ADHD może wiązać się nie tylko z objawami dotyczącymi uwagi, impulsywności i aktywności, ale również z częstszymi problemami ze strony układu pokarmowego. Przegląd obejmujący ponad 1,9 mln osób wykazał, że u osób z ADHD ogólne objawy żołądkowo-jelitowe występowały niemal o 50 proc. częściej. W przypadku niektórych problemów różnice były jeszcze większe.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak często problemy żołądkowo-jelitowe występują u osób z ADHD i jakie wnioski przyniósł przegląd 23 badań obejmujących ponad 1,9 mln osób.
- Jakie są dane wskazujące, że ADHD wiązało się z prawie dwukrotnie większym ryzykiem zaparć, o 58 proc. większym ryzykiem IBS i ponad czterokrotnie większym ryzykiem nietrzymania stolca.
- Jakie mechanizmy mogą odpowiadać za związek ADHD z problemami jelitowymi, w tym możliwą rolę nawyków żywieniowych, farmakoterapii, mikrobioty i osi jelitowo-mózgowej.
- Dlaczego wyniki nie oznaczają, że ADHD powoduje problemy jelitowe oraz dlaczego lekarze powinni zwracać uwagę na objawy żołądkowo-jelitowe u tych pacjentów.
ADHD a problemy jelitowe – przeanalizowano dane ponad 1,9 mln osób
Naukowcy z University of Warwick przeprowadzili przegląd systematyczny dotyczący związku ADHD z objawami żołądkowo-jelitowymi. Analiza objęła 23 badania i dane ponad 1,9 mln osób w wieku od 2 do 65 lat. Badania pochodziły z różnych części świata, m.in. ze Stanów Zjednoczonych, Szwecji, Niemiec i Korei Południowej. Jak podają autorzy, jest to pierwszy przegląd systematyczny tak szeroko koncentrujący się na problemach jelitowych występujących u osób z ADHD. Wyniki opublikowano w „Journal of Attention Disorders”. Skala zagadnienia może być znacząca. Szacuje się, że ADHD występuje u około 5 proc. dzieci oraz 3–4 proc. osób dorosłych na świecie.
Zaparcia, IBS i nietrzymanie stolca częstsze u osób z ADHD
Najważniejszym wynikiem analizy był niemal 50-procentowy wzrost częstości ogólnych objawów żołądkowo-jelitowych u osób z ADHD w porównaniu z osobami bez tego zaburzenia. W przypadku poszczególnych problemów różnice były jeszcze wyraźniejsze. ADHD wiązało się z prawie dwukrotnie większym ryzykiem zaparć. W przypadku zespołu jelita drażliwego (IBS) odnotowano wzrost o 58 proc., natomiast ryzyko nietrzymania stolca było ponad czterokrotnie większe. Związek obserwowano również w przypadku innych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, w tym niestrawności.
Prawie każdy objaw jelitowy, który analizowaliśmy – zaparcia, zespół jelita drażliwego, a nawet niestrawność – wydawał się być powiązany z ADHD. Objawy te mogą mieć realny wpływ na codzienne życie, ale łatwo je przeoczyć, jeśli skupimy się na samym ADHD – powiedziała współautorka badania Sarah Blake z Warwick Medical School.
Skąd może wynikać związek ADHD z jelitami?
Przegląd nie pozwala odpowiedzieć na pytanie, dlaczego osoby z ADHD częściej doświadczają problemów żołądkowo-jelitowych. Naukowcy wskazują jednak kilka możliwych mechanizmów, które powinny zostać dokładniej zbadane. Jednym z nich mogą być zachowania i nawyki związane z ADHD. Impulsywność oraz nieregularne odżywianie mogą wpływać na funkcjonowanie przewodu pokarmowego. Jednocześnie niektóre leki stosowane w ADHD mogą powodować działania niepożądane ze strony układu pokarmowego, w tym zaparcia.
Kolejnym kierunkiem badań jest mikrobiota jelitowa. Wcześniejsze prace wskazywały na różnice w jej składzie u osób z ADHD. Potencjalne znaczenie może mieć w tym przypadku tzw. oś jelitowo-mózgowa, czyli dwukierunkowa komunikacja pomiędzy przewodem pokarmowym a ośrodkowym układem nerwowym. Jednym z jej ważnych elementów jest nerw błędny. Nie oznacza to jednak, że zmiany mikrobioty są przyczyną ADHD lub obserwowanych dolegliwości jelitowych. Dostępne dane nie pozwalają obecnie na wyciągnięcie takiego wniosku.
ADHD nie musi być przyczyną problemów jelitowych
Autorzy szczególnie podkreślają, że zaobserwowany związek nie jest dowodem na zależność przyczynowo-skutkową. Na podstawie przeglądu nie można stwierdzić, że ADHD bezpośrednio powoduje zaparcia, IBS czy inne zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. Nie wiadomo również, jaka część obserwowanej zależności może wynikać z mechanizmów biologicznych, stylu życia, sposobu odżywiania, stosowanych leków lub innych czynników.
Nie możemy jeszcze jednoznacznie stwierdzić, czy ADHD powoduje te problemy jelitowe, ani co dokładnie jest przyczyną tego związku, ale zależność jest na tyle uderzająca, że warto zwrócić na nią uwagę. Lekarze opiekujący się osobami z ADHD powinni rozważyć zadawanie pytań o objawy żołądkowo-jelitowe, zwłaszcza jeśli mogą one wpływać na jakość życia – powiedział dr Saran Shantikumar, profesor kliniczny w Warwick Medical School.
Objawy żołądkowo-jelitowe mogą wymagać większej uwagi
Zdaniem badaczy wyniki mają również znaczenie praktyczne. Lekarze zajmujący się osobami z ADHD powinni zwracać uwagę na dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego i rozważyć uwzględnienie pytań o takie objawy podczas konsultacji. Jest to szczególnie istotne, gdy zaparcia, IBS, niestrawność lub problemy z kontrolą wypróżnień wpływają na codzienne funkcjonowanie i jakość życia pacjenta. W bardziej złożonych przypadkach zasadne może być również zaangażowanie gastroenterologa lub dietetyka.
Główne wnioski
- Przegląd 23 badań obejmujących ponad 1,9 mln osób wykazał, że ADHD wiązało się z niemal 50-procentowym wzrostem ogólnych objawów żołądkowo-jelitowych w porównaniu z osobami bez ADHD.
- U osób z ADHD stwierdzono prawie dwukrotnie większe ryzyko zaparć, o 58 proc. większe ryzyko zespołu jelita drażliwego (IBS) oraz ponad czterokrotnie większe ryzyko nietrzymania stolca.
- Możliwe wyjaśnienia tej zależności obejmują nieregularne nawyki żywieniowe, działania niepożądane leków, różnice w mikrobiocie jelitowej oraz mechanizmy związane z osią jelitowo-mózgową, jednak ich znaczenie wymaga dalszych badań.
- Autorzy podkreślają, że badanie wykazuje związek, ale nie dowodzi, że ADHD powoduje problemy jelitowe. Lekarze powinni jednak zwracać uwagę na objawy ze strony przewodu pokarmowego, szczególnie gdy wpływają na jakość życia pacjenta.
Źródło:
- https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/10870547261469626
- University of Warwick
