Wyższe stężenie dwóch powszechnie występujących substancji PFAS we krwi może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju agresywnego raka piersi bez receptorów estrogenowych (ER-ujemnego). Naukowcy z amerykańskich National Institutes of Health (NIH) wykazali, że kobiety z najwyższym stężeniem PFOA i PFOS miały odpowiednio o 67% i 93% wyższą częstość występowania tego podtypu nowotworu. Wyniki badania opublikowano w „Journal of Clinical Oncology”.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak substancje PFAS, określane jako „wieczne chemikalia”, mogą wpływać na ryzyko rozwoju raka piersi.
- Dlaczego wyższe stężenia PFOA i PFOS we krwi powiązano z większym ryzykiem agresywnego raka piersi ER-ujemnego.
- Jakie wyniki uzyskali naukowcy z NIH w badaniu Sister Study i co oznacza wzrost częstości występowania nowotworu o 67% i 93%.
- Jakie mechanizmy mogą wyjaśniać związek PFAS z rakiem piersi oraz dlaczego potrzebne są dalsze badania.
PFAS a rak piersi. Naukowcy z NIH zidentyfikowali niepokojącą zależność
Substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS), określane jako „wieczne chemikalia”, stanowią dużą grupę syntetycznych związków wykorzystywanych między innymi w produktach konsumenckich i procesach przemysłowych. Ze względu na wyjątkową trwałość mogą utrzymywać się w środowisku przez wiele lat, a niektóre również kumulować się w organizmie człowieka.
Naukowcy z National Institutes of Health przeanalizowali zależność między ekspozycją na PFAS, a ryzykiem rozwoju raka piersi, uwzględniając biologiczne podtypy nowotworu. Najsilniejsze powiązania zaobserwowano w przypadku raka piersi ER-ujemnego, który nie wykazuje ekspresji receptorów estrogenowych i zazwyczaj charakteryzuje się bardziej agresywnym przebiegiem niż nowotwory hormonozależne. Co ważne, badacze nie stwierdzili wyraźnego związku między analizowanymi substancjami, a ogólnym ryzykiem zachorowania na raka piersi.
PFOA i PFOS. Ryzyko agresywnego raka piersi wyższe nawet o 93%
Badanie objęło analizę 17 różnych związków PFAS oznaczonych w próbkach krwi pobranych na kilka lat przed rozpoznaniem nowotworu. Szczególną uwagę zwrócono na dwa związki: kwas perfluorooktanowy (PFOA) oraz kwas perfluorooktanosulfonowy (PFOS). W porównaniu z kobietami o najniższych stężeniach tych substancji:
- PFOA: kobiety z najwyższym stężeniem miały o 67% wyższą częstość występowania raka piersi ER-ujemnego.
- PFOS: w grupie o najwyższym stężeniu odnotowano o 93% wyższą częstość występowania tego podtypu nowotworu.
Wyniki oznaczają względne różnice między analizowanymi grupami, a nie indywidualne prawdopodobieństwo zachorowania. Ponadto badanie obserwacyjne nie dowodzi, że PFOA lub PFOS bezpośrednio powodują raka piersi. Wskazuje natomiast na zależność wymagającą dalszych badań.
Sister Study – analiza obejmująca tysiące kobiet
Naukowcy wykorzystali dane z amerykańskiego projektu Sister Study, prowadzonego przez National Institute of Environmental Health Sciences (NIEHS), należący do NIH. Do pierwotnego badania w latach 2003–2009 włączono 50 884 kobiety w wieku 35–74 lat ze Stanów Zjednoczonych i Portoryko. Żadna z uczestniczek nie chorowała na raka piersi w momencie rekrutacji, jednak każda miała siostrę, u której wcześniej rozpoznano ten nowotwór. W analizie dotyczącej PFAS uwzględniono:
- 1609 kobiet, u których rozwinął się rak piersi;
- 2269 kobiet stanowiących grupę kontrolną.
Pomiary stężeń PFAS wykonano w próbkach pobranych przed diagnozą, co pozwoliło ocenić wcześniejszą ekspozycję na związki chemiczne. Dodatkowo wyniki zestawiono z wcześniejszymi badaniami w ramach metaanalizy, która potwierdziła obserwowane zależności.
Dlaczego PFAS mogą wpływać na rozwój raka piersi ER-ujemnego?
Rak piersi ER-ujemny nie posiada receptorów estrogenowych, dlatego nie odpowiada na leczenie ukierunkowane na blokowanie działania estrogenów. Część tych nowotworów, w tym rak potrójnie ujemny, wiąże się z większym ryzykiem agresywnego przebiegu. Ponieważ najsilniejsze zależności dotyczyły guzów ER-ujemnych, naukowcy przypuszczają, że PFAS mogą oddziaływać na procesy nowotworzenia poprzez mechanizmy niezależne od sygnalizacji estrogenowej.
Potencjalne mechanizmy obejmują zmiany aktywności genów oraz zaburzenia funkcjonowania układu odpornościowego. Autorzy podkreślają jednak, że badanie nie analizowało bezpośrednio tych mechanizmów, dlatego pozostają one hipotezami wymagającymi weryfikacji.
Czy ograniczenie ekspozycji na PFAS może zmniejszyć ryzyko raka piersi?
PFOA i PFOS należą do starszych związków PFAS, których stosowanie zostało w znacznym stopniu ograniczone. Mimo to nadal występują w środowisku, a ich obecność można wykryć w organizmach wielu ludzi. Jednocześnie przemysł wykorzystuje nowsze substancje zastępcze, których długoterminowy wpływ na zdrowie nie został jeszcze dostatecznie poznany.
Ograniczanie ekspozycji na PFAS może obejmować kontrolę jakości wody pitnej, unikanie produktów zawierających te substancje oraz działania regulacyjne zmniejszające ich obecność w środowisku. Nie wykazano jednak dotychczas, że takie działania bezpośrednio zmniejszają ryzyko raka piersi ER-ujemnego. Zdaniem badaczy kolejne analizy powinny obejmować populacje o szczególnie wysokim narażeniu na PFAS oraz kobiety należące do grup częściej dotkniętych agresywnymi podtypami raka piersi.
Główne wnioski
- Wyższe stężenia PFOA i PFOS we krwi powiązano z większą częstością występowania raka piersi ER-ujemnego. Ten podtyp nowotworu zazwyczaj charakteryzuje się bardziej agresywnym przebiegiem i gorszym rokowaniem niż rak piersi hormonozależny.
- Kobiety z najwyższym stężeniem PFOA miały o 67% wyższą częstość występowania raka piersi ER-ujemnego, a w przypadku PFOS różnica wynosiła 93%. Są to względne różnice między grupami, a nie indywidualne ryzyko zachorowania.
- Badanie NIH oparto na danych z projektu Sister Study. Analiza objęła 1609 kobiet, u których rozwinął się rak piersi, oraz 2269 kobiet z grupy kontrolnej. Naukowcy oznaczyli stężenia 17 substancji PFAS w próbkach krwi pobranych przed diagnozą nowotworu.
- Nie stwierdzono wyraźnego związku PFOA i PFOS z ogólnym ryzykiem raka piersi. Wyniki opublikowane w „Journal of Clinical Oncology” wskazują na potrzebę dalszych badań nad środowiskowymi czynnikami ryzyka raka ER-ujemnego, ale nie dowodzą związku przyczynowo-skutkowego.
Źródło:
- https://ascopubs.org/doi/10.1200/JCO-26-00318
- https://www.hhs.gov/press-room/nih-study-pfas-forever-chemicals-aggressive-breast-cancer-risk.html
