W wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pojawił się projekt UD384, który zakłada szeroką przebudowę zasad kształcenia i wykonywania zawodu lekarza oraz lekarza dentysty. Zmiany obejmują m.in. skrócenie stażu podyplomowego, nowe egzaminy oraz modyfikację ścieżki specjalizacyjnej. Projekt przygotowany przez Ministerstwo Zdrowia ma zostać przyjęty przez RM w II kwartale 2026 r.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany przewiduje projekt UD384 dla lekarzy i lekarzy dentystów.
- Jak mają zmienić się staż podyplomowy, LEK, LDEK, PES oraz zasady specjalizacji.
- Jakie nowe rozwiązania obejmą lekarzy spoza UE, eksperymenty medyczne i doskonalenie zawodowe.
- Jak projekt modyfikuje przepisy dotyczące kredytów na studia medyczne, CMKP i odpowiedzialności zawodowej.
Skrócenie stażu podyplomowego – lekarze szybciej w systemie
Jedną z najbardziej kontrowersyjnych, w ocenie lekarzy, zmian jest skrócenie stażu podyplomowego do 6 miesięcy. W praktyce oznacza to redukcję o 7 miesięcy dla lekarzy i o 6 miesięcy dla lekarzy dentystów.
Rozwiązanie ma charakter kompromisowy – uczelnie postulowały całkowite zniesienie stażu, samorząd lekarski opowiadał się za jego utrzymaniem. Efekt to krótszy etap przejściowy, który ma umożliwić szybsze rozpoczęcie specjalizacji.
Z punktu widzenia systemu oznacza to potencjalne zwiększenie dostępności świadczeń specjalistycznych. Według założeń projektowych, już w 2027 r. budżet państwa może zaoszczędzić blisko 683 mln zł.
Koniec jawnych pytań w LEK i LDEK
Projekt przewiduje powrót do w pełni weryfikacyjnej funkcji egzaminów końcowych. LEK i LDEK mają składać się wyłącznie z pytań tajnych.
To zmiana wprost odnosząca się do dotychczasowego modelu, w którym 70% pytań pochodziło z ogólnodostępnej bazy. W ocenie autorów projektu obniżało to poziom realnej weryfikacji wiedzy.
Dodatkowo:
- wprowadzony zostanie zakaz posiadania urządzeń do kopiowania i przekazywania informacji podczas egzaminów,
- zmienione zostaną zasady organizacyjne, aby zwiększyć rzetelność egzaminów.
Wraca ustna część PES i pojawia się nowy egzamin
Projekt zakłada przywrócenie obowiązkowej części ustnej Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (PES). Jednocześnie pojawia się nowy element systemu – Państwowy Egzamin Kompetencyjny (PEK).
PEK będzie miał charakter praktyczny i będzie przeprowadzany po zakończeniu modułu podstawowego. Jego zdanie ma dawać lekarzowi możliwość samodzielnego udzielania części świadczeń (bez uzyskania tytułu specjalisty), także finansowanych ze środków publicznych.
Dodatkowo:
- wprowadzona zostanie odpłatność za każde podejście do PES,
- zwiększone zostaną wynagrodzenia egzaminatorów – do 600 zł dla członków komisji i 1000 zł dla przewodniczących.
Nowe zasady dla lekarzy spoza UE – egzamin SEW
Projekt doprecyzowuje także ścieżkę uznawania kwalifikacji lekarzy spoza Unii Europejskiej. Wprowadzony zostanie Specjalizacyjny Egzamin Weryfikacyjny (SEW), który będzie wymagany w sytuacjach, gdy zagraniczna specjalizacja nie odpowiada standardowi PES w Polsce.
Dodatkowo zmienią się zasady wykonywania zawodu w tzw. procedurze uproszczonej:
- okręgowe izby lekarskie zyskają większe uprawnienia kontrolne,
- po 90 dniach od wejścia ustawy w życie część lekarzy może utracić możliwość pracy bez pełnego prawa wykonywania zawodu.
Specjalizacje bliżej potrzeb systemu
Projekt zakłada zmianę logiki kierowania na specjalizacje. Lekarze mają trafiać przede wszystkim do jednostek w regionach, gdzie występują największe braki kadrowe.
