Ćwiczenia fizyczne mogą znacząco zmniejszać zarówno ból ostry, jak i przewlekły w wielu schorzeniach. Naukowcy z University of Adelaide przeanalizowali dane dotyczące ponad 221 tys. osób. Co istotne, większa intensywność i dłuższy trening nie zawsze oznaczały lepsze efekty przeciwbólowe.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak ćwiczenia fizyczne wpływają na ból ostry i przewlekły oraz w jakich rodzajach dolegliwości obserwowano korzyści.
- Jakie są wyniki dużej analizy obejmującej 157 przeglądów systematycznych, 2736 randomizowanych badań i 221 279 uczestników.
- Dlaczego dłuższy i bardziej intensywny trening nie zawsze zapewnia większą redukcję bólu oraz jakie efekty obserwowano przy ćwiczeniach trwających mniej niż dwie godziny tygodniowo.
- Dlaczego aktywność fizyczna może być ważnym elementem multimodalnego leczenia bólu i jakie mechanizmy mogą odpowiadać za jej działanie przeciwbólowe.
Ponad 220 tys. uczestników i 2736 badań
Naukowcy przeprowadzili szeroką syntezę dotychczasowych dowodów dotyczących wpływu aktywności fizycznej na ból. Analiza objęła 157 przeglądów systematycznych, 2736 randomizowanych badań kontrolowanych oraz 221 279 uczestników. Wyniki wskazują, że ćwiczenia mogą zmniejszać dolegliwości bólowe w szerokim spektrum problemów zdrowotnych. Korzyści obserwowano m.in. w przypadku bólu mięśniowo-szkieletowego, neurologicznego, zapalnego i związanego z chorobami nowotworowymi.
Ma to istotne znaczenie dla zdrowia publicznego, ponieważ przewlekły ból dotyczy około jednej na pięć dorosłych osób na świecie i może znacząco ograniczać codzienne funkcjonowanie oraz jakość życia.
Ćwiczenia zmniejszały ból średnio o 1,1 punktu
W całej analizowanej populacji aktywność fizyczna wiązała się ze zmniejszeniem nasilenia bólu średnio o około 1,1 punktu w skali od 0 do 10. Według autorów była to redukcja o około 60 proc. większa niż średnia poprawa obserwowana przy stosowaniu powszechnie wykorzystywanych leków przeciwbólowych w odrębnych badaniach dotyczących przewlekłego bólu. Porównanie to należy jednak interpretować ostrożnie, ponieważ nie pochodzi ono z bezpośredniego badania porównującego ćwiczenia z farmakoterapią. Co ważne, korzystne efekty obserwowano również w programach zakładających mniej niż dwie godziny ćwiczeń tygodniowo.
Więcej ćwiczeń nie zawsze oznacza większą ulgę w bólu
Badacze przeanalizowali także znaczenie rodzaju, intensywności i czasu trwania aktywności. Redukcję bólu obserwowano przy różnych formach ruchu – od ćwiczeń aerobowych i oporowych po jogę, pilates i tai chi. Jednocześnie programy krótsze i o mniejszej intensywności wiązały się z większym zmniejszeniem bólu.
Co ważne, odkryliśmy, że więcej ćwiczeń niekoniecznie oznaczało lepsze rezultaty. W rzeczywistości programy o krótszym czasie trwania i niższej intensywności wykazały większą redukcję bólu, co sugeruje, że osoby mogą nie potrzebować intensywniejszych ani dłuższych ćwiczeń, aby odczuć znaczące korzyści – wskazał dr Ben Singh z University of Adelaide.
Dlaczego aktywność fizyczna może zmniejszać ból?
Mechanizm działania ćwiczeń jest złożony i nie ogranicza się do poprawy sprawności. Aktywność fizyczna wpływa m.in. na procesy związane z odczuwaniem bólu, stanem zapalnym i funkcjonowaniem układu nerwowego.
Kiedy ćwiczymy, nasz organizm uwalnia substancje chemiczne, w tym endorfiny i serotoninę, które mogą pomóc zmniejszyć siłę odczuwanego bólu i zwiększyć naszą tolerancję na ból – powiedział dr Singh.
Jak zaznaczają naukowcy, ćwiczenia mogą również wpływać na sposób, w jaki mózg przetwarza bodźce bólowe, oraz poprawiać nastrój.
Ćwiczenia jako element leczenia bólu
Autorzy zwracają uwagę, że w praktyce klinicznej pacjentom często zaleca się po prostu „bycie aktywnym”. Tymczasem program ćwiczeń może wymagać bardziej precyzyjnego podejścia uwzględniającego rodzaj aktywności, jej intensywność i czas trwania, a także stan zdrowia konkretnego pacjenta. Zdaniem badaczy aktywność fizyczna powinna być szerzej uwzględniana jako jeden z elementów multimodalnego leczenia bólu. Nie oznacza to jednak, że może automatycznie zastąpić farmakoterapię lub inne metody leczenia.
Główne wnioski
- Analiza University of Adelaide obejmująca 221 279 uczestników wykazała, że ćwiczenia fizyczne wiążą się ze zmniejszeniem bólu ostrego i przewlekłego w szerokim zakresie schorzeń.
- Ćwiczenia zmniejszały nasilenie bólu średnio o około 1,1 punktu w skali od 0 do 10. Korzyści obserwowano m.in. w bólu mięśniowo-szkieletowym, neurologicznym, zapalnym i związanym z chorobami nowotworowymi.
- Więcej ćwiczeń nie zawsze oznaczało większą redukcję bólu. Programy krótsze i o niższej intensywności wiązały się z większą poprawą, a istotne korzyści stwierdzono także przy aktywności poniżej dwóch godzin tygodniowo.
- Naukowcy wskazują, że ćwiczenia powinny być szerzej uwzględniane jako element multimodalnego leczenia bólu, z doborem rodzaju, intensywności i czasu aktywności do potrzeb konkretnego pacjenta.
Źródło:
- https://journals.lww.com/painrpts/fulltext/10.1097/pr9.0000000000001455~the-effect-of-exercise-on-clinical-pain-a-systematic
- Adelaide University
