Głód może zmieniać sposób, w jaki mózg zapamiętuje alkohol jako źródło nagrody, a tym samym wpływać na mechanizmy związane z rozwojem uzależnienia. Naukowcy z Brown University w Stanach Zjednoczonych odkryli, że określone neurony aktywowane przez niedobór pożywienia uczestniczą w tworzeniu wspomnień związanych z alkoholem. Badanie przeprowadzono na muszkach owocowych, a wyniki opublikowano w czasopiśmie „Current Biology”. Odkrycie może pomóc w lepszym zrozumieniu głodu alkoholowego i mechanizmów nawrotów uzależnienia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak głód może wpływać na mechanizmy uzależnienia od alkoholu oraz tworzenie wspomnień związanych z jego nagradzającym działaniem.
- Jakie są wyniki badania naukowców z Brown University, którzy odkryli rolę neuronów oktopaminowych w kształtowaniu preferencji alkoholowych u muszek owocowych.
- Czym jest oktopamina i jak neuron VUMa3 wpływa na zapamiętywanie alkoholu jako nagrody w warunkach niedoboru pożywienia.
- Czy przewlekły głód i brak bezpieczeństwa żywnościowego mogą mieć znaczenie dla ryzyka uzależnienia od alkoholu oraz jakie możliwości dalszych badań otwiera to odkrycie.
Jak głód wpływa na mózg i uzależnienie od alkoholu?
Uzależnienie od alkoholu jest związane nie tylko z działaniem substancji na układ nagrody, ale również z procesami uczenia się i zapamiętywania. Mózg może utrwalać skojarzenia między alkoholem, a określonymi bodźcami, które później wywołują pragnienie ponownego spożycia. Dotychczas badania koncentrowały się przede wszystkim na dopaminie. Jednak naukowcy z Carney Institute for Brain Science na Brown University postanowili sprawdzić, czy stany fizjologiczne, takie jak głód, mogą wpływać na powstawanie wspomnień związanych z alkoholem.
W tym celu wykorzystali muszki owocowe (Drosophila melanogaster), których układ nerwowy stanowi model do badania podstawowych mechanizmów neuronalnych.
Oktopamina – neuroprzekaźnik łączący głód z alkoholem
Badacze odkryli, że niedobór pożywienia aktywuje neurony zawierające oktopaminę, neuroprzekaźnik występujący u owadów, pełniący funkcje częściowo odpowiadające noradrenalinie u ludzi. Oktopamina uczestniczy w regulacji reakcji na stres, głód i pragnienie, a także wpływa na pamięć oraz zachowanie.
Naukowcy skupili się na pojedynczym neuronie oktopaminowym oznaczonym jako VUMa3. Eksperymenty wykazały, że jego genetyczna aktywacja lub wyciszenie zmieniały szybkość, z jaką muszki uczyły się kojarzyć alkohol z nagrodą. Co istotne, wpływ na preferencje alkoholowe obserwowano wyłącznie u głodnych osobników. Wyniki sugerują, że głód może aktywować dodatkowe połączenia neuronalne uczestniczące w tworzeniu wspomnień nagrody związanych z alkoholem.
Dlaczego głód może nasilać pragnienie alkoholu?
Zdaniem naukowców stan fizjologiczny organizmu może wpływać na sposób interpretowania bodźców związanych z alkoholem. Oznacza to, że ten sam sygnał środowiskowy, np. widok baru, może wywoływać różne reakcje w zależności od tego, czy organizm jest głodny, czy najedzony.
Mechanizm ten może mieć znaczenie dla zrozumienia, dlaczego określone sytuacje zwiększają podatność na głód alkoholowy. Należy jednak podkreślić, że badanie przeprowadzono na muszkach owocowych, a nie na ludziach. Nie dowodzi ono zatem, że pomijanie posiłków bezpośrednio zwiększa ryzyko uzależnienia od alkoholu u człowieka.
Brak bezpieczeństwa żywnościowego a ryzyko uzależnienia
Odkrycie może mieć również znaczenie dla badań nad społecznymi i środowiskowymi czynnikami ryzyka uzależnień. Naukowcy zwracają uwagę na problem braku bezpieczeństwa żywnościowego, czyli ograniczonego dostępu do odpowiedniej ilości pożywienia.
Przewlekły głód i stres mogą wpływać na funkcjonowanie układu nagrody, potencjalnie zmieniając reakcję organizmu na substancje psychoaktywne. Jednak ustalenie, czy podobne mechanizmy występują u ludzi, wymaga dalszych badań.
Nowe możliwości leczenia uzależnienia od alkoholu?
Identyfikacja neuronu VUMa3 i roli oktopaminy dostarcza nowych informacji o mechanizmach powstawania wspomnień związanych z alkoholem. W przyszłości odkrycie może pomóc w poszukiwaniu strategii ograniczających głód alkoholowy i ryzyko nawrotów. Badacze podkreślają jednak, że konieczne jest sprawdzenie, czy analogiczne procesy zachodzą w ludzkim mózgu oraz czy można je bezpiecznie wykorzystać terapeutycznie.
Główne wnioski
- Naukowcy z Brown University odkryli molekularny mechanizm łączący głód z tworzeniem wspomnień nagrody związanych z alkoholem. Badanie przeprowadzono na muszkach owocowych, a wyniki opublikowano w czasopiśmie „Current Biology” w 2026 roku.
- Głód aktywował neurony zawierające oktopaminę, neuroprzekaźnik pełniący u owadów funkcje częściowo podobne do noradrenaliny u ludzi. Genetyczna aktywacja lub wyciszenie neuronu VUMa3 wpływały na uczenie się skojarzeń z alkoholem, a zmiany preferencji alkoholowych obserwowano wyłącznie u głodnych muszek.
- Stan fizjologiczny organizmu może zmieniać sposób reagowania na bodźce kojarzone z alkoholem. Naukowcy sugerują, że głód i brak bezpieczeństwa żywnościowego mogą wpływać na mechanizmy układu nagrody, jednak zależność ta nie została jeszcze potwierdzona u ludzi.
- Odkrycie może pomóc w opracowaniu nowych strategii profilaktyki i leczenia uzależnienia od alkoholu. Zrozumienie roli oktopaminy i neuronów VUMa3 może dostarczyć wskazówek dotyczących ograniczania głodu alkoholowego oraz zapobiegania nawrotom, ale wymaga dalszych badań.
Źródło:
- https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(26)01266-2
