Szczepienie przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) przed zajściem w ciążę może wiązać się z mniejszym ryzykiem porodu przedwczesnego i innych poważnych powikłań położniczych. Tak wynika z dużego szwedzkiego badania opublikowanego w czasopiśmie „The BMJ”, obejmującego ponad 624 tys. kobiet. Największe korzyści zaobserwowano u osób zaszczepionych przed 17. rokiem życia. Wyniki sugerują, że znaczenie szczepień przeciwko HPV może wykraczać poza profilaktykę nowotworów.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak szczepienie przeciwko HPV przed ciążą wiąże się z ryzykiem przedwczesnego porodu i innych powikłań położniczych oraz jakie korzyści zdrowotne może przynosić przyszłym matkom.
- Jakie są wyniki szwedzkiego badania opublikowanego w „The BMJ”, obejmującego 624 713 kobiet, w tym ponad 92 tys. zaszczepionych przeciwko HPV przed ciążą.
- Dlaczego szczepienie przeciwko HPV przed 17. rokiem życia wiązało się z większym zmniejszeniem ryzyka powikłań ciąży i jakie znaczenie ma wczesna profilaktyka zakażeń.
- Dlaczego wyniki badania nie dowodzą bezpośredniego działania ochronnego szczepionki oraz w jaki sposób profilaktyka HPV może przynosić korzyści wykraczające poza zapobieganie nowotworom.
Szczepienie przeciwko HPV a ryzyko powikłań ciąży
Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) jest jedną z najczęstszych przyczyn zakażeń przenoszonych drogą płciową. Niektóre jego typy odpowiadają za rozwój zmian przednowotworowych i nowotworów, przede wszystkim raka szyjki macicy. Coraz więcej badań wskazuje jednak, że zakażenie HPV oraz zabiegi stosowane w leczeniu zmian szyjki macicy mogą wiązać się ze zwiększonym ryzykiem powikłań położniczych, w tym porodu przedwczesnego.
Naukowcy ze Szwecji postanowili sprawdzić, czy szczepienie przeciwko HPV wykonane przed ciążą może ograniczać takie ryzyko. Analizowali czterowalentną szczepionkę chroniącą przed typami HPV 6, 11, 16 i 18. Dwa ostatnie odpowiadają za około 70 proc. przypadków raka szyjki macicy.
Ponad 624 tys. kobiet w szwedzkim badaniu
Badanie opublikowane w „The BMJ” oparto na danych ze szwedzkich rejestrów ogólnokrajowych. Analiza objęła 624 713 kobiet w wieku 16–35 lat, które w latach 2006–2023 urodziły swoje pierwsze dziecko z ciąży pojedynczej. Spośród nich 92 620 kobiet, czyli około 15 proc., zostało zaszczepionych przeciwko HPV przed ciążą. Naukowcy oceniali występowanie kilku niekorzystnych wyników ciąży, w tym:
- porodu przedwczesnego, przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży,
- porodu bardzo przedwczesnego, między 28. a 31. tygodniem,
- przedwczesnego pęknięcia błon płodowych,
- urodzenia dziecka o małej lub bardzo małej masie,
- urodzenia martwego dziecka,
- zgonu noworodka.
W analizie porównywano przypadki powikłań z odpowiednio dobranymi grupami kontrolnymi. Uwzględniono również potencjalne czynniki zakłócające, takie jak BMI, palenie tytoniu, choroby matki, metody wspomaganego rozrodu oraz sytuacja społeczno-ekonomiczna.
Szczepienie przed 17. rokiem życia wiązało się z większymi korzyściami
Po uwzględnieniu analizowanych czynników szczepienie przeciwko HPV przed ciążą wiązało się z mniejszym prawdopodobieństwem wystąpienia niekorzystnych wyników położniczych. Statystycznie istotne zależności zaobserwowano przede wszystkim w przypadku:
- porodu przedwczesnego i bardzo przedwczesnego,
- samoistnego porodu przedwczesnego,
- przedwczesnego pęknięcia błon płodowych,
- urodzenia dziecka o bardzo małej masie.
