Wyniki nowego badania opublikowanego w Environmental Research wskazują, że ekspozycja na popularne związki z grupy PFAS może nawet trzykrotnie zwiększać ryzyko rozwoju MASLD u nastolatków. To kolejny sygnał, że „wieczne chemikalia” – szeroko stosowane w produktach codziennego użytku – oddziałują na narządy wrażliwe na zaburzenia metaboliczne już na wczesnych etapach życia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak ekspozycja na PFAS wpływa na ryzyko MASLD u nastolatków.
- Jakie związki chemiczne (PFOA i PFHpA) najsilniej korelują z uszkodzeniami wątroby.
- Jak czynniki genetyczne i styl życia dodatkowo zwiększają podatność młodych osób.
- Dlaczego okres dojrzewania stanowi krytyczne okno wrażliwości na „wieczne chemikalia”.
PFAS a wczesne uszkodzenia wątroby
Analiza została przeprowadzona przez zespoły badawcze z Keck School of Medicine of USC oraz University of Hawai‘i, z udziałem 284 nastolatków i młodych dorosłych uczestniczących w badaniach długoterminowych prowadzonych w południowej Kalifornii. Uczestnicy mieli zwiększone ryzyko zaburzeń metabolicznych ze względu na wywiad rodzinny obejmujący otyłość lub cukrzycę typu 2.
Stężenie PFAS oznaczano z krwi, natomiast zawartość tłuszczu w wątrobie mierzono za pomocą MRI. Wyższe poziomy dwóch związków – kwas perfluorooktanowy (PFOA) oraz kwas perfluoroheptanowy (PFHpA) – istotnie zwiększały prawdopodobieństwo rozpoznania MASLD. Podwojenie stężenia PFOA wiązało się niemal z trzykrotnym wzrostem ryzyka.
– Gdy tłuszcz w wątrobie zaczyna gromadzić się w okresie dojrzewania, może to stanowić podstawę do problemów metabolicznych i problemów ze zdrowiem wątroby przez całe życie. Jeśli wcześnie zmniejszymy narażenie na PFAS, możemy pomóc w zapobieganiu chorobom wątroby w przyszłości. To ogromna szansa dla zdrowia publicznego – podkreśla dr Lida Chatzi, profesor nauk o populacji i zdrowiu publicznym oraz pediatrii, a także dyrektor Centrum ShARP.
Interakcje środowiska, genów i stylu życia
Ryzyko MASLD było jeszcze wyższe u młodych osób z wariantem genetycznym PNPLA3 GG, który sprzyja akumulacji tłuszczu w hepatocytach. U młodych dorosłych dodatkowym czynnikiem wzmacniającym wpływ PFAS było palenie papierosów.
Autorzy badania podkreślają, że to pierwsza analiza, która ocenia ekspozycję na PFAS u dzieci przy zastosowaniu referencyjnych kryteriów diagnostycznych oraz uwzględnia jednocześnie zmienne genetyczne i behawioralne. Wraz z wiekiem adolescentów częstość MASLD rosła, co potwierdza, że okres dojrzewania to czas zwiększonej podatności na toksyczne czynniki środowiskowe.
Coraz więcej dowodów na związek PFAS z chorobami wątroby
Nowe wyniki wpisują się we wcześniejsze obserwacje dotyczące młodych pacjentów poddawanych chirurgicznemu leczeniu otyłości, u których wyższe stężenia PFHpA wiązały się z cięższym obrazem klinicznym – w tym obecnością włóknienia. Badacze zwracają uwagę, że kolejne publikacje wskazują na rzeczywisty wpływ PFAS na wątrobę rozwijającą się w okresie dojrzewania.
– Nastolatki są szczególnie narażone na skutki zdrowotne PFAS, ponieważ jest to krytyczny okres rozwoju i wzrostu. Oprócz chorób wątroby, ekspozycja na PFAS wiąże się z szeregiem niekorzystnych skutków zdrowotnych, w tym z kilkoma rodzajami nowotworów – powiedział dr Shiwen „Sherlock” Li, główny autor badania, adiunkt nauk o zdrowiu publicznym na Uniwersytecie Hawajskim.
Populacja obciążona i szczególnie wrażliwa
MASLD dotyczy ok. 10% dzieci, a wśród osób z otyłością nawet 40%. Rozwój choroby w okresie dojrzewania zwiększa ryzyko późniejszych powikłań metabolicznych, w tym cukrzycy typu 2, chorób sercowo-naczyniowych oraz postępujących uszkodzeń wątroby – od zapalenia, przez włóknienie, aż po marskość i raka wątrobowokomórkowego.
Badacze zwracają uwagę, że PFAS mogą gromadzić się w organizmie latami, a ponad 99% społeczeństwa USA ma wykrywalne ich stężenia we krwi. Przynajmniej jeden związek z grupy PFAS występuje także w połowie zasobów wodociągowych w kraju.
Główne wnioski
- Podwojenie stężenia PFOA we krwi nastolatków wiązało się z niemal trzykrotnym wzrostem ryzyka MASLD, co wskazuje na silną korelację PFAS z zaburzeniami metabolicznymi wątroby.
- Największe ryzyko odnotowano u młodych osób z wariantem genetycznym PNPLA3 GG oraz u palących młodych dorosłych, co potwierdza współdziałanie ekspozycji środowiskowej, genów i zachowań.
- Badanie objęło 284 uczestników z grupy podwyższonego ryzyka metabolicznego, a poziom tłuszczu w wątrobie określano metodą MRI, zapewniającą wysoką precyzję diagnostyczną.
- Wyniki wpisują się w wcześniejsze obserwacje wskazujące, że PFAS mogą nie tylko zaburzać biologię wątroby, ale także przekładać się na realne ryzyko chorób wątrobowych u młodzieży, szczególnie w okresie dojrzewania.
Źródło:
- https://keck.usc.edu/news/forever-chemicals-may-increase-liver-disease-risk-in-adolescents-by-as-much-as-3-fold/
