dróg oddechowych, których liczba rośnie w sezonie jesienno-zimowym. Nowe świadczenie ma zwiększyć dostępność pacjentów do pomocy medycznej i pozwolić na szersze wykorzystanie kwalifikacji pielęgniarek w okresach zwiększonej zachorowalności.
Projekt nie ustanawia jeszcze samej „Porady infekcyjnej pielęgniarki”. Z uzasadnienia wynika, że prace nad wprowadzeniem tego świadczenia są prowadzone, natomiast proponowane rozszerzenie katalogu leków ma być z nimi powiązane.
Lidokaina także na receptę wystawioną przez pielęgniarkę
Zmiana ma objąć również lidokainę (Lidocainum) w postaci roztworu do wstrzykiwań. Obecne ograniczenie dotyczące wystawiania recept na tę postać leku przez położne ma zostać usunięte.
Po zmianie receptę będzie mogła wystawić także pielęgniarka. Zgodnie z uzasadnieniem preparat ma być przez pielęgniarki wykorzystywany wyłącznie podczas świadczeń związanych z leczeniem ran – do miejscowego znieczulenia przy oczyszczaniu i opracowywaniu rany.
Wszystkie leki OTC w uprawnieniach pielęgniarek i położnych
Projekt reguluje również kwestię leków dostępnych bez recepty. Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że dotychczas ordynowanie i przepisywanie leków OTC przez pielęgniarki i położne powodowało wątpliwości interpretacyjne.
Do wykazu ma więc zostać dodana grupa oznaczona symbolem OTC. Pielęgniarki i położne posiadające kwalifikacje wymagane w art. 15a ust. 1 ustawy będą mogły ordynować wszystkie leki należące do tej kategorii oraz wystawiać na nie recepty.
Wyjątkiem będą leki zawierające substancje określone w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 71a ust. 5 Prawa farmaceutycznego.
Pielęgniarki i położne skierują na dodatkowe badania krwi
Ministerstwo Zdrowia proponuje również rozszerzenie katalogu badań diagnostycznych, na które pielęgniarki i położne mogą wystawiać skierowania. Do badań biochemicznych i immunochemicznych w surowicy krwi mają zostać dodane badanie poziomu białka oraz badanie stężenia ferrytyny.
Oznaczenie poziomu białka ma być wykorzystywane przez pielęgniarki podczas leczenia ran, m.in. do oceny ogólnego stanu pacjenta, jego możliwości regeneracyjnych i przebiegu gojenia.
Badanie ferrytyny ma służyć położnym podczas opieki nad kobietą w ciąży fizjologicznej, szczególnie przy realizacji świadczeń profilaktycznych. Resort wskazuje, że zmiana ma również zapewnić spójność przepisów ze standardem organizacyjnym opieki okołoporodowej.
Projekt trafił do 30-dniowych konsultacji publicznych
Projekt rozporządzenia został przekazany do konsultacji publicznych i opiniowania. Termin na zgłaszanie uwag wynosi 30 dni.
Ministerstwo Zdrowia proponuje, aby rozporządzenie weszło w życie po 14 dniach od dnia ogłoszenia.
Główne wnioski
- Projekt MZ rozszerza wykaz leków ordynowanych przez pielęgniarki m.in. o cefadroksyl, oseltamiwir, furoinian mometazonu, erdosteinę i karbocysteinę.
- Pielęgniarki mają uzyskać możliwość ordynowania cefadroksylu przy uczuleniu pacjenta na fenoksymetylopenicylinę, a nowe uprawnienia mają wspierać m.in. planowaną „Poradę infekcyjną pielęgniarki”.
- Pielęgniarki i położne mają móc ordynować wszystkie leki OTC z wyjątkiem produktów zawierających określone w przepisach substancje, a pielęgniarki również lidokainę w roztworze do wstrzykiwań przy leczeniu ran.
- Projekt rozszerza także katalog badań o badanie poziomu białka i stężenia ferrytyny oraz został skierowany do konsultacji publicznych z 30-dniowym terminem zgłaszania uwag.
Źródło:
- https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12414650/katalog/13226408#13226408
