Czy w mniejszych miejscowościach powinno dopuścić się lekarzy bez specjalizacji do pracy w podstawowej opiece zdrowotnej? To pytanie stało się osią interpelacji poselskiej skierowanej do Ministerstwa Zdrowia. Posłowie wskazali na narastające problemy kadrowe i ograniczony dostęp do świadczeń w miastach do 30 tys. mieszkańców. Resort odpowiedział jednoznacznie – nie planuje zmian w obowiązujących przepisach.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie problemy w dostępności POZ wskazali posłowie w interpelacji.
- Jakie rozwiązania systemowe wdraża Ministerstwo Zdrowia.
- Dlaczego resort nie zgadza się na lekarzy bez specjalizacji w POZ.
Interpelacja: brak lekarzy i zamykane przychodnie
Autorzy interpelacji nr 15274 wskazali, że obowiązujące przepisy dotyczące kwalifikacji lekarzy POZ, choć uzasadnione jakościowo, w praktyce pogłębiają problemy w mniejszych ośrodkach. Zgodnie z ustawą o podstawowej opiece zdrowotnej lekarz przyjmujący deklaracje pacjentów musi posiadać określoną specjalizację.
W ocenie posłów prowadzi to do sytuacji, w której w miejscowościach do 30 tys. mieszkańców brakuje lekarzy spełniających wymogi ustawowe. Efektem są:
- zamykanie lub sprzedaż przychodni,
- przejmowanie ich przez większe podmioty,
- ograniczenie dostępności do wizyt, często do jednego dnia w tygodniu,
- pogorszenie dostępu dla osób starszych i mniej mobilnych.
W interpelacji zaproponowano zmianę przepisów, która umożliwiłaby pracę w POZ także lekarzom bez specjalizacji lub z inną specjalizacją – wyłącznie na terenach mniejszych miejscowości.
Ministerstwo: liczba lekarzy rośnie, ale nierównomiernie
W odpowiedzi resort zdrowia wskazał, że w ostatnich latach wprowadzono szereg rozwiązań zwiększających liczbę lekarzy w systemie. Od 2016 roku systematycznie rośnie limit przyjęć na studia medyczne, co przekłada się na większą liczbę absolwentów i lekarzy w trakcie specjalizacji.
Istotną zmianą był także tzw. nabór centralny na specjalizacje, funkcjonujący od jesieni 2022 roku. Dzięki niemu lekarze mogą jednocześnie aplikować do wielu województw i wskazywać do 15 preferencji szkoleniowych.
Resort przyznaje jednak, że mimo wzrostu liczby lekarzy problem dostępności nie został rozwiązany. Kluczową barierą pozostaje nierównomierne rozmieszczenie kadry.
Lekarze najczęściej wybierają duże ośrodki miejskie, gdzie dostępność szkolenia i zaplecza klinicznego jest większa. W efekcie w mniejszych miejscowościach miejsca szkoleniowe pozostają niewykorzystane, a deficyty kadrowe utrzymują się przez lata.
Nowe zasady specjalizacji mają kierować lekarzy tam, gdzie są braki
W 2026 roku zmieniono zasady organizacji szkolenia specjalizacyjnego lekarzy i lekarzy dentystów. Nowelizacja ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty wprowadziła mechanizmy, które mają lepiej dopasować rozmieszczenie rezydentów do potrzeb regionów.
Nowe rozwiązania zakładają kierowanie lekarzy do jednostek akredytowanych w tych obszarach województw, gdzie zapotrzebowanie na specjalistów jest największe. Celem jest stopniowe uzupełnianie braków kadrowych poza dużymi miastami.
Brak zgody na obniżenie wymogów w POZ
Najważniejsza część odpowiedzi dotyczyła propozycji złagodzenia wymogów kwalifikacyjnych dla lekarzy POZ w mniejszych miejscowościach. Ministerstwo jednoznacznie wskazało, że nie planuje zmian w tym zakresie.
Utrzymanie obowiązku posiadania specjalizacji z medycyny rodzinnej ma gwarantować jednolity standard świadczeń w całym kraju. Resort podkreśla, że jakość opieki powinna być niezależna od miejsca zamieszkania pacjenta.
W uzasadnieniu wskazano również, że wymóg specjalizacji był postulowany przez środowisko lekarskie i dotyczy całego zespołu POZ – lekarza, pielęgniarki i położnej.
Główne wnioski
- Ministerstwo Zdrowia nie planuje zmian w przepisach dopuszczających lekarzy bez specjalizacji do pracy w POZ w miejscowościach do 30 tys. mieszkańców.
- Główną barierą pozostają braki kadrowe, szczególnie w małych miejscowościach i na obszarach wiejskich, gdzie przychodnie są zamykane lub ograniczają działalność.
- Nowe zasady specjalizacji od 2026 roku mają kierować lekarzy do regionów z największym deficytem kadry.
Źródło:
- https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/interpelacja.xsp?documentId=0F19619DD3B5E79BC1258D9B005011E5&view=5
