W Nikozji 26 lutego 2026 r. odbyło się nieformalne spotkanie ministrów zdrowia państw UE, EFTA, przedstawicieli Komisji Europejskiej, WHO oraz EMA. Polska delegacja z ministrą zdrowia Jolantą Sobierańską-Grendą i wiceministrą Katarzyną Kacperczyk uczestniczy w pracach prezydencji Cypru, współtworząc trio przewodnictwa w Radzie UE. Dyskusje koncentrowały się na trzech obszarach kluczowych dla przyszłej architektury europejskiej polityki zdrowotnej: propozycji powołania European Centre of Clinical Excellence for Pharmaceuticals (ECCE), wzmocnieniu działań w zakresie zdrowia psychicznego oraz wdrażaniu Europejskiej Przestrzeni Danych Zdrowotnych (European Health Data Space, EHDS).
Z tego artykułu dowiesz się…
• Jakie cele ma inicjatywa utworzenia European Centre of Clinical Excellence for Pharmaceuticals.
• Dlaczego zdrowie psychiczne młodych osób stało się jednym z priorytetów dyskusji w Nikozji.
• Jakie znaczenie dla państw UE ma wdrażanie Europejskiej Przestrzeni Danych Zdrowotnych.
Propozycja utworzenia ECCE – nowy element europejskiej infrastruktury klinicznej
Cypryjska prezydencja przedstawiła koncepcję utworzenia European Centre of Clinical Excellence for Pharmaceuticals. Inicjatywa ma służyć podniesieniu jakości procesów oceny klinicznej, spójności farmakoterapii oraz ujednolicaniu praktyk terapeutycznych w UE. W dokumencie przygotowanym przez prezydencję wskazano trzy możliwe modele funkcjonowania ECCE: jako nowy organ UE, jako wspólne działanie współfinansowane przez Unię lub jako sieć osadzoną w istniejących strukturach europejskich.
Według założeń centrum miałoby gromadzić i analizować wytyczne kliniczne, prowadzić systematyczne przeglądy dowodów naukowych, interpretować raporty JCA przygotowywane w ramach unijnego HTAR (Health Technology Assessment Regulation) i przekładać je na praktyczne rekomendacje. Opracowywane zalecenia miałyby charakter niewiążący, ale dostępny dla państw członkowskich, podmiotów leczniczych i personelu medycznego.
W pierwszej fazie prace ECCE koncentrowałyby się na produktach farmaceutycznych już ocenionych na poziomie UE, a następnie rozszerzały na kolejne obszary terapeutyczne i wybrane priorytety zdrowia publicznego.
Minister zdrowia Cypru Neophytos Charalambides mówił w rozmowie z Euractiv, że centrum miałoby koordynować opracowywanie i dystrybucję protokołów farmakoterapii oraz zaleceń terapeutycznych, „uzupełniając prace Komisji”. Podkreślił, że dyskusja jest na wczesnym etapie, a celem jest wzmocnienie przejrzystości i spójności decyzji klinicznych w skali europejskiej.
Zdrowie psychiczne i inkluzywność – priorytet drugiej sesji
Druga część obrad poświęcona była zdrowiu psychicznemu, szczególnie perspektywie młodych osób i potrzebie budowania zintegrowanych, inkluzywnych i lokalnych modeli wsparcia. Ministrowie odnosili się do wniosków z konferencji wysokiego szczebla, która odbyła się w Lefkosii 27 stycznia 2026 r. W centrum rozmów znalazło się wzmacnianie profilaktyki, wczesnej interwencji, odporności psychicznej oraz rozwijanie usług opartych na społeczności.
– Zdecydowanie popieramy zintegrowane podejście UE, które uznaje, że kwestie zdrowia psychicznego należy rozpatrywać holistycznie, poprzez edukację, zatrudnienie, politykę społeczną i środowisko cyfrowe, a także w całym procesie – od profilaktyki po powrót do zdrowia – mówił Neophytos Charalambides.
EHDS – interoperacyjność i wykorzystanie danych zdrowotnych
Podczas roboczego lunchu ministrowie omawiali elementy wdrażania Europejskiej Przestrzeni Danych Zdrowotnych (EHDS), zwracając uwagę na potrzebę uspójnienia standardów, bezpiecznego wykorzystania danych zdrowotnych oraz odpowiedzialnych zasad stosowania sztucznej inteligencji. W dyskusjach pojawiały się również zagadnienia dotyczące zasobów, koordynacji między państwami członkowskimi oraz barier technicznych, które należy uwzględnić, aby EHDS wspierała zarówno innowacje, jak i decyzje systemowe. Jak podkreślano, EHDS jest fundamentem bardziej odpornej Europejskiej Unii Zdrowotnej.
Główne wnioski
- ECCE ma wspierać spójność kliniczną w UE poprzez analizę wytycznych, przeglądy naukowe oraz przekładanie raportów JCA na praktyczne rekomendacje.
- Zdrowie psychiczne, zwłaszcza młodych osób, pozostaje jednym z priorytetów UE, z naciskiem na profilaktykę, interwencję i usługi środowiskowe.
- EHDS wymaga ujednolicenia standardów, interoperacyjności i bezpiecznego wykorzystywania danych oraz AI w systemach ochrony zdrowia.
- Polska aktywnie uczestniczy w dialogu europejskim jako część trio prezydencji.
Źródło:
- https://cyprus-presidency.consilium.europa.eu/en/news/informal-eu-health-council-cyprus-presidency-advances-european-clinical-excellence-centre-initiative/
- https://www.euractiv.com/news/cyprus-seeks-more-eu-level-cooperation-for-clinical-evaluation-and-pharmacotherapy/
- MZ / X
