Rozwój sztucznej inteligencji przyspiesza odkrycia naukowe, wspiera projektowanie leków i transformuje badania biomedyczne. Jednocześnie coraz częściej pojawiają się pytania o ryzyko wykorzystania tych samych technologii do celów destrukcyjnych. W bezprecedensowym apelu przedstawiciele największych firm AI, biotechnologii, środowisk akademickich i bezpieczeństwa narodowego wezwali amerykańskich ustawodawców do pilnego wprowadzenia obowiązkowych kontroli zamówień na syntetyczne DNA i RNA. Zdaniem sygnatariuszy rozwój modeli AI może znacząco obniżyć bariery wiedzy potrzebnej do stworzenia niebezpiecznych czynników biologicznych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego liderzy branży AI i biotechnologii apelują o nowe przepisy dotyczące syntetycznego DNA i RNA
- Jakie ryzyko biologiczne może wzrosnąć wraz z rozwojem zaawansowanych modeli sztucznej inteligencji
- Dlaczego dobrowolne kontrole syntezy genów przestają być uznawane za wystarczające
- Jakie zmiany regulacyjne proponują eksperci i dlaczego temat budzi kontrowersje
OpenAI, Anthropic i Google DeepMind chcą nowych regulacji
List otwarty opublikowany w czerwcu 2026 roku podpisały dziesiątki przedstawicieli sektora AI, biotechnologii, nauki i bezpieczeństwa narodowego. Wśród sygnatariuszy znaleźli się m.in. Sam Altman, Demis Hassabis, Dario Amodei, Mustafa Suleyman, przedstawiciele Microsoftu, Meta, środowisk akademickich oraz firm zajmujących się syntezą DNA. Autorzy dokumentu apelują o obowiązkowe:
- badanie przesiewowe zamówień syntetycznego DNA i RNA,
- weryfikację tożsamości klientów,
- ocenę potencjalnie niebezpiecznych sekwencji genetycznych,
- prowadzenie dokumentacji zamówień i danych sekwencyjnych,
- objęcie regulacjami również sprzętu wykorzystywanego do syntezy kwasów nukleinowych.
Eksperci argumentują, że obecne dobrowolne mechanizmy bezpieczeństwa nie są już wystarczające wobec szybko rozwijających się możliwości AI.
Dlaczego syntetyczne DNA budzi coraz większe obawy?
Syntetyczne DNA od lat stanowi fundament współczesnej biotechnologii. Technologia umożliwiła rozwój szczepionek, terapii genowych oraz badań podstawowych prowadzonych przez małe zespoły naukowe. Jednocześnie eksperci przypominają, że możliwość syntetycznego odtwarzania materiału genetycznego od dawna uznawana jest za potencjalny punkt podatności biologicznej infrastruktury bezpieczeństwa. Jak podkreślono w liście:
Możliwość zamawiania syntetycznego DNA online przyspieszyła rozwój szczepionek, umożliwiła prowadzenie badań podstawowych i umożliwiła małym zespołom dostęp do możliwości, które wcześniej były zarezerwowane dla dużych instytucji.
Autorzy zaznaczają jednak, że wraz ze wzrostem możliwości generatywnej AI zmienia się skala zagrożenia.
AI może osłabiać „bariery wiedzy” chroniące przed bioterroryzmem
Jednym z najważniejszych argumentów sygnatariuszy jest obserwowany wzrost kompetencji modeli AI w obszarach biologii molekularnej i procedur laboratoryjnych. W liście ostrzeżono:
Systemy sztucznej inteligencji dynamicznie się rozwijają, a oprócz niesamowitych korzyści dla nauki i medycyny, istnieje realna możliwość, że bariery wiedzy, które historycznie uniemożliwiały złoczyńcom uzyskanie broni biologicznej, ulegną znaczącemu osłabieniu.
Autorzy dokumentu podkreślają, że problem nie wynika wyłącznie z samej AI. Kluczowe znaczenie ma połączenie:
- coraz bardziej zaawansowanych modeli generatywnych,
- łatwiejszego dostępu do syntezy biologicznej,
- niższych kosztów technologii laboratoryjnych,
- globalizacji łańcuchów dostaw biologicznych.
