Naukowcy zidentyfikowali w Kenii niezwykle rzadki szczep grzyba Candidozyma auris (dawniej Candida auris), odporny na wszystkie cztery główne klasy leków przeciwgrzybiczych. Patogen wyizolowano od 28-letniej pacjentki z zakażeniem rany pooperacyjnej. To pierwszy opisany przypadek tak szerokiej oporności tego grzyba w Afryce i drugi na świecie. Wyniki badania, opublikowane w czasopiśmie „Scientific Reports”, wskazują na rosnące zagrożenie zakażeniami grzybiczymi, których leczenie może być wyjątkowo trudne.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czym jest Candidozyma auris (dawniej Candida auris), dlaczego stanowi poważne zagrożenie dla pacjentów szpitalnych i jak rozprzestrzenia się na świecie.
- Jakie są szczegóły pierwszego w Afryce i drugiego udokumentowanego na świecie przypadku panlekoopornego C. auris, wykrytego u 28-letniej pacjentki w Kenii.
- Jakie mutacje genetyczne odpowiadają za oporność C. auris na leki przeciwgrzybicze i dlaczego szczep wykryty w Kenii różni się od wcześniej opisanego w Nowym Jorku.
- Dlaczego panlekooporność C. auris stanowi wyzwanie dla współczesnej medycyny oraz jakie działania mogą ograniczyć rozprzestrzenianie się tego patogenu.
Candidozyma auris – niebezpieczny grzyb rozprzestrzeniający się w szpitalach
Candidozyma auris (C. auris) to drożdżak zdolny do wywoływania ciężkich zakażeń inwazyjnych, szczególnie u pacjentów hospitalizowanych, z osłabioną odpornością lub wymagających intensywnej opieki medycznej. Od pierwszego opisania w Japonii w 2009 roku patogen rozprzestrzenił się do ponad 60 krajów na sześciu kontynentach. W przeciwieństwie do wielu innych drożdżaków może długo utrzymywać się na powierzchniach szpitalnych i łatwo przenosić między pacjentami.
W niektórych grupach chorych z zakażeniem C. auris odnotowywano śmiertelność sięgającą 30–50%. Nie oznacza to jednak, że wszystkie zgony były bezpośrednio spowodowane zakażeniem. Ze względu na zdolność rozprzestrzeniania się oraz narastającą lekooporność Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) umieściła C. auris w 2022 roku na liście patogenów grzybiczych o krytycznym priorytecie.
Pierwszy w Afryce szczep odporny na cztery klasy leków przeciwgrzybiczych
Nowy przypadek opisano u 28-letniej kobiety hospitalizowanej w Nairobi w Kenii, u której po planowej operacji rozwinęło się zakażenie miejsca operowanego. Z pobranego wymazu wyhodowano C. auris. Badania laboratoryjne wykazały jednak wyjątkowo niepokojącą cechę izolatu – oporność na wszystkie cztery główne klasy leków przeciwgrzybiczych:
- Azole, w tym flukonazol.
- Echinokandyny, w tym kaspofunginę i mykafunginę.
- Polieny, w tym amfoterycynę B.
- Flucytozynę.
Naukowcy określili szczep jako panlekooporny (PDR, pan-drug resistant). To niezwykle rzadka sytuacja, ponieważ nawet wielolekooporne szczepy C. auris zwykle zachowują wrażliwość na przynajmniej jedną klasę leków.
Drugi taki przypadek na świecie. Pierwszy wykryto w Nowym Jorku
Według autorów badania kenijski izolat stanowi drugi udokumentowany przypadek C. auris opornego na wszystkie cztery główne klasy leków przeciwgrzybiczych. Pierwszy opisano w Nowym Jorku w 2022 roku, gdzie oporność rozwinęła się podczas długotrwałej hospitalizacji.
Co istotne, analiza genomowa wykazała różnice między szczepami amerykańskim i kenijskim. Sugeruje to, że panlekooporność mogła rozwinąć się niezależnie w dwóch różnych regionach świata, choć naukowcy nie wykluczają innych możliwości.
Mutacje genetyczne mogą wyjaśniać oporność C. auris
Aby ustalić mechanizmy oporności, badacze przeprowadzili sekwencjonowanie całego genomu kenijskiego izolatu, oznaczonego jako KEN2192. Analiza wykazała przynależność do kladu I, określanego jako linia południowoazjatycka, oraz obecność mutacji związanych z opornością na leki.
Zmiany w genach ERG11 i CDR1 powiązano z opornością na azole, natomiast mutację w FKS1 z opornością na echinokandyny. Zidentyfikowano również zmiany w genach FUR1 i FCY1, związanych z działaniem flucytozyny. Mechanizm oporności na polieny pozostaje mniej jasny. Naukowcy wskazują na możliwy udział zmian w zawartości ergosterolu w błonie komórkowej oraz tworzenia biofilmu. Nie udało się również jednoznacznie ustalić, czy wcześniejsze leczenie przeciwgrzybicze pacjentki przyczyniło się do rozwoju oporności.
Czy Candidozyma auris może stać się nieuleczalny?
Odkrycie szczepu PDR budzi szczególne obawy w kontekście zakażeń szpitalnych. Oporność na wszystkie główne klasy leków znacząco ogranicza możliwości terapeutyczne, zwłaszcza w placówkach o utrudnionym dostępie do nowszych preparatów przeciwgrzybiczych.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie zakażenia C. auris są nieuleczalne. Panlekooporność pozostaje wyjątkowo rzadka, a skuteczność leczenia zależy m.in. od profilu wrażliwości szczepu i stanu klinicznego pacjenta. Autorzy badania podkreślają potrzebę rozwoju szybkiej diagnostyki, monitorowania oporności oraz nadzoru genomowego. Równie ważne pozostają procedury kontroli zakażeń i ograniczania transmisji patogenu w szpitalach.
Główne wnioski
- W Kenii wykryto pierwszy w Afryce i drugi udokumentowany na świecie szczep Candidozyma auris oporny na wszystkie cztery główne klasy leków przeciwgrzybiczych. Patogen wyizolowano od 28-letniej pacjentki z zakażeniem rany pooperacyjnej w szpitalu w Nairobi. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Scientific Reports” w 2026 roku.
- Candidozyma auris rozprzestrzenił się do ponad 60 krajów na sześciu kontynentach. Grzyb może powodować ciężkie zakażenia szpitalne, a w niektórych grupach pacjentów odnotowywano śmiertelność na poziomie 30–50%. W 2022 roku WHO uznała go za patogen grzybiczy o krytycznym priorytecie.
- Analiza genomowa kenijskiego szczepu KEN2192 wykazała mutacje w genach ERG11, CDR1, FKS1, FUR1 i FCY1, związanych z opornością na leki przeciwgrzybicze. Różnice genetyczne względem szczepu opisanego w Nowym Jorku sugerują, że panlekooporność mogła rozwinąć się niezależnie.
- Panlekooporność C. auris znacząco ogranicza dostępne możliwości leczenia zakażeń. Naukowcy podkreślają konieczność rozwijania szybkiej diagnostyki, nadzoru genomowego, kontroli zakażeń szpitalnych oraz nowych terapii przeciwgrzybiczych.
Źródło:
- https://www.nature.com/articles/s41598-026-70653-9