Co istotne, silniejsze zależności ochronne obserwowano u kobiet zaszczepionych przed ukończeniem 17. roku życia. Wyniki te wspierają znaczenie wczesnych szczepień przeciwko HPV, najlepiej przed rozpoczęciem aktywności seksualnej, kiedy skuteczność profilaktyki zakażeń jest największa.
Czy szczepionka przeciwko HPV chroni przed przedwczesnym porodem?
Autorzy podkreślają, że wyniki nie stanowią dowodu na bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Badanie miało charakter obserwacyjny, dlatego nie można jednoznacznie stwierdzić, że to samo szczepienie odpowiadało za zmniejszenie ryzyka powikłań. Jednym z możliwych wyjaśnień jest ograniczenie zakażeń HPV i związanej z nimi konieczności leczenia zmian szyjki macicy. Niektóre zabiegi wykonywane w obrębie szyjki mogą bowiem zwiększać ryzyko porodu przedwczesnego.
Badacze wskazują również na ograniczenia analizy, w tym niepełne informacje dotyczące poronień samoistnych oraz możliwość wpływu nieuwzględnionych czynników. Jednocześnie duża liczebność badanej populacji, wieloletnia obserwacja i wykorzystanie ogólnokrajowych rejestrów wzmacniają wiarygodność uzyskanych wyników.
Szczepienia przeciwko HPV mogą przynosić dodatkowe korzyści zdrowotne
Dotychczas najważniejszym celem szczepień przeciwko HPV pozostawało zapobieganie zakażeniom onkogennymi typami wirusa i związanym z nimi nowotworom. Nowe badanie sugeruje jednak, że korzyści zdrowotne mogą obejmować również zmniejszenie ryzyka wybranych powikłań ciąży. Nie oznacza to zmiany zasad szczepień w czasie ciąży. Szczepienie przeciwko HPV jest zalecane przed ciążą, a rozpoczęcie lub kontynuację schematu szczepienia zwykle odracza się do okresu po jej zakończeniu.
Wczesna profilaktyka HPV może mieć znaczenie dla zdrowia przyszłych matek
Wyniki szwedzkiego badania dostarczają kolejnych argumentów przemawiających za powszechnymi programami szczepień przeciwko HPV, szczególnie wśród dzieci i młodzieży. Choć konieczne są dalsze badania pozwalające wyjaśnić mechanizmy obserwowanych zależności, analiza ponad 624 tys. kobiet wskazuje, że profilaktyka HPV może przynosić korzyści nie tylko w zapobieganiu nowotworom, ale również dla przyszłego zdrowia reprodukcyjnego.
Główne wnioski
- Szczepienie przeciwko HPV przed ciążą wiązało się z mniejszym ryzykiem wybranych powikłań położniczych. W szwedzkim badaniu opublikowanym w „The BMJ” zaobserwowano niższe prawdopodobieństwo m.in. porodu przedwczesnego, bardzo przedwczesnego, przedwczesnego pęknięcia błon płodowych oraz urodzenia dziecka o bardzo małej masie.
- Badanie objęło 624 713 kobiet w wieku 16–35 lat, które urodziły pierwsze dziecko w Szwecji w latach 2006–2023. Spośród nich 92 620 kobiet, czyli około 15 proc., otrzymało czterowalentną szczepionkę przeciwko HPV przed zajściem w ciążę.
- Największe zmniejszenie ryzyka powikłań obserwowano u kobiet zaszczepionych przed ukończeniem 17. roku życia. Wyniki sugerują, że wczesna profilaktyka zakażeń HPV może przynosić dodatkowe korzyści dla zdrowia reprodukcyjnego, wykraczające poza ochronę przed nowotworami związanymi z wirusem.
- Badanie miało charakter obserwacyjny, dlatego nie potwierdza związku przyczynowo-skutkowego. Naukowcy podkreślają jednak, że duża liczebność populacji i wieloletnia obserwacja wzmacniają wiarygodność wyników. Ustalenia wspierają znaczenie powszechnych szczepień przeciwko HPV, szczególnie wśród dzieci i młodzieży.
Źródło:
- https://www.bmj.com/content/395/bmj-2026-100739