Wśród kluczowych zmian:
- możliwość wydzielania miejsc pozarezydenckich przez jednostki akredytowane,
- większa rola wojewody w przydziale miejsc,
- dodatkowe punkty dla lekarzy z wybranymi specjalizacjami,
- możliwość odbywania kolejnej rezydentury.
Jednocześnie zniesiony zostanie obowiązek odbywania 6-miesięcznego stażu w szpitalach I lub II poziomu zabezpieczenia.
Doskonalenie zawodowe pod większą kontrolą
Projekt wprowadza mechanizmy egzekwowania obowiązku doskonalenia zawodowego lekarzy. Zakłada:
- roczny okres na uzupełnienie zaległości po wejściu w życie przepisów,
- możliwość wskazywania kursów rekomendowanych przez konsultantów krajowych lub ministra zdrowia.
Dodatkowo Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego (CMKP) ma opracowywać minimalne standardy certyfikacji umiejętności zawodowych.
Eksperymenty medyczne – większy nadzór i transparentność
Projekt porządkuje również zasady prowadzenia eksperymentów medycznych. Wśród zmian:
- doprecyzowanie stosowania metod o niepewnej skuteczności,
- obowiązek badania każdej partii suplementu diety wykorzystywanego w eksperymencie,
- rozszerzenie kompetencji komisji bioetycznych,
- obowiązek publikowania informacji o zatwierdzonych eksperymentach (tytuł, miejsce, okres realizacji),
- możliwość uchylenia pozytywnej opinii w przypadku nieprawidłowości.
Kredyty na studia medyczne – zmiany po 3 latach funkcjonowania
Projekt obejmuje także korekty w systemie kredytów na studia medyczne.
Zakładane zmiany:
- określenie przesłanek odmowy kredytu przez bank,
- elastyczne dostosowanie wysokości transz do realnych opłat,
- możliwość rozłożenia spłaty do 12 lat,
- zmiana zasad oprocentowania,
- możliwość częściowej rezygnacji z kredytu przy zmianie trybu studiów,
- obowiązek weryfikacji statusu kredytobiorcy także w okresie karencji.
Zmiany w CMKP i rola konsultantów
Projekt przewiduje także zmiany organizacyjne:
- dyrektor CMKP będzie mógł jednocześnie pełnić funkcję nauczyciela akademickiego,
- pracownicy niebędący nauczycielami akademickimi zostaną objęci przepisami jak w uczelniach publicznych,
- ograniczona zostanie liczba opinii konsultantów krajowych,
- doprecyzowane zostaną zasady ich powoływania i zastępowania.
Mediacje w odpowiedzialności zawodowej
Nowe przepisy mają umożliwić szersze stosowanie mediacji w sprawach odpowiedzialności zawodowej lekarzy i lekarzy dentystów. Projekt reguluje także skutki zawarcia ugody w takich postępowaniach.
Główne wnioski
- Projekt UD384 przewiduje szerokie zmiany w systemie kształcenia lekarzy i lekarzy dentystów, a jedną z najważniejszych jest skrócenie stażu podyplomowego do 6 miesięcy, co według założeń ma pozwolić szybciej rozpoczynać specjalizację i przynieść budżetowi państwa blisko 683 mln zł oszczędności już w 2027 r..
- LEK i LDEK mają wrócić do funkcji stricte weryfikacyjnej, ponieważ cały egzamin będzie oparty na pytaniach tajnych, a projekt przewiduje też dodatkowe rozwiązania organizacyjne zwiększające rzetelność przebiegu egzaminów.
- Projekt zakłada przywrócenie obowiązkowej części ustnej PES, wprowadzenie Państwowego Egzaminu Kompetencyjnego (PEK) oraz Specjalizacyjnego Egzaminu Weryfikacyjnego (SEW) dla lekarzy i lekarzy dentystów ze specjalizacją uzyskaną poza UE.
- Zmiany obejmują również nowe zasady naboru na specjalizacje, egzekwowanie obowiązku doskonalenia zawodowego, większy nadzór nad eksperymentami medycznymi, korekty w systemie kredytów na studia medyczne, zmiany w CMKP oraz szersze wykorzystanie mediacji w postępowaniach dotyczących odpowiedzialności zawodowej lekarzy i lekarzy dentystów.
Źródło:
- https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-o-zawodach-lekarza-i-lekarza-dentysty-oraz-niektorych-innych-ustaw8
