Inwazyjne zakażenia pleśnią należą do najgroźniejszych infekcji grzybiczych, jednak przez wiele lat ich rzeczywista częstość występowania pozostawała trudna do oszacowania. Najnowsze badanie przeprowadzone przez amerykańskie Centra Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) wskazuje, że problem może być znacznie większy, niż dotychczas przypuszczano.
Naukowcy podkreślają, że inwazyjne choroby pleśniowe stanowią szczególnie poważne zagrożenie dla pacjentów z osłabionym układem odpornościowym, a starzenie się społeczeństwa oraz zmiany klimatu mogą dodatkowo zwiększyć liczbę zachorowań w kolejnych latach. Wyniki badania mają pomóc szpitalom lepiej monitorować występowanie tych zakażeń i szybciej identyfikować potencjalne ogniska choroby.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dowiesz się, czym są inwazyjne zakażenia pleśnią, kto jest najbardziej narażony na ich rozwój i dlaczego mogą stanowić zagrożenie życia.
- Poznasz, jakie wyniki przyniosło nowe badanie CDC oraz dlaczego sugeruje ono, że zakażenia te występują częściej, niż dotychczas sądzono.
- Zrozumiesz, w jaki sposób starzenie się społeczeństwa i zmiany klimatu mogą wpływać na wzrost liczby ciężkich zakażeń grzybiczych.
- Dowiesz się, dlaczego monitorowanie liczby przypadków w szpitalach ma kluczowe znaczenie dla szybkiego wykrywania potencjalnych ognisk zakażeń.
Czym są inwazyjne choroby pleśniowe?
Inwazyjne zakażenia pleśniami to grupa ciężkich zakażeń wywoływanych przez określone gatunki pleśni, które potrafią przenikać do tkanek organizmu i powodować ich uszkodzenie. Najczęściej do zakażenia dochodzi poprzez:
- wdychanie zarodników pleśni obecnych w powietrzu,
- kontakt zarodników z ranami lub uszkodzoną skórą,
- zakażenie związane ze skażonym sprzętem medycznym.
U większości zdrowych osób kontakt z zarodnikami nie prowadzi do rozwoju choroby. Inaczej wygląda sytuacja u pacjentów z zaburzeniami odporności, u których nawet niewielka ekspozycja może skutkować ciężkim, zagrażającym życiu zakażeniem.
Najbardziej zagrożeni są pacjenci z obniżoną odpornością
Autorzy badania podkreślają, że największe ryzyko dotyczy osób, których układ odpornościowy nie funkcjonuje prawidłowo. Do grup szczególnie narażonych należą między innymi:
- pacjenci z chorobami nowotworowymi,
- osoby po przeszczepach narządów,
- chorzy przyjmujący leki immunosupresyjne,
- osoby starsze,
- pacjenci z innymi schorzeniami prowadzącymi do upośledzenia odporności.
W części analizowanych przypadków osłabienie odporności wiązało się również z przebytym zakażeniem COVID-19. Leczenie inwazyjnych zakażeń pleśniowych zwykle wymaga długotrwałego stosowania leków przeciwgrzybiczych oraz ścisłego monitorowania stanu pacjenta.
CDC po raz pierwszy oszacowało skalę problemu
Nowe badanie stanowi pierwszy krok w kierunku określenia rzeczywistej częstości występowania inwazyjnych zakażeń pleśniowych. Jak podkreśla Jeremy Gold z CDC, starszy autor publikacji: „To pierwszy raz, kiedy dysponujemy tego typu szacunkami”.
Zdaniem badaczy poznanie rzeczywistej skali problemu jest niezbędne do skutecznego planowania działań profilaktycznych i organizacji opieki zdrowotnej.
Zmiany klimatu mogą zwiększać liczbę zakażeń
Autorzy zwracają uwagę, że liczba przypadków może rosnąć nie tylko z powodu starzenia się społeczeństwa. Jeremy Gold wskazuje również na wpływ zmian klimatycznych. Według badacza problem może się nasilać wskutek coraz częstszych klęsk żywiołowych, takich jak:
- huragany,
- powodzie,
- inne ekstremalne zjawiska pogodowe sprzyjające rozwojowi pleśni.
Po takich wydarzeniach dochodzi często do zawilgocenia budynków i wzrostu stężenia zarodników pleśni w środowisku, co może zwiększać ryzyko ekspozycji osób szczególnie podatnych.
