Mimo rosnących nakładów sytuacja Narodowego Funduszu Zdrowia pogarsza się, a państwo nie zapewnia oczekiwanej poprawy dostępności świadczeń – ocenia Najwyższa Izba Kontroli w sprawozdaniu z działalności za 2025 rok. Prezes NIK Mariusz Haładyj przedstawił dokument 15 września 2026 r. podczas posiedzenia Sejmu. Izba wskazuje również na zadłużenie szpitali powiatowych oraz problemy z organizacją czasu pracy i wynagrodzeniem personelu medycznego. W 23 z 25 skontrolowanych jednostek NIK stwierdziła kilkaset przypadków nieprzerwanego wykonywania świadczeń przez ponad 24 godziny.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak NIK ocenia sytuację NFZ i dostępność świadczeń po 2025 roku.
- Jakie problemy Izba wskazuje w szpitalach powiatowych i organizacji pracy personelu medycznego.
- Jakie efekty przyniosły dotychczasowe kontrole NIK w ochronie zdrowia.
- Jakie obszary zdrowia i zabezpieczenia społecznego obejmowały kontrole przedstawione w sprawozdaniu za 2025 rok.
NIK: sytuacja NFZ pogarsza się mimo rosnących nakładów
Ochrona zdrowia była jednym z ważnych tematów sprawozdania z działalności NIK za 2025 rok. Izba ocenia, że pomimo wzrostu nakładów sytuacja Narodowego Funduszu Zdrowia pogarsza się, a dostępność świadczeń nie poprawia się w oczekiwanym stopniu.
NIK ponownie wskazuje na potrzebę lepszego wykorzystania pieniędzy przeznaczanych na ochronę zdrowia, skuteczniejszej koordynacji działań administracji publicznej oraz przygotowania długofalowej strategii dla sektora.
Według Izby konieczne jest również ograniczenie dysproporcji w dostępie do świadczeń finansowanych ze środków publicznych. Kolejnym problemem pozostaje kondycja szpitali powiatowych. NIK wskazuje, że większość z nich jest zadłużona i nie radzi sobie z realizacją programów naprawczych. Izba widzi potrzebę zmian systemowych, które umożliwią skuteczną restrukturyzację tych placówek.
Medycy pracowali nieprzerwanie ponad 24 godziny
Podczas wystąpienia 15 września w Sejmie Mariusz Haładyj zwrócił szczególną uwagę na organizację pracy i wynagradzania personelu medycznego. NIK opublikowała cztery dokumenty pokontrolne, z których wynika brak skutecznych mechanizmów zarządzania czasem pracy i wynagrodzeniami medyków.
W 23 z 25 skontrolowanych jednostek NIK ustaliła kilkaset przypadków nieprzerwanego wykonywania świadczeń przez personel medyczny przez ponad 24 godziny.
– Rodzi to uzasadnione pytanie, zarówno o bezpieczeństwo pacjentów i personelu medycznego, jak i o zdolność systemu ochrony zdrowia do udźwignięcia takich nieweryfikowanych kosztów w dłuższej perspektywie – powiedział w Sejmie prezes NIK Mariusz Haładyj.
Prezes Izby poinformował również o trwających kontrolach. NIK, uwzględniając m.in. wniosek Prezesa Rady Ministrów, bada obecnie organizację działalności leczniczej, taryfikację świadczeń opieki medycznej oraz zasady kształtowania wynagrodzeń kadr medycznych w obszarze finansów.
NIK wskazuje na efekty kontroli w ochronie zdrowia
Sprawozdanie za 2025 rok przedstawia także działania podjęte po wcześniejszych kontrolach Izby. Jednym z nich jest rozpoczęcie wdrażania scentralizowanego systemu e-rejestracji, który ma uporządkować dostęp do świadczeń i skrócić kolejki.
Kontrole dotyczące sprzętu medycznego wykorzystywanego podczas pandemii doprowadziły do doprecyzowania zasad jego rozliczania. W placówkach leczniczych wprowadzano również korekty w ewidencji majątku oraz procedurach przekazywania aparatury.
NIK wskazuje także na efekty kontroli dotyczących profilaktyki i opieki nad pacjentami, m.in. z przewlekłą chorobą nerek. Ustalenia Izby przyczyniły się do zmian organizacyjnych, dokładniejszego dokumentowania świadczeń, aktualizacji procedur oraz rozpoczęcia prac legislacyjnych.
Z kolei kontrole dotyczące ratownictwa medycznego i opieki nad dziećmi ujawniły ryzyka dla bezpieczeństwa zdrowotnego pacjentów i doprowadziły do działań korygujących. Według NIK ustalenia dotyczące finansowania świadczeń – zarówno w NFZ, jak i zadłużonych szpitalach – przyczyniają się do wzmocnienia nadzoru nad gospodarowaniem publicznymi pieniędzmi, a w części przypadków skutkowały zwrotem niewłaściwie wydatkowanych środków.
