Najwyższa Izba Kontroli wykryła szereg nieprawidłowości związanych z wdrażaniem systemów informatycznych na dwóch publicznych uczelniach w Lublinie. Kontrola objęła Uniwersytet Medyczny w Lublinie oraz Politechnikę Lubelską i dotyczyła wydatkowania środków publicznych na rozwiązania teleinformatyczne w latach 2020–2025. W ocenie NIK część projektów była realizowana nierzetelnie, a niektóre systemy zostały odebrane i opłacone mimo braku pełnego wdrożenia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie nieprawidłowości NIK wykryła w Uniwersytecie Medycznym w Lublinie.
- Dlaczego system za 15,9 mln zł nie został uruchomiony mimo odbioru końcowego.
- Jakie problemy stwierdzono przy realizacji projektu aplikacji mobilnej w Politechnice Lubelskiej.
- Jakie problemy wykazano w obszarze bezpieczeństwa informacji.
- Jakie działania pokontrolne podjęła Najwyższa Izba Kontroli.
NIK skontrolowała dwa lubelskie ośrodki akademickie
Kontrola została przeprowadzona od kwietnia do października 2025 r. w Uniwersytecie Medycznym w Lublinie oraz Politechnice Lubelskiej. Kontrolerzy sprawdzali, czy środki publiczne przeznaczane na systemy informatyczne i teleinformatyczne były wydatkowane prawidłowo oraz czy wdrażane rozwiązania rzeczywiście usprawniały funkcjonowanie uczelni.
Badaniem objęto po dwa systemy informatyczne funkcjonujące na każdej z uczelni, analizując zarówno proces ich wdrożenia, jak i utrzymania.
Uniwersytet Medyczny zapłacił 15,9 mln zł za niewdrożony system
Najpoważniejsze ustalenia dotyczą Uniwersytetu Medycznego w Lublinie. NIK wskazała, że Zintegrowany System Informatyczny do zarządzania uczelnią (ZSI), którego koszt wyniósł 15,9 mln zł, nie został uruchomiony do czasu zakończenia kontroli.
Na realizację projektu przeznaczono również 12,1 mln zł pochodzących z dwóch projektów finansowanych ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020 (POWER).
Kontrolerzy ustalili, że pod koniec 2023 r. dokonano istotnych zmian w umowie wdrożeniowej z naruszeniem przepisów Prawa zamówień publicznych. Następnie odebrano trzy kluczowe komponenty systemu i wypłacono wykonawcy wynagrodzenie, mimo że elementy te nie zostały faktycznie uruchomione.
We wrześniu 2024 r. uczelnia dokonała odbioru końcowego projektu, potwierdzając wykonanie umowy, choć system nadal nie był wykorzystywany w codziennej działalności.
Skutki niewdrożenia systemu
Według NIK brak uruchomienia ZSI spowodował szereg konsekwencji organizacyjnych i finansowych. Uczelnia nadal prowadziła księgi rachunkowe w dotychczasowym systemie informatycznym, musiała przedłużyć usługę jego wsparcia technicznego oraz nie wykorzystywała zakupionego sprzętu przeznaczonego do obsługi nowego rozwiązania. Co ważne, realizowanie prac wdrożeniowych było wykonywane w trakcie trwania gwarancji.
Kontrolerzy wskazali również na niewystarczający nadzór nad realizacją projektu oraz niepełne wyegzekwowanie od wykonawcy dokumentacji i informacji dotyczących wdrożonego oprogramowania.
System do badań klinicznych działał, ale pojawiły się problemy
Drugi analizowany na Uniwersytecie Medycznym system dotyczył zarządzania badaniami klinicznymi. W tym przypadku rozwiązanie zostało wdrożone i było wykorzystywane zgodnie z założeniami.
NIK stwierdziła jednak opóźnienia po stronie uczelni związane z udostępnieniem wykonawcy środowiska informatycznego oraz serwerów. W efekcie wydłużono czas realizacji projektu, a okres świadczenia usług utrzymaniowych i wsparcia powdrożeniowego skrócono z 32 do 28 miesięcy przy zachowaniu wynagrodzenia na poziomie 190 tys. zł.
Również w tym przypadku kontrolerzy wskazali na dokonanie zmian umowy z naruszeniem przepisów Prawa zamówień publicznych.
Politechnika Lubelska odebrała aplikację niespełniającą wymagań
NIK wykryła problemy również w Politechnice Lubelskiej. Dotyczyły one aplikacji mobilnej dla osób z niepełnosprawnościami, która kosztowała 571,9 tys. zł i została sfinansowana ze środków programu POWER. Według kontrolerów aplikacja nie spełniała części wymagań dotyczących dostępności cyfrowej, nie działał także moduł planu zajęć, a rozwiązanie nie zostało udostępnione w sklepach internetowych.
Stwierdzono również naruszenia przepisów rachunkowych dotyczących ewidencjonowania wartości niematerialnych i prawnych. Wartość tych nieprawidłowości oszacowano na 3,1 mln zł.
Nieprawidłowości w obszarze bezpieczeństwa informacji
NIK wykryła również problemy związane z zarządzaniem bezpieczeństwem informacji na obu uczelniach. Kontrolerzy zwrócili uwagę m.in. na niezgodny z przepisami okres przechowywania logów systemowych oraz brak odpowiedniej kontroli nad zasobami serwerowymi i maszynami wirtualnymi. W Uniwersytecie Medycznym stwierdzono dodatkowo nieprawidłowości w zarządzaniu uprawnieniami użytkowników do systemów informatycznych.
NIK skierowała sprawę do prokuratury
Po zakończeniu kontroli Najwyższa Izba Kontroli skierowała do rektorów obu uczelni 14 wniosków pokontrolnych. Siedem z nich zostało już zrealizowanych, a pozostałe są w trakcie wdrażania.
Kontrolerzy oszacowali, że wartość wydatków poniesionych na Zintegrowany System Informatyczny oraz aplikację mobilną z naruszeniem zasad należytego zarządzania finansami wyniosła łącznie 16,5 mln zł.
W związku z ustaleniami kontroli NIK skierowała do Prokuratury Okręgowej w Lublinie dwa zawiadomienia o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Dotyczą one poświadczenia nieprawdy w dokumentach odbiorowych podpisanych podczas realizacji projektów na obu uczelniach.
Główne wnioski
- Uniwersytet Medyczny w Lublinie odebrał i rozliczył Zintegrowany System Informatyczny o wartości 15,9 mln zł, który nie został uruchomiony do czasu zakończenia kontroli NIK.
- NIK stwierdziła naruszenia przepisów Prawa zamówień publicznych przy zmianach umów dotyczących wdrażanych systemów informatycznych.
- Politechnika Lubelska odebrała aplikację mobilną za 571,9 tys. zł, która nie spełniała części wymagań dotyczących dostępności cyfrowej i nie została udostępniona w sklepach internetowych.
- W obu uczelniach wykryto nieprawidłowości w obszarze bezpieczeństwa informacji, dotyczące m.in. przechowywania logów systemowych i nadzoru nad infrastrukturą IT.
- NIK skierowała do Prokuratury Okręgowej w Lublinie dwa zawiadomienia dotyczące podejrzenia poświadczenia nieprawdy w dokumentach odbiorowych.
Źródło:
- https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/srodki-publiczne-na-systemy-it-ktore-nie-dzialaly-nik-skontrolowala-lubelskie-uczelnie.html