Jak przebiegało badanie?
Aby lepiej ocenić częstość występowania inwazyjnych zakażeń pleśniowych, naukowcy przeanalizowali dane z:
- czterech szpitali w rejonie Atlanty,
- współpracujących z nimi poradni ambulatoryjnych.
Badanie obejmowało lata 2020–2024. Początkowo zidentyfikowano blisko 1000 potencjalnych przypadków, jednak po szczegółowej analizie pozostawiono około 450 pacjentów, którzy spełniali kryteria rozpoznania inwazyjnej choroby pleśniowej. Wykluczono osoby, u których występowały jedynie objawy narażenia na pleśń, ale nie potwierdzono rozwinięcia zakażenia.
Ile przypadków można spodziewać się w szpitalach?
Jednym z najważniejszych wniosków badania było określenie orientacyjnej częstości występowania zakażeń. Naukowcy oszacowali, że można spodziewać się od trzech do pięciu przypadków inwazyjnych chorób pleśniowych rocznie na każde 100 łóżek szpitalnych.
Częstość była jeszcze wyższa w dużych szpitalach akademickich, gdzie leczonych jest więcej pacjentów z ciężkimi schorzeniami oraz głębokimi zaburzeniami odporności.
Czy zakażenia powstają w szpitalach?
Badacze podkreślają, że analiza nie miała na celu ustalenia miejsca kontaktu pacjentów z pleśnią. Jak wyjaśnia Jeremy Gold, ekspozycja mogła nastąpić zarówno:
- w środowisku domowym,
- w szpitalach,
- w innych placówkach ochrony zdrowia.
Dlatego wyniki badania nie oznaczają, że zakażenia są związane wyłącznie z pobytem w szpitalu.
Dlaczego wyniki są ważne dla placówek medycznych?
Zdaniem autorów uzyskane dane mogą stanowić praktyczny punkt odniesienia dla administratorów szpitali. Porównując liczbę rozpoznawanych przypadków z wartościami przedstawionymi w badaniu, placówki będą mogły łatwiej ocenić, czy obserwowana liczba zakażeń mieści się w spodziewanym zakresie, czy może wskazywać na rozwijające się ognisko epidemiczne wymagające natychmiastowej interwencji.
Może to poprawić skuteczność nadzoru epidemiologicznego oraz bezpieczeństwo najbardziej narażonych pacjentów.
Nadal brakuje pełnych danych na świecie
Autorzy przypominają, że obecnie nie istnieją kompleksowe światowe ani europejskie rejestry inwazyjnych zakażeń grzybiczych. W Europie choroby te nie podlegają obowiązkowemu zgłaszaniu we wszystkich państwach, a monitoring opiera się na różnych krajowych systemach nadzoru. Jednocześnie badanie opublikowane w „The Lancet” w 2024 roku oszacowało, że na świecie każdego roku dochodzi do około:
- 6,5 miliona inwazyjnych zakażeń grzybiczych,
- 3,8 miliona zgonów związanych z tymi chorobami.
Dane te pokazują, że ciężkie zakażenia grzybicze stanowią istotny, choć często niedostrzegany problem zdrowia publicznego.
Główne wnioski
- Badanie CDC, obejmujące dane z czterech szpitali w rejonie Atlanty z lat 2020–2024, wykazało, że inwazyjne zakażenia pleśnią mogą występować częściej, niż wcześniej przypuszczano.
- Naukowcy oszacowali, że w szpitalach można spodziewać się od trzech do pięciu przypadków inwazyjnych chorób pleśniowych rocznie na 100 łóżek szpitalnych, a wskaźniki są wyższe w dużych szpitalach akademickich.
- Osoby starsze, pacjenci onkologiczni oraz chorzy z osłabionym układem odpornościowym należą do grup najbardziej narażonych na ciężki przebieg inwazyjnych zakażeń pleśniowych.
- Autorzy badania podkreślają, że zmiany klimatu, starzenie się populacji oraz brak kompleksowego nadzoru epidemiologicznego mogą utrudniać skuteczną kontrolę tych potencjalnie śmiertelnych zakażeń.
Źródła:
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
- https://www.thelancet.com/journals/laninf/article/PIIS1473-3099%2823%2900692-8/abstract
