Ministerstwo Zdrowia skierowało do konsultacji publicznych projekt nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz kilku powiązanych ustaw. Dokument liczy 72 strony, a jego uzasadnienie kolejne 57 stron. Resort proponuje szerokie zmiany obejmujące definicję wykonywania zawodu lekarza, organizację egzaminów, zasady specjalizacji oraz funkcjonowanie lekarzy spoza Unii Europejskiej. Jednocześnie utrzymano część rozwiązań, które już wcześniej wywoływały sprzeciw środowiska lekarskiego, w tym plan skrócenia stażu podyplomowego.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany w wykonywaniu zawodu lekarza i lekarza dentysty proponuje Ministerstwo Zdrowia.
- Jak mają zmienić się zasady LEK, LDEK oraz szkolenia specjalizacyjnego.
- Na czym polega wygaszenie uproszczonej ścieżki dla części lekarzy spoza UE.
- Jakie argumenty resort zdrowia przedstawia za skróceniem stażu podyplomowego.
Projekt obejmuje wiele obszarów wykonywania zawodu lekarza
Nowelizacja nie ogranicza się do pojedynczych korekt. Zmiany dotyczą całego procesu kształcenia i wykonywania zawodu lekarza oraz lekarza dentysty – od studiów i egzaminów końcowych, przez staż podyplomowy, aż po szkolenie specjalizacyjne i uzyskiwanie kwalifikacji przez osoby wykształcone poza Polską. Warto przypomnieć, że to kolejne podejście do zmian w tym obszarze – poprzedni projekt nowelizacji został opublikowany pod koniec marca 2026 r. i również przewidywał m.in. skrócenie stażu podyplomowego.
Projekt przewiduje również zmiany w ustawie o m.in. izbach lekarskich, ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz przepisach regulujących funkcjonowanie Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego.
Nowa definicja wykonywania zawodu lekarza
Jedna z proponowanych zmian dotyczy definicji wykonywania zawodu lekarza. Ministerstwo chce doprecyzować, że obejmuje ona również udzielanie świadczeń zdrowotnych służących zapewnieniu pacjentowi dobrostanu fizycznego, psychicznego lub społecznego.
W uzasadnieniu wskazano, że współczesna medycyna obejmuje coraz więcej działań, które nie są związane wyłącznie z leczeniem chorób czy usuwaniem dolegliwości. Jako przykłady wymieniono medycynę estetyczną i chirurgię plastyczną, które mogą wpływać na samoocenę, funkcjonowanie społeczne oraz stan psychiczny pacjentów.
Resort argumentuje, że proponowane rozwiązanie jest zgodne z definicją zdrowia przyjętą przez Światową Organizację Zdrowia, która uwzględnia dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny.
PESEL obowiązkowy w Systemie Monitorowania Kształcenia
Projekt zakłada wprowadzenie obowiązku posiadania numeru PESEL przez lekarzy, lekarzy dentystów oraz studentów korzystających z Systemu Monitorowania Kształcenia.
Ministerstwo tłumaczy, że obecnie brak takiego wymogu utrudnia jednoznaczną identyfikację użytkowników i wdrażanie bezpieczniejszych metod autoryzacji. Według autorów projektu obowiązujące przepisy umożliwiają cudzoziemcom stosunkowo łatwe uzyskanie numeru PESEL, dlatego wymóg nie powinien stanowić istotnej bariery.
Koniec uproszczonej ścieżki dla części lekarzy spoza UE
Jedna z najważniejszych zmian dotyczy tzw. procedury uproszczonej, umożliwiającej wykonywanie zawodu lekarza w Polsce osobom z kwalifikacjami uzyskanymi poza Unią Europejską. Warto przypomnieć, że o wygaszenie tego rozwiązania od dłuższego czasu zabiegało środowisko lekarskie, wskazując na kwestie bezpieczeństwa pacjentów i nadzoru nad wykonywaniem zawodu.
Projekt przewiduje, że wnioski o wydanie zgody ministra zdrowia będzie można składać jedynie do 31 grudnia 2026 r. Po tej dacie procedura ma zostać wygaszona.
Ministerstwo argumentuje, że liczba lekarzy korzystających z tego rozwiązania systematycznie maleje. Z danych przedstawionych w uzasadnieniu wynika, że w 2025 r. wydano jedynie 100 takich zgód.
W projekcie znalazły się także rozwiązania mające doprowadzić do sytuacji, w której wszyscy wykonujący zawód lekarze będą podlegali nadzorowi samorządu lekarskiego i zasadom odpowiedzialności zawodowej.
Duże zmiany w LEK i LDEK – bez jawnej bazy pytań
Projekt nie zmienia samych terminów sesji LEK i LDEK, ale porządkuje okresy składania zgłoszeń. Do sesji wiosennej wnioski miałyby być składane od 1 października do 30 listopada roku poprzedzającego egzamin, a do sesji jesiennej – od 1 kwietnia do 31 maja tego samego roku. Ministerstwo uzasadnia to potrzebą wcześniejszego zebrania danych przez CEM, m.in. do wynajęcia sal, powołania zespołów egzaminacyjnych i przygotowania materiałów.
