System opieki długoterminowej w Polsce ma doczekać się gruntownej reformy. Rządowy projekt ustawy o opiece długoterminowej (UD326), zapowiadany na IV kwartał 2025 r., ma ujednolicić rozproszone dziś działania ochrony zdrowia i pomocy społecznej. Projekt stanowi realizację kamienia milowego A70G w ramach KPO i odpowiada na wnioski płynące z przeglądu przygotowanego przez Bank Światowy. Zakres zmian obejmuje m.in. nowe definicje, ustanowienie systemu koordynacji oraz obowiązek przekazywania danych i informacji między instytucjami.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany wprowadza projekt ustawy o opiece długoterminowej.
- Kto będzie pełnił funkcję koordynatorów i jakie będą ich obowiązki.
- Na czym polega nowy system wymiany informacji między instytucjami.
- Jakie mechanizmy monitoringu i oceny jakości zostaną wdrożone.
Dwa filary, jeden system
Dotychczasowa opieka długoterminowa w Polsce działa w dwóch osobnych systemach – zdrowotnym i społecznym. Projekt ustawy ma połączyć te obszary w spójną strukturę. Celem jest uproszczenie dostępu do usług oraz zapewnienie lepszej jakości i przejrzystości wsparcia. Nowe regulacje mają także wesprzeć opiekunów nieformalnych, którzy dotąd pozostawali na marginesie systemu.
Nowe definicje: opieka długoterminowa, nieformalna i jej opiekun
Projekt wprowadza trzy kluczowe definicje – opieki długoterminowej, opieki nieformalnej oraz opiekuna nieformalnego. To pierwszy krok do uporządkowania systemu i jednoznacznego określenia, jakie usługi i świadczenia wchodzą w zakres tej opieki. Nowe przepisy nie zmieniają jednak zasad dostępu czy finansowania – mają służyć lepszemu planowaniu i analizie potrzeb.
Koordynatorzy powiatowi – nowa rola w systemie
Nowa ustawa przewiduje utworzenie stanowisk koordynatorów opieki długoterminowej w każdym powiecie. Funkcja ta zostanie przypisana powiatowym centrom pomocy rodzinie, które staną się lokalnymi punktami organizacyjnymi systemu. Koordynatorzy będą odpowiadać za zadania o charakterze strategicznym – od współpracy z podmiotami ochrony zdrowia i pomocy społecznej, przez analizę dostępności świadczeń, po identyfikowanie luk w systemie. Ich zadaniem będzie także wspieranie rozwoju usług środowiskowych oraz promowanie edukacji i wsparcia dla opiekunów nieformalnych.
Oprócz zadań systemowych, koordynatorzy będą dostępni dla mieszkańców jako doradcy pierwszego kontaktu. Udzielą informacji o dostępnych formach pomocy, przeprowadzą indywidualne konsultacje oraz pomogą w dobraniu najodpowiedniejszej formy wsparcia. Wspierać będą osoby wymagające opieki długoterminowej na etapie wyboru usług oraz procedur ubiegania się o świadczenia. Ułatwi to poruszanie się w skomplikowanym systemie i poprawi jego dostępność na poziomie lokalnym.
Obowiązkowa wymiana informacji między systemami
Jednym z kluczowych elementów projektu jest obowiązek przekazywania danych między ochroną zdrowia a pomocą społeczną. Podmioty lecznicze będą informować o potrzebach pacjentów m.in. po wypisie ze szpitala. Z kolei instytucje pomocy społecznej będą mogły informować lekarzy POZ o konieczności objęcia pacjenta opieką medyczną. Informacje te mają być przekazywane zgodnie z określonymi zasadami i przy zachowaniu ochrony danych.
Monitoring i ocena jakości na trzech poziomach
Nowy system ma działać na poziomie powiatowym, wojewódzkim i krajowym. Na poziomie lokalnym koordynatorzy będą monitorować dostępność i jakość usług. Na poziomie wojewódzkim – analizować dane i wspierać współdziałanie regionów. Na poziomie centralnym – powstanie podstawa do kształtowania polityki publicznej. Wszystko po to, by system był bardziej skuteczny i odporny na przyszłe wyzwania.
Zmiany w ustawach towarzyszących
Projektowana ustawa przewiduje również zmiany dostosowawcze w ustawie o osobach starszych, o pomocy społecznej oraz o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Celem jest rozszerzenie zakresu informacji oraz zapewnienie spójności legislacyjnej.
Kto odpowiada za wdrożenie?
Za opracowanie projektu odpowiada Minister do spraw Polityki Senioralnej. Projekt został uwzględniony w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. Główną autorką projektu jest sekretarz stanu Marzena Okła-Drewnowicz. Przyjęcie projektu przez Radę Ministrów planowane jest na IV kwartał 2025 r.
Główne wnioski
- Projekt ustawy o opiece długoterminowej (UD326) został wpisany do Wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów i ma zostać przyjęty w IV kwartale 2025 r.
- W każdej jednostce powiatowej powołani zostaną koordynatorzy odpowiedzialni za wsparcie mieszkańców i współpracę między instytucjami.
- Ustawa wprowadzi trzy kluczowe definicje: opieki długoterminowej, opieki nieformalnej i opiekuna nieformalnego, bez zmian w zasadach finansowania usług.
- Uregulowana zostanie wymiana informacji między systemem ochrony zdrowia a pomocą społeczną, z obowiązkiem działania po otrzymaniu zgłoszenia.
Źródło:
- https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-opiece-dlugoterminowej
