Sztuczna inteligencja coraz częściej wspiera diagnostykę i staje się źródłem informacji medycznych dla pacjentów. Jednak w sytuacji, gdy diagnoza lekarza różni się od odpowiedzi AI, aż 62% pacjentów deklaruje zaufanie do lekarza. Tymczasem tylko 37% badanych medyków przewiduje taki wybór. Raport „Granice zaufania. AI w ochronie zdrowia z perspektywy pacjentów i lekarzy” pokazuje istotne różnice w postrzeganiu nowych technologii, a także rosnącą potrzebę regulacji ich stosowania w praktyce klinicznej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego 62% pacjentów bardziej ufa diagnozie lekarza niż sztucznej inteligencji i jak sami lekarze oceniają to zaufanie.
- W jakich sytuacjach pacjenci najczęściej korzystają z AI oraz do czego wykorzystują ją lekarze w codziennej pracy.
- Jak duża jest znajomość narzędzi AI i regulacji prawnych wśród badanych lekarzy.
- Jakie oczekiwania mają pacjenci dotyczące informowania o wykorzystaniu AI w leczeniu oraz jakie obszary budzą największe obawy.
Pacjenci bardziej ufają lekarzom niż sztucznej inteligencji
Z raportu przygotowanego przez Instytut Badań Pollster, Poradnikzdrowie.pl oraz Okręgową Izbę Lekarską w Warszawie wynika, że 62% pacjentów w przypadku sprzecznych diagnoz zaufałoby lekarzowi, a jedynie 4% wybrałoby AI. Kolejne 29% uzależnia decyzję od okoliczności.
Lekarze znacznie ostrożniej oceniają swoją pozycję. Tylko 37% badanych przewiduje, że pacjent zaufa ich rozpoznaniu, natomiast 9% spodziewa się wyboru AI. Połowa uważa, że decyzja będzie zależała od sytuacji. Różnica wynosząca 25 punktów procentowych wskazuje, że lekarze mogą niedoszacowywać zaufania pacjentów do swojej wiedzy i doświadczenia. Należy jednak podkreślić, że badanie dotyczyło deklarowanych zachowań w hipotetycznych sytuacjach, a nie rzeczywistych decyzji podejmowanych podczas konsultacji.
Przy poważnej diagnozie pacjenci zdecydowanie wybierają lekarza
Zaufanie do lekarzy jest szczególnie wysokie w sytuacjach wymagających podejmowania istotnych decyzji terapeutycznych. W przypadku diagnozy poważnej choroby 78% pacjentów bardziej zaufałoby lekarzowi niż AI. Podobne preferencje dotyczą:
- Doboru leków i ich dawkowania – 67%.
- Planowania leczenia choroby przewlekłej – 66%.
Natomiast przy ustalaniu diety zaufanie do lekarza i sztucznej inteligencji rozkłada się niemal równomiernie. Wyniki sugerują, że pacjenci rozróżniają zastosowania AI w zależności od znaczenia decyzji dla zdrowia. Im większe potencjalne konsekwencje błędu, tym silniejsza preferencja dla oceny specjalisty.
Co piąty pacjent wykorzystuje AI do interpretacji wyników badań
Sztuczna inteligencja jest już wykorzystywana przez pacjentów do samodzielnego poszukiwania informacji o zdrowiu. 27% respondentów deklaruje, że przynajmniej raz korzystało z AI w sprawach zdrowotnych. Najczęstsze zastosowania obejmują:
- Interpretację wyników badań, np. morfologii krwi – 20%.
- Próby samodzielnego rozpoznania choroby na podstawie objawów lub zdjęć – 8%.
- Przedstawienie lekarzowi diagnozy uzyskanej z pomocą AI – 4%.
Co istotne, wiedza pacjentów o medycznych zastosowaniach sztucznej inteligencji pochodzi przede wszystkim z internetu i mediów społecznościowych (63%) oraz tradycyjnych mediów (58%). Jedynie 7% wskazuje lekarza lub personel medyczny jako źródło takich informacji.