Zmianie ulegną również terminy zgłoszeń. Po raz pierwszy do egzaminów będą mogli przystępować studenci ostatniego roku studiów, pod warunkiem rozpoczęcia przedostatniego semestru nauki.
Utrzymana zostanie zasada bezpłatnego pierwszego podejścia do egzaminu. Każde kolejne będzie wymagało wniesienia opłaty.
Jedną z najbardziej znaczących zmian jest rezygnacja z jawnej bazy pytań egzaminacyjnych. Projekt zakłada, że pytania wykorzystywane podczas egzaminów pozostaną niejawne. Jednocześnie po zakończeniu egzaminów mają być publikowane na stronie Centrum Egzaminów Medycznych.
Ministerstwo dostrzega, że zmiana może wpłynąć na porównywalność wyników uzyskiwanych przez kolejne roczniki. Dlatego proponuje przeliczanie wcześniejszych wyników LEK i LDEK, osiągniętych w okresie funkcjonowania jawnej bazy pytań, przy zastosowaniu współczynnika 0,7 podczas postępowań kwalifikacyjnych do specjalizacji.
Skrócenie stażu podyplomowego pozostaje w projekcie
Najwięcej emocji w środowisku lekarskim wywoływały propozycje dotyczące stażu podyplomowego. Mimo wcześniejszych głosów krytycznych rozwiązanie zostało utrzymane w projekcie skierowanym do konsultacji publicznych. Ministerstwo proponuje:
- skrócenie stażu lekarza z 13 do 6 miesięcy,
- skrócenie stażu lekarza dentysty z 12 do 6 miesięcy.
W uzasadnieniu wskazano, że obecny program stażu coraz częściej powiela efekty kształcenia osiągane podczas ostatnich lat studiów. Resort zwraca uwagę na rozbudowany zakres praktycznego nauczania klinicznego realizowanego już na etapie studiów medycznych.
Argumentem mają być również koszty finansowania staży. Według Ministerstwa Zdrowia wydatki związane z ich realizacją w 2027 r. przekroczyłyby 1 mld zł.
Specjalizacje mają być bardziej powiązane z potrzebami regionów
Projekt przewiduje również zmiany w naborze na szkolenia specjalizacyjne. Przed każdym postępowaniem kwalifikacyjnym wojewoda będzie ustalał listę jednostek akredytowanych, którym przyznano miejsca rezydenckie lub pozarezydenckie. Przy tworzeniu list mają być uwzględniane aktualne mapy potrzeb zdrowotnych oraz wytyczne ministra zdrowia.
Celem proponowanych zmian jest kierowanie większej liczby lekarzy do tych obszarów kraju, gdzie występują największe niedobory specjalistów.
Nowe egzaminy dla lekarzy
Projekt wprowadza dwa nowe mechanizmy weryfikacji kwalifikacji. Pierwszym jest Specjalizacyjny Egzamin Weryfikacyjny (SEW), który ma dotyczyć lekarzy i lekarzy dentystów posiadających tytuł specjalisty uzyskany poza Polską.
Drugim rozwiązaniem jest Państwowy Egzamin Kompetencyjny (PEK), przeprowadzany podczas szkolenia specjalizacyjnego. Egzamin ma pojawić się w części specjalizacji jako dodatkowy element oceny postępów lekarza.
Szerokie zmiany obejmą również Państwowy Egzamin Specjalizacyjny (PES). Przykładowo zostanie przywrócona część ustna, a wniosek o dopuszczenie do egzaminu będą mogli składać lekarze znajdujący się na końcowym etapie specjalizacji, pod warunkiem że do zakończenia szkolenia pozostało mniej niż sześć miesięcy oraz zrealizowali oni wszystkie wymagane kursy i staże kierunkowe.
Konsultacje dopiero się rozpoczynają
Projekt znajduje się obecnie na etapie konsultacji publicznych. Biorąc pod uwagę zakres proponowanych zmian oraz wcześniejsze reakcje środowiska lekarskiego na część rozwiązań, można spodziewać się szerokiej dyskusji dotyczącej kształcenia przyszłych lekarzy i lekarzy dentystów.
Szczególne zainteresowanie mogą wzbudzić propozycje skrócenia stażu podyplomowego oraz wprowadzenie PEK.
Główne wnioski
- Ministerstwo Zdrowia skierowało do konsultacji publicznych projekt zmian w zawodzie lekarza i lekarza dentysty, obejmujący m.in. zasady wykonywania zawodu, egzaminy, staż podyplomowy i szkolenie specjalizacyjne.
- Projekt utrzymuje skrócenie stażu podyplomowego z 13 do 6 miesięcy dla lekarzy oraz z 12 do 6 miesięcy dla lekarzy dentystów, mimo wcześniejszego sprzeciwu części środowiska lekarskiego.
- Do 31 grudnia 2026 r. ma zostać wygaszona uproszczona ścieżka umożliwiająca wykonywanie zawodu części lekarzy z kwalifikacjami uzyskanymi poza Unią Europejską.
- Zmiany obejmą również system egzaminów, w tym likwidację jawnej bazy pytań LEK i LDEK oraz wprowadzenie nowych egzaminów SEW i PEK.
Źródło:
- https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12411050/katalog/13207858#13207858