W praktyce oznacza to, że kompetencje wcześniej dostępne wyłącznie wyspecjalizowanym laboratoriom mogą stawać się coraz szerzej dostępne.
Dobrowolne zabezpieczenia istnieją od lat, ale eksperci chcą ustaw
Już w 2009 roku powstało Międzynarodowe Konsorcjum Syntezy Genów, które wdrożyło dobrowolne mechanizmy kontroli zamówień na DNA. Obecnie wiele największych firm biotechnologicznych dobrowolnie:
- analizuje zamówienia pod kątem sekwencji wysokiego ryzyka,
- identyfikuje klientów,
- prowadzi dokumentację transakcji.
Zdaniem sygnatariuszy dobrowolność nie gwarantuje jednak pełnego bezpieczeństwa.
Dostawcy syntetyzowanego DNA i producenci maszyn do syntezy DNA są zobowiązani do sprawdzania zleceń syntezy pod kątem sekwencji budzących obawy oraz do weryfikacji legalności klienta przed wysyłką zamówień.
Eksperci podkreślają, że sama możliwość identyfikacji źródła zamówień może działać odstraszająco wobec potencjalnych nadużyć.
Trump zmienia kurs wobec bezpieczeństwa AI?
Debata wokół regulacji bezpieczeństwa biologicznego toczy się równolegle z politycznym sporem dotyczącym nadzoru nad sztuczną inteligencją. Administracja prezydenta Donalda Trumpa wcześniej wycofała część wcześniejszych regulacji dotyczących nadzoru nad syntezą genową wprowadzonych za prezydentury Joego Bidena. Jednocześnie Biały Dom zapowiada nowe wytyczne mające równoważyć bezpieczeństwo i innowacyjność. W tle trwa również spór o koszty regulacji. Krytycy ostrzegają, że:
- ustalenie niebezpiecznych sekwencji może być subiektywne,
- nowe obowiązki administracyjne zwiększą koszty działalności,
- regulacje mogą utrudnić rozwój młodym firmom biotechnologicznym.
Zwolennicy nowych przepisów odpowiadają jednak, że potencjalne skutki biologicznych incydentów przewyższają koszty wdrożenia systemów bezpieczeństwa.
Bezpieczeństwo biologiczne staje się nowym obszarem polityki AI
Apel liderów technologicznych pokazuje istotną zmianę w sposobie postrzegania ryzyk związanych ze sztuczną inteligencją. Jeszcze kilka lat temu debata koncentrowała się głównie wokół:
- dezinformacji,
- prywatności danych,
- rynku pracy,
- cyberbezpieczeństwa.
Obecnie coraz większą uwagę zwraca się na ryzyka biologiczne, ponieważ AI zaczyna odgrywać coraz większą rolę w biologii syntetycznej, projektowaniu białek, odkrywaniu leków i automatyzacji laboratoriów. Eksperci podkreślają, że przyszłe regulacje prawdopodobnie będą musiały obejmować jednocześnie technologie cyfrowe, biotechnologie i systemy bezpieczeństwa narodowego.
Główne wnioski
- Liderzy największych firm AI, w tym OpenAI, Anthropic, Google DeepMind, Microsoft i Meta, wezwali Kongres USA do wprowadzenia obowiązkowej kontroli zamówień syntetycznego DNA i RNA, wskazując na rosnące ryzyko biologicznych nadużyć.
- Eksperci ostrzegają, że nowoczesne systemy AI mogą osłabiać historyczne bariery wiedzy, które dotychczas utrudniały wykorzystanie biologii syntetycznej do tworzenia niebezpiecznych czynników biologicznych.
- Proponowane regulacje obejmują weryfikację klientów, analizę sekwencji genetycznych oraz prowadzenie dokumentacji zamówień, aby zwiększyć identyfikowalność i ograniczyć potencjalne nadużycia.
- Debata wykracza poza technologię AI i obejmuje bezpieczeństwo narodowe, zdrowie publiczne oraz rozwój biotechnologii, pokazując rosnące znaczenie biosecurity w erze generatywnej sztucznej inteligencji.
Źródło:
- https://screendna.org/
