Do Ministerstwa Zdrowia trafiła interpelacja nr 16235 Janusza Cieszyńskiego dotycząca wielokrotnych zapisów do specjalistów i nieodwoływania wizyt w ramach NFZ. Problem dotyczy zarówno organizacji kolejek, jak i realnej dostępności świadczeń. Resort przedstawił dane za 2025 rok oraz stanowisko wobec ewentualnych zmian systemowych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak wygląda skala nieodwołanych wizyt u specjalistów w 2025 roku.
- Jakie specjalizacje mają najwyższe odsetki niestawiennictwa.
- Jakie są obecne zasady zapisu do lekarzy specjalistów.
- Jakie działania podejmuje Ministerstwo Zdrowia, aby ograniczyć problem.
Czy można zapisać się do kilku specjalistów jednocześnie
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, pacjent nie może zapisać się dwa razy na to samo świadczenie. Wynika to z art. 20 ust. 10 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Ministerstwo wskazuje, że system e-skierowań w praktyce blokuje takie przypadki już na etapie rejestracji. Jeżeli pacjent posiada kilka skierowań dotyczących tej samej jednostki chorobowej, nie będzie mógł zapisać się wielokrotnie do tej samej poradni.
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku różnych rozpoznań. Wówczas możliwe jest zapisanie się do kilku poradni tej samej specjalizacji, jeśli każde skierowanie dotyczy innej jednostki chorobowej.
Skala problemu: ile wizyt przepada?
Z danych Ministerstwa Zdrowia wynika, że w 2025 roku problem nieodwołanych wizyt dotyczył 6,74% zaplanowanych świadczeń. W zależności od zakresu świadczeń wskaźnik ten wahał się od 0,08% do 10%.
Najwyższe odsetki niezgłoszeń odnotowano m.in. w:
- ortopedii i traumatologii narządu ruchu – 10,34%
- gastroenterologii – 9,85%
- leczeniu chorób siatkówki – 9,32%
- neurologii – 8,22%
- otolaryngologii – 8,15%
Najrzadziej do niestawiennictwa dochodziło natomiast w:
- wymiana procesora mowy implantów ślimakowych i do pnia mózgu albo wymiana procesora dźwięku implantów ucha środkowego – 0,08%
- wszczepienie protezy ślimaka lub wszczepienie wielokanałowej protezy ślimaka – 0,11%
- pomosty dla rewaskularyzacji serca – 0,43%
- przezskórne lub z innego dostępu wszczepianie zastawek serca – 0,49%
- operacje wad wrodzonych serca i wielkich naczyń u dzieci do ukończenia 1 roku życia, z wyłączeniem operacji izolowanego przewodu tętniczego botalla– 0,59%
Opłaty za nieodwołane wizyty? Ministerstwo mówi „nie”
Resort zdrowia nie planuje wprowadzenia opłat za nieodwołanie wizyty. Wskazuje na ryzyko pogłębienia nierówności w dostępie do świadczeń.
Zwrócono uwagę, że takie rozwiązania mogłyby szczególnie dotknąć osoby w trudnej sytuacji finansowej oraz pacjentów przewlekle chorych, którzy częściej korzystają z systemu.
Ministerstwo podkreśla również brak jednoznacznych dowodów na skuteczność takich opłat. Wskazano przykład Danii, gdzie pilotaż nie przyniósł oczekiwanych efektów i nie został wdrożony na stałe.
Obowiązujące konsekwencje dla pacjentów
Już obecnie funkcjonuje mechanizm sankcyjny. Od 1 stycznia 2015 r. niezgłoszenie się na wizytę z winy pacjenta skutkuje skreśleniem z listy oczekujących.
W praktyce oznacza to konieczność ponownego zapisania się i oczekiwania na nowy termin, co w wielu przypadkach oznacza kolejne tygodnie lub miesiące.
System przypomnień i kampanie informacyjne
Ministerstwo wskazuje, że głównym kierunkiem działań jest ograniczanie liczby nieodwołanych wizyt poprzez przypomnienia i edukację pacjentów.
Od 1 lipca 2019 r. Narodowy Fundusz Zdrowia ma obowiązek wysyłania SMS-ów przypominających o terminie wizyty – w przypadku świadczeń obsługiwanych w systemie centralnym.
Dodatkowo od 2022 roku prowadzona jest kampania #ODWOLUJE #NIEBLOKUJE, której celem jest zwiększenie świadomości pacjentów.
Centralna e-rejestracja ma ograniczyć problem
Jednym z kluczowych narzędzi ma być centralna elektroniczna rejestracja (CER). System umożliwia nie tylko zapis, ale także łatwe odwołanie lub zmianę terminu wizyty.
Obecnie rozwiązanie działa dla części świadczeń – m.in. pierwszorazowych wizyt kardiologicznych oraz badań profilaktycznych (mammografia, cytologia).
Od 1 sierpnia 2026 r. system zostanie rozszerzony o kolejne osiem zakresów AOS, m.in. endokrynologię, nefrologię i choroby płuc.
Główne wnioskiGłówne wnioski
- 6,74% zaplanowanych świadczeń w 2025 r. zakończyło się niestawieniem pacjenta.
- Najwyższe odsetki odnotowano w ortopedii i traumatologii (10,34%) oraz gastroenterologii (9,85%).
- Ministerstwo Zdrowia nie planuje wprowadzenia opłat za nieodwołane wizyty.
- Rozwiązaniem ma być rozwój centralnej e-rejestracji (CER) oraz systemów przypomnień.
Źródło:
- https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=DSRC9M&view=null
