Badania przeprowadzone przez naukowców z Karolinska Institutet rzucają nowe światło na związek między nieswoistymi zapaleniami jelit (NZJ), a pogorszeniem funkcji poznawczych u pacjentów z demencją. Wyniki sugerują, że choroby takie jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego, czy choroba Leśniowskiego-Crohna mogą przyspieszać przebieg otępienia, a to oznacza konieczność wdrożenia spersonalizowanych strategii opieki medycznej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak nieswoiste zapalenia jelit (NZJ) mogą wpływać na tempo pogarszania się funkcji poznawczych u osób z demencją.
- Jakie dane uzyskali naukowcy z Karolinska Institutet dzięki analizie szwedzkiego rejestru SveDem.
- Dlaczego spersonalizowana opieka i monitorowanie pacjentów z demencją i NZJ może mieć kluczowe znaczenie.
- Jakie są ograniczenia obecnych badań i w jakim kierunku powinny pójść kolejne analizy.
Oś jelitowo-mózgowa pod lupą naukowców
Koncepcja związku pomiędzy układem pokarmowym, a funkcjonowaniem mózgu jest przedmiotem intensywnych badań. Coraz więcej dowodów wskazuje, że tzw. oś jelitowo-mózgowa może odgrywać kluczową rolę nie tylko w rozwoju chorób neuropsychiatrycznych, ale również neurodegeneracyjnych. W kontekście nieswoistych zapaleń jelit, takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna, czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego, do tej pory brakowało jednoznacznych danych potwierdzających ich wpływ na przebieg demencji.
Zespół naukowców z Karolinska Institutet w Szwecji, kierowany przez dr. Honga Xu, podjął się próby wyjaśnienia tej zależności.
Nasze wyniki wskazują, że nieswoiste zapalenia jelit (IBD) mogą pogarszać funkcje poznawcze u osób z demencją – mówi dr Hong Xu, adiunkt w Katedrze Neurobiologii, Nauk o Opiece i Społeczeństwie.
Szwedzki rejestr i porównanie dwóch grup pacjentów
W badaniu wykorzystano dane ze szwedzkiego rejestru zaburzeń poznawczych/demencji SveDem. Naukowcy zidentyfikowali 111 pacjentów z rozpoznaną demencją, u których w późniejszym czasie zdiagnozowano również nieswoiste zapalenie jelit. Grupę tę porównano z 1110 osobami z demencją, ale bez NZJ. Obie grupy były dopasowane pod względem wieku, płci, rodzaju demencji, chorób współistniejących oraz przyjmowanych leków.
W celu oceny funkcji poznawczych wykorzystano test MMSE (Mini-Mental State Examination) – narzędzie powszechnie stosowane do oceny stopnia otępienia i śledzenia zmian poznawczych w czasie.
Wyniki: szybszy spadek funkcji poznawczych u pacjentów z NZJ
Analiza wykazała, że pacjenci cierpiący jednocześnie na demencję i NZJ wykazywali istotnie szybszy spadek funkcji poznawczych niż osoby bez choroby zapalnej jelit. Co istotne, pogorszenie to było szczególnie wyraźne po rozpoznaniu NZJ.
Z danych wynika, że osoby z obiema diagnozami traciły średnio o 1 punkt MMSE więcej rocznie w porównaniu z osobami mającymi wyłącznie demencję.
Ten spadek jest klinicznie istotny i porównywalny z różnicą między pacjentami przyjmującymi donanemab, nowy lek na chorobę Alzheimera, a tymi, którzy go nie przyjmują – podkreśla dr Xu.
To porównanie pokazuje, że negatywny wpływ NZJ na funkcje poznawcze może mieć podobną skalę jak korzyść wynikająca ze stosowania nowoczesnej farmakoterapii.
Wnioski i ograniczenia badania
Choć uzyskane wyniki są istotne klinicznie i mogą mieć wpływ na sposób opieki nad pacjentami z otępieniem, autorzy badania podkreślają ograniczenia. Po pierwsze – była to analiza obserwacyjna, co oznacza, że nie można wnioskować o związku przyczynowo-skutkowym.
Po drugie – naukowcy nie dysponowali dokładnymi informacjami na temat stadium NZJ u pacjentów ani szczegółami dotyczącymi stosowanych terapii. W związku z tym nie wiadomo, czy określone formy leczenia mogłyby potencjalnie spowolnić spadek funkcji poznawczych.
Potrzebne są dalsze badania, aby zrozumieć, jak nieswoiste zapalenia jelit wpływają na mózg i czy leczenie NZJ może spowolnić proces pogarszania się funkcji poznawczych – dodaje dr Xu.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- Pacjenci z demencją i nieswoistym zapaleniem jelit tracili średnio o 1 punkt MMSE więcej rocznie niż osoby z samą demencją.
- Negatywny wpływ NZJ na funkcje poznawcze był szczególnie widoczny po diagnozie zapalenia jelit, co wskazuje na związek czasowy.
- Badanie obserwacyjne nie wykazuje związku przyczynowego, ale podkreśla klinicznie istotne powiązania między NZJ a demencją.
- Wyniki sugerują potrzebę spersonalizowanego leczenia i ścisłego monitorowania pacjentów z otępieniem, u których współwystępują choroby zapalne jelit.
Źródło:
- Gut
- Karolinska Institutet