61% lekarzy korzysta z AI, ale znajomość regulacji pozostaje ograniczona
Sztuczna inteligencja jest obecna również w codziennej pracy personelu medycznego. 61% badanych lekarzy korzystało z narzędzi AI w ciągu ostatnich trzech miesięcy, choć częste używanie deklaruje tylko 13%. Jednocześnie 66% respondentów nie rozpoznało żadnego z narzędzi przedstawionych na liście badawczej ani nie wskazało innego rozwiązania. Najbardziej rozpoznawalnym narzędziem było StethoMe (11%), natomiast ChatGPT jako narzędzie stosowane w ochronie zdrowia wskazało 2%. Istotnym problemem pozostaje również znajomość przepisów i standardów:
- 61% lekarzy nie słyszało o unijnym AI Act.
- 82% nie znało Białej Księgi AI w praktyce klinicznej.
- Mniej niż 5% deklarowało dobrą lub bardzo dobrą znajomość tych dokumentów.
Wyniki pokazują, że praktyczne wykorzystanie AI może wyprzedzać przygotowanie lekarzy do świadomego stosowania technologii w ramach obowiązujących regulacji.
Pacjenci oczekują informacji i zgody na wykorzystanie AI
Kolejnym ważnym zagadnieniem jest transparentność stosowania sztucznej inteligencji w procesie leczenia. 57% pacjentów uważa, że przed wykorzystaniem AI powinni zostać poinformowani i poproszeni o zgodę. Dla kolejnych 24% wystarczające byłoby samo poinformowanie.
Lekarze prezentują bardziej zróżnicowane stanowisko. Według 35% respondentów obowiązek informowania powinien zależeć od rodzaju zastosowania AI, natomiast 19% nie dostrzega takiej potrzeby. Obie grupy wskazują również obszary wymagające szczególnej ostrożności, m.in. segregację medyczną na SOR (triage), monitorowanie pacjentów w szpitalach oraz dobór leków. Triage za nieakceptowalne zastosowanie AI uznaje 44% lekarzy i 31% pacjentów. Jednocześnie 90% lekarzy i 73% pacjentów uważa, że wdrażanie sztucznej inteligencji wymaga jasnych standardów, nadzoru oraz zasad odpowiedzialności.
Raport „Granice zaufania” – metodologia badania
Badanie przeprowadził Instytut Badań Pollster na przełomie lipca i sierpnia 2026 r. metodą ankiety internetowej CAWI. Wzięło w nim udział 1039 dorosłych pacjentów oraz 288 lekarzy i lekarzy dentystów posiadających aktywne prawo wykonywania zawodu.
Próba pacjentów miała charakter kwotowy, natomiast lekarzy rekrutowano dobrowolnie za pośrednictwem Okręgowej Izby Lekarskiej w Warszawie. Ze względu na celowy dobór próby lekarzy ich wyników nie można uogólniać na całe środowisko medyczne w Polsce. Raport powstał w ramach inicjatywy AI Health Horizons 2026.
Pełne wyniki badania, szczegółowe analizy oraz komentarze ekspertów znajdują się w raporcie „Granice zaufania. AI w ochronie zdrowia z perspektywy pacjentów i lekarzy”.
Główne wnioski
- 62% pacjentów deklaruje większe zaufanie do lekarza niż do sztucznej inteligencji w przypadku sprzecznych diagnoz. Tymczasem tylko 37% badanych lekarzy przewiduje taki wybór pacjentów. Przy diagnozie poważnej choroby lekarzowi bardziej zaufałoby 78% pacjentów.
- 27% pacjentów korzystało z AI w sprawach związanych ze zdrowiem. Najczęściej wykorzystywano ją do interpretacji wyników badań (20%), prób samodzielnej diagnozy (8%) oraz przygotowania rozpoznania przedstawianego lekarzowi (4%).
- 61% badanych lekarzy korzystało z narzędzi AI w pracy w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Jednocześnie 61% nie słyszało o unijnym AI Act, a 82% nie znało Białej Księgi AI w praktyce klinicznej, co wskazuje na potrzebę edukacji w zakresie bezpiecznego stosowania technologii.
- 57% pacjentów oczekuje informacji i zgody przed wykorzystaniem AI w leczeniu. Ponadto 90% lekarzy i 73% pacjentów uważa, że wdrażanie sztucznej inteligencji wymaga jasnych standardów, nadzoru i zasad odpowiedzialności. Dane pochodzą z badania Pollster obejmującego 1039 pacjentów i 288 lekarzy.
Źródła:
- Materiał prasowy
