Największe nasilenie nielegalnego wywozu leków z Polski przypadało na lata 2014-2018 – wskazał Główny Inspektor Farmaceutyczny Łukasz Pietrzak podczas konferencji zorganizowanej 28 września 2026 r. w Ministerstwie Zdrowia. Przedstawiciele administracji oceniali, jak zmiany w prawie, cyfryzacja obrotu i współpraca służb wpłynęły na ograniczenie tzw. odwróconego łańcucha dystrybucji.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Kiedy nielegalny wywóz leków z Polski osiągnął największą skalę.
- Na czym polega odwrócony łańcuch dystrybucji produktów leczniczych.
- Jak zmiany prawa i cyfryzacja wpłynęły na przeciwdziałanie nielegalnemu wywozowi leków.
- Jakie problemy związane z przesyłkami zawierającymi leki wykrywa Krajowa Administracja Skarbowa.
Nielegalny wywóz leków tematem konferencji w Ministerstwie Zdrowia
Konferencję „Nielegalny wywóz leków – działania państwa na rzecz bezpieczeństwa pacjentów” zorganizował Główny Inspektorat Farmaceutyczny we współpracy z Ministerstwem Zdrowia. Spotkanie otworzył Główny Inspektor Farmaceutyczny Łukasz Pietrzak.
W dyskusji uczestniczyli przedstawiciele instytucji zajmujących się nadzorem nad rynkiem farmaceutycznym oraz wykrywaniem i ściganiem nieprawidłowości. Ministerstwo Zdrowia reprezentował Mateusz Oczkowski, dyrektor Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji. W konferencji brali udział także przedstawiciele GIF, Ministerstwa Finansów, Krajowej Administracji Skarbowej i Prokuratury Krajowej.
Jednym z głównych tematów było to, jak zmieniła się skala nielegalnego wywozu produktów leczniczych oraz jakie mechanizmy państwo wykorzystuje obecnie do ochrony ich dostępności dla pacjentów.
GIF: największe nasilenie nielegalnego wywozu leków w latach 2014-2018
Łukasz Pietrzak wskazał, że szczególnie duża skala nielegalnego wywozu leków była obserwowana w latach 2014-2018. Od tego czasu zmieniły się zarówno przepisy, jak i możliwości nadzorowania przepływu produktów leczniczych.
Znaczenie w ograniczaniu procederu miała również cyfryzacja. Pietrzak zwrócił też uwagę na rolę cyfryzacji w ograniczaniu tego procederu. Obecnie znaczna część aktywności związanej z obrotem lekami jest rejestrowana w systemach cyfrowych, co ułatwia przeciwdziałanie nielegalnemu wywozowi.
Do zmian odniósł się również Mateusz Oczkowski. Dyrektor Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji MZ ocenił, że w porównaniu z sytuacją sprzed kilku lat zmiany w Prawie farmaceutycznym oraz wdrożone mechanizmy wspierają zapewnienie pacjentom dostępu do leków.
Jak działa odwrócony łańcuch dystrybucji leków?
Odwrócony łańcuch dystrybucji polega na niezgodnym z prawem pozyskiwaniu produktów leczniczych z rynku detalicznego i kierowaniu ich ponownie do dalszego obrotu, również poza Polskę.
Prawidłowy przepływ prowadzi od hurtowni farmaceutycznej do apteki, a następnie do pacjenta. W odwróconym łańcuchu lek przeznaczony do sprzedaży detalicznej zostaje przejęty i skierowany w przeciwną stronę. W efekcie produkt, który miał zaspokajać zapotrzebowanie polskich pacjentów, może zostać wyprowadzony z legalnego systemu.
Konsekwencją takiego procederu może być ograniczenie dostępności konkretnych produktów leczniczych na krajowym rynku. Dlatego problem nie dotyczy wyłącznie przestrzegania zasad obrotu farmaceutycznego, ale także bezpieczeństwa i ciągłości leczenia.
KAS wskazuje na przesyłki z lekami i produkty podrobione
Podczas konferencji zwrócono również uwagę na zmieniający się charakter zagrożeń. Robert Michalski, reprezentujący Krajową Administrację Skarbową, mówił o problemie przesyłek nierejestrowanych.
Według przedstawionych informacji KAS wykrywa coraz więcej przesyłek zawierających leki, które nie powinny być transportowane w taki sposób. W przesyłkach ujawniane są również podrobione produkty lecznicze. Ten obszar pozostaje jednym z wyzwań dla służb zajmujących się zwalczaniem nielegalnego obrotu.
GIF, KAS i prokuratura współpracują przy wykrywaniu nieprawidłowości
Przeciwdziałanie nielegalnemu obrotowi produktami leczniczymi wymaga współdziałania kilku instytucji. Inspekcja Farmaceutyczna odpowiada za nadzór nad legalnym rynkiem, natomiast w sprawach dotyczących podejrzenia przestępstwa działania obejmują również służby skarbowe i prokuraturę.
Podczas spotkania przedstawiono zasady wymiany informacji, działania kontrolne i śledcze oraz sposoby identyfikowania mechanizmów wykorzystywanych do nielegalnego pozyskiwania leków.
Główne wnioski
- Największe nasilenie nielegalnego wywozu leków z Polski przypadało na lata 2014-2018 – wskazał Główny Inspektor Farmaceutyczny Łukasz Pietrzak.
- Odwrócony łańcuch dystrybucji polega na niezgodnym z prawem pozyskiwaniu leków z rynku detalicznego i kierowaniu ich do dalszego obrotu, również poza Polskę.
- Według przedstawicieli administracji zmiany w Prawie farmaceutycznym i cyfryzacja pomogły w ograniczaniu nielegalnego wywozu leków.
- KAS wykrywa coraz więcej przesyłek zawierających leki, które nie powinny być w ten sposób transportowane, a także podrobione produkty lecznicze.
Źródło:
- https://www.gov.pl/web/zdrowie/nielegalny-wywoz-lekow-i-dzialania-panstwa-na-rzecz-bezpieczenstwa-pacjentow
- https://www.prawo.pl/zdrowie/nielegalny-wywoz-lekow-z-polski-aktualne-problemy,1553692.html
