Czy sztuczna inteligencja może być bardziej empatyczna niż lekarz? Choć Papież Leon XIV podczas spotkania z latynoamerykańskimi medykami podkreślił, że „algorytm nigdy nie zastąpi gestu bliskości ani słowa pocieszenia”, badania wskazują coś zgoła odmiennego. Coraz więcej danych sugeruje, że chatboty AI lepiej wypadają w oczach pacjentów pod względem uprzejmości, zaangażowania i nawet… empatii.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak Papież Leon XIV ocenia rolę sztucznej inteligencji w opiece zdrowotnej i dlaczego podkreśla znaczenie bliskości lekarza z pacjentem.
- Jakie wyniki przyniosły badania porównujące odpowiedzi lekarzy i chatbotów AI w zakresie empatii, uprzejmości i dokładności.
- Czym jest system „Empatyzer” testowany we Wrocławiu i w jaki sposób wspiera lekarzy w relacji z pacjentem.
- Dlaczego sztuczna inteligencja może w przyszłości przejmować coraz więcej zadań w ochronie zdrowia.
Papież: Lekarz to nie tylko wiedza, ale bliskość i nadzieja
Leon XIV, przyjmując w Watykanie delegację Konferencji Medycznej Ameryki Łacińskiej i Karaibów, przypomniał o roli osobistego kontaktu w relacji lekarz–pacjent. Podkreślił, że nawet najbardziej zaawansowane technologie nie zastąpią człowieczeństwa wpisanego w misję zawodów medycznych.
– (…) nigdy nie będzie w stanie zastąpić lekarza, ponieważ wy jak powiedział papież Benedykt XVI ‘jesteście zasobami miłości, niosącymi pogodę ducha i nadzieję cierpiącym’ (Angelus, 1 lipca 2012 r.). Algorytm nigdy nie będzie w stanie zastąpić gestu bliskości lub słowa pocieszenia – przypomniał papież.
Wskazał także postać bł. José Gregorio Hernándeza, zwanego „lekarzem ubogich”, jako wzór łączenia kompetencji z troską.
Sztuczna inteligencja w badaniach: empatia, dokładność, preferencje pacjentów
W ostatnich latach rośnie liczba badań porównujących jakość odpowiedzi generowanych przez lekarzy i algorytmy AI. Wyniki zaskakują: w wielu przypadkach pacjenci nie tylko nie odrzucają cyfrowych asystentów, ale wręcz preferują ich styl komunikacji. Szczególnie pozytywnie oceniane są chatboty za uprzejmość, wyczerpujące informacje i – co może dziwić – poziom empatii.
Pacjenci częściej wybierają odpowiedzi chatbotów
W pracy opublikowanej w JAMA Internal Medicine, badacze porównali odpowiedzi lekarzy i AI (ChatGPT) na 195 pytań zadanych w publicznym forum. W aż 78,6% przypadków uczestnicy woleli odpowiedzi chatbotów – były one nie tylko dłuższe (średnio 211 słów vs 52), ale oceniane jako bardziej pomocne i wyczerpujące.
Empatia AI w oczach pacjentów onkologicznych
W badaniu przeprowadzonym wśród osób z chorobami nowotworowymi zestawiono odpowiedzi lekarzy i chatbotów Claude V1. Choć lekarze nadal uzyskiwali nieco wyższe oceny empatii (2,24 vs 2,01), różnice malały, gdy AI otrzymywała wsparcie w generowaniu odpowiedzi (tzw. chain-of-thought prompting).
Co więcej, długość wypowiedzi oraz liczba szczegółów zawartych w odpowiedzi korelowały z wyższym poziomem empatycznego odbioru – zarówno w przypadku AI, jak i lekarzy.
Google: AI bardziej uprzejma i dokładniejsza niż lekarz
Zespół badawczy Google Health zaprezentował wyniki testów Articulate Medical Intelligence Explorer (AMIE) – medycznego systemu AI. W badaniu z udziałem lekarzy z Kanady, Indii i Wielkiej Brytanii AMIE uzyskał lepsze oceny niż człowiek w 28 z 32 osi diagnostycznych.
Pacjenci natomiast ocenili empatię AI wyżej niż u lekarzy w 24 z 26 kategorii. AMIE był uznawany za bardziej uprzejmy, dokładniejszy w wyjaśnieniach i bardziej zaangażowany. Warto jednak podkreślić, że badanie dotyczyło tekstowych interfejsów czatu – formy, w której LLM-y czują się „jak ryba w wodzie”.
Empatia wspierana przez algorytmy – dziś wsparcie, jutro alternatywa?
Choć sztuczna inteligencja zyskuje uznanie pacjentów także w obszarze relacyjnym, dziś nadal pełni rolę wspomagającą. Papież Leon XIV przypomniał o znaczeniu obecności i bliskości w relacji lekarz–pacjent – tego, czego algorytm nie jest w stanie zastąpić. Jednak coraz więcej placówek medycznych zaczyna łączyć nowoczesne technologie z codzienną praktyką lekarską, szukając w tym realnego wsparcia.
Dobrym przykładem takich rozwiązań są narzędzia jak „Empatyzer” testowany we Wrocławiu. System przekazuje lekarzowi dyskretne sugestie, kiedy warto okazać więcej troski lub jakich słów użyć, by wzmocnić relację – bez automatyzmu i gotowych formułek. To realne wsparcie w codziennej pracy klinicznej, zwłaszcza przy rosnącej liczbie pacjentów i ograniczonym czasie.
Warto jednak zadać pytanie, jak długo AI pozostanie jedynie wsparciem? Czy AI nigdy nie zastąpi lekarza? Wobec narastającego kryzysu kadrowego w ochronie zdrowia – starzejącego się personelu, emigracji lekarzy, wypalenia zawodowego i rosnącego zapotrzebowania – możliwe, że już w niedalekiej przyszłości część zadań relacyjnych, diagnostycznych czy edukacyjnych zostanie częściowo zautomatyzowana. To nie oznacza końca zawodu lekarza, ale może to być początkiem redefinicji jego roli.
Główne wnioski
- Papież Leon XIV przypomniał, że algorytmy nie zastąpią gestu bliskości ani słowa pocieszenia, które są fundamentem zawodu lekarza.
- Badania JAMA Internal Medicine pokazały, że w 78,6% przypadków pacjenci preferowali odpowiedzi chatbotów AI, oceniane jako dłuższe i bardziej wyczerpujące.
- Testy Google AMIE wykazały lepsze oceny AI niż lekarzy w 28 z 32 osi diagnostycznych oraz wyższy poziom empatii w 24 z 26 kategorii według pacjentów.
- System „Empatyzer” z Wrocławia to przykład, jak AI może wspierać lekarzy w okazywaniu troski.
Źródło:
- vaticannews.va
- https://jamanetwork.com/journals/jamainternalmedicine/fullarticle/2804309
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12075825/
- https://www.pymnts.com/artificial-intelligence-2/2024/google-claims-healthcare-ai-more-empathetic-accurate-than-real-life-doctors/
