Kompleksowe profilowanie genomowe nowotworów pozwala wykrywać nie tylko mutacje istotne dla leczenia, ale również dziedziczne predyspozycje do raka. Naukowcy z włoskiego Fondazione Policlinico Universitario A. Gemelli IRCCS zidentyfikowali takie zmiany u około 10% pacjentów z guzami litymi. Co istotne, nawet jedna trzecia przypadków mogłaby pozostać niewykryta przy zastosowaniu standardowych kryteriów diagnostycznych. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Genome Medicine”.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak profilowanie ponad 500 genów pozwala wykrywać dziedziczne predyspozycje do raka.
- Dlaczego standardowa diagnostyka genetyczna może pomijać część dziedzicznych mutacji.
- Jak wykrycie predyspozycji genetycznej wpływa na leczenie i profilaktykę nowotworów.
- W jaki sposób badania genetyczne mogą pomóc chronić członków rodziny pacjenta.
Profilowanie ponad 500 genów ujawniło ukryte ryzyko raka
Badanie przeprowadzono w ramach programu FPG500, realizowanego od 2022 roku w Poliklinice Gemelli w Rzymie. Naukowcy wykorzystali sekwencjonowanie nowej generacji (NGS), umożliwiające jednoczesną analizę ponad 500 genów związanych z rozwojem nowotworów. W latach 2022–2023 przeanalizowano 2674 pacjentów z guzami litymi, głównie nowotworami ginekologicznymi, w tym rakiem jajnika i endometrium.
Badacze poszukiwali zarówno mutacji somatycznych, powstających w ciągu życia i wpływających na rozwój guza, jak i wariantów konstytucyjnych, obecnych od urodzenia i mogących zwiększać ryzyko zachorowania na raka. U około 10% badanych potwierdzono dziedziczne warianty genetyczne związane z predyspozycją nowotworową.
Standardowa diagnostyka może pomijać część dziedzicznych mutacji
Jednym z najważniejszych ustaleń było wykazanie ograniczeń obecnych kryteriów kierowania pacjentów na badania genetyczne. Naukowcy stwierdzili, że 16% wykrytych wariantów konstytucyjnych występowało w genach, których zazwyczaj nie wiąże się z rozpoznanym rodzajem nowotworu. Kolejne 20% dotyczyło genów związanych z umiarkowanym ryzykiem zachorowania, nieuwzględnianych systematycznie w rutynowej diagnostyce.
Oznacza to, że około jedna trzecia przypadków dziedzicznej predyspozycji do raka mogłaby zostać przeoczona przy zastosowaniu standardowych kryteriów diagnostycznych. W ramach programu 16% pacjentów skierowano na specjalistyczną ocenę genetyczną. Spośród zaproszonych osób około 80% skorzystało z konsultacji.
Wykrycie dziedzicznej mutacji może zmienić leczenie i profilaktykę
Identyfikacja patogennego wariantu genetycznego ma znaczenie wykraczające poza diagnostykę aktualnego nowotworu. Może wspierać dobór terapii, określanie ryzyka kolejnych zachorowań oraz planowanie indywidualnego nadzoru onkologicznego. W zależności od rozpoznanego zespołu predyspozycji możliwe jest wdrożenie częstszych badań kontrolnych, profilaktycznych zabiegów chirurgicznych lub farmakologicznych metod zmniejszania ryzyka.
Przykładem jest zespół Lyncha, zwiększający ryzyko m.in. raka jelita grubego i endometrium. U wybranych pacjentów można rozważyć profilaktyczne stosowanie aspiryny po ocenie potencjalnych korzyści i działań niepożądanych. Równie ważne są badania kaskadowe członków rodziny, pozwalające ustalić, czy krewni pacjenta odziedziczyli ten sam wariant genetyczny. Dzięki temu osoby z grupy podwyższonego ryzyka mogą rozpocząć odpowiednią profilaktykę jeszcze przed rozwojem nowotworu.
Kolejny krok w rozwoju medycyny precyzyjnej
Naukowcy planują rozszerzyć analizy o kolejne geny oraz ocenić rzeczywiste korzyści kliniczne wynikające z wykrywania dziedzicznych predyspozycji. Sprawdzą m.in., ilu pacjentów rozpoczęło programy nadzoru onkologicznego, ilu krewnych poddało się badaniom genetycznym oraz ile osób objęto działaniami profilaktycznymi.
Wyniki mogą pomóc określić, czy szersze wykorzystanie kompleksowego profilowania genomowego powinno stać się elementem rutynowej opieki onkologicznej.
Główne wnioski
- Profilowanie ponad 500 genów ujawniło dziedziczne predyspozycje do raka u około 10% z 2674 pacjentów.
- Standardowe kryteria diagnostyczne mogłyby pominąć około jednej trzeciej przypadków dziedzicznej predyspozycji do nowotworów.
- W programie FPG500 na konsultację genetyczną skierowano 16% pacjentów, a 80% zaproszonych skorzystało z konsultacji.
- Wykrycie dziedzicznych mutacji umożliwia indywidualną profilaktykę i badania genetyczne krewnych, zanim rozwinie się nowotwór.
Źródło:
- http://link.springer.com/article/10.1186/s13073-026-01762-3