Kontrole NIK w obszarze zdrowia i zabezpieczenia społecznego w 2025 roku
W sprawozdaniu z działalności za 2025 rok NIK wskazała kontrole dotyczące m.in. funkcjonowania NFZ i AOTMiT, dostępności i organizacji świadczeń, sytuacji finansowej szpitali, opieki nad pacjentami oraz profilaktyki. Osobną grupę stanowiły kontrole z zakresu zabezpieczenia społecznego. W 2025 roku przeprowadzono następujące kontrole i informacje:
Zdrowie:
- P/24/046 Realizacja zadań przez Narodowy Fundusz Zdrowia w latach 2021–2024
- I/24/002/KZD Funkcjonowanie Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji
- P/23/055 Zakup i wykorzystanie wybranych rodzajów sprzętu i aparatury medycznej, pozyskanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem COVID-19
- P/24/068 Diagnostyka i zapewnienie opieki nad pacjentami z przewlekłą chorobą nerek
- P/24/047 Ambulatoryjna opieka specjalistyczna dla dzieci finansowana ze środków publicznych
- P/24/062 Funkcjonowanie domowej opieki hospicyjnej w województwie świętokrzyskim
- P/25/058 Profilaktyczna opieka zdrowotna nad uczniami w województwie świętokrzyskim
- P/24/082 Propagowanie i wdrażanie zdrowego odżywiania
- P/24/085 Realizacja zadań związanych z poborem i wydatkowaniem opłat od środków spożywczych oraz od napojów alkoholowych
- P/24/045 Opieka paliatywna i hospicyjna finansowana ze środków publicznych
- I/25/002/KZD Funkcjonowanie Profilaktycznego Domu Zdrowia w Juracie
- I/24/008/LBY Gospodarka majątkowo-finansowa zadłużonych szpitali w województwie kujawsko-pomorskim
- I/24/002/LBY, S/24/001/LBY Gospodarka majątkowo-finansowa Regionalnego Szpitala Specjalistycznego im. Dr. Władysława Biegańskiego w Grudziądzu i Szpitala Powiatowego sp. z o.o. w Golubiu-Dobrzyniu
- Informacja zbiorcza Epidemia COVID 19 – czas chaosu i nietrafionych decyzji
Zabezpieczenie społeczne:
- D/24/514 Finansowanie działalności domów pomocy społecznej
- P/24/056 Funkcjonowanie opieki nad osobami starszymi z chorobami neurodegeneracyjnymi oraz wsparcie ich opiekunów
- P/24/035 Zapewnienie osobom z niepełnosprawnościami wsparcia dziennego i całodobowego w ramach Programu „Centra opiekuńczo-mieszkalne
- P/24/036 Warsztaty terapii zajęciowej dla osób z niepełnosprawnościami
- P/24/034 Program aktywizacyjny dla cudzoziemców „Razem Możemy Więcej”
Zdrowie było jednym z sześciu obszarów oceny państwa
Sprawozdanie NIK nie ogranicza się do ochrony zdrowia. Izba przedstawiła wyniki swojej działalności w sześciu obszarach: finansów i spraw publicznych, bezpieczeństwa narodowego, rozwoju i gospodarki, spraw społecznych, spójności i infrastruktury oraz zasobów naturalnych.
W szerszej ocenie funkcjonowania państwa NIK wskazuje m.in. na deficyt planowania strategicznego i ciągłości polityk publicznych, niekonsekwentny nadzór, rozproszenie odpowiedzialności, strukturalne ryzyka dla finansów publicznych oraz problemy z jakością usług publicznych i efektywnością gospodarowania środkami.
Izba zwróciła również uwagę na bezpieczeństwo państwa, w tym potrzebę poprawy funkcjonowania krajowego systemu cyberbezpieczeństwa oraz brak sprawnego systemu łączności cyfrowej służb państwowych.
NIK chce mocniej sprawdzać, co dzieje się po kontrolach
NIK zapowiada zmianę sposobu wykorzystywania wyników kontroli. Izba chce częściej łączyć ustalenia z różnych postępowań i oceniać instytucje publiczne nie tylko pod względem przestrzegania procedur, ale również rezultatów osiąganych dzięki wydawaniu publicznych pieniędzy.
Wzmocniony ma zostać także monitoring realizacji wniosków pokontrolnych. NIK chce sprawdzać, czy instytucje odpowiedzialne za usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości rzeczywiście podejmują skuteczne działania.
Izba rozwija również stałą analizę ryzyka, która ma pomagać w wyborze tematów kolejnych kontroli. Nową formułę wykorzystano już podczas planowania pracy NIK na 2027 rok. W przygotowywaniu planów kontroli Izba korzysta także z propozycji Sejmu, Senatu, innych organów państwa, organizacji społecznych i ekspertów. Podczas pierwszego wysłuchania społecznego NIK ponad 30 organizacji przedstawiło niemal 100 propozycji tematów kontroli.
Główne wnioski
- Mimo rosnących nakładów sytuacja Narodowego Funduszu Zdrowia pogarsza się, a państwo nie zapewnia oczekiwanej poprawy dostępności świadczeń.
- W 23 z 25 skontrolowanych jednostek NIK stwierdziła kilkaset przypadków nieprzerwanego wykonywania świadczeń przez personel medyczny przez ponad 24 godziny.
- NIK wskazuje na zadłużenie większości szpitali powiatowych i potrzebę zmian systemowych umożliwiających ich skuteczną restrukturyzację.
- Izba prowadzi kontrole dotyczące organizacji działalności leczniczej, taryfikacji świadczeń i wynagrodzeń kadr medycznych.
Źródło:
- https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/bezpieczenstwo-zdrowie-pieniadze-publiczne-sprawozdanie-z-dzialalnosci-izby-za-2025-rok-w-sejmie-rp.html
