Badania kliniczne odgrywają kluczową rolę we współczesnej medycynie, szczególnie w obszarze onkologii i hematologii, gdzie tempo rozwoju nowych terapii pozostaje niezwykle dynamiczne. To właśnie dzięki nim odkrycia z zakresu biologii molekularnej, immunologii czy genetyki mogą zostać przełożone na realne leczenie pacjentów. Dla wielu chorych udział w badaniu klinicznym oznacza dostęp do terapii, która dopiero za kilka lat może stać się standardem opieki medycznej. W obliczu rosnącej liczby zachorowań na nowotwory oraz starzenia się społeczeństwa znaczenie badań klinicznych staje się coraz większe.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego badania kliniczne są fundamentem rozwoju nowoczesnej onkologii i hematologii
- Jak rosnąca liczba nowotworów wpływa na potrzebę szybszego wdrażania innowacyjnych terapii
- Jakie korzyści badania kliniczne przynoszą pacjentom oraz systemowi ochrony zdrowia
- Dlaczego eksperci apelują o uproszczenie procedur i zwiększenie atrakcyjności Polski dla badań klinicznych
Rosnąca liczba zachorowań zwiększa znaczenie badań klinicznych
Eksperci podkreślają, że rozwój badań klinicznych staje się koniecznością w obliczu rosnącego obciążenia chorobami nowotworowymi. Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów w 2023 roku w Polsce odnotowano niemal 193 tysiące nowych zachorowań na nowotwory złośliwe oraz blisko 100 tysięcy zgonów. Jednocześnie już trzy lata wcześniej liczba osób żyjących z chorobą nowotworową w kraju wynosiła około 1,47 mln. Znaczenie mają także zmiany demograficzne. Nowotwory częściej dotyczą osób starszych, a obecnie ponad 22% kobiet i 16% mężczyzn w Polsce przekroczyło 65. rok życia. W praktyce oznacza to konieczność tworzenia bardziej spersonalizowanych modeli opieki oraz terapii dostosowanych do potrzeb seniorów.
W hematoonkologii skala wyzwań również pozostaje bardzo duża. Polski Rejestr Onko-Hematologiczny w 2023 roku odnotował ponad 16 tysięcy nowych zachorowań na nowotwory układu krwiotwórczego i chłonnego oraz blisko 7 tysięcy zgonów. Szczególnie istotnym problemem pozostaje niewielka liczba badań klinicznych obejmujących pacjentów powyżej 75. roku życia.
Badania kliniczne coraz ważniejsze dla pacjentów
Choć badania kliniczne często kojarzone są głównie z procedurami regulacyjnymi i dokumentacją, dla pacjentów oznaczają przede wszystkim szansę na leczenie wyprzedzające aktualne standardy terapii. W onkologii i hematologii znaczenie tego typu badań jest szczególne, ponieważ leczenie coraz częściej opiera się na:
- biologii molekularnej nowotworu,
- indywidualnym profilu pacjenta,
- wcześniejszych odpowiedziach na terapię,
- obecności konkretnych mutacji genetycznych.
Eksperci podkreślają, że współczesna medycyna odchodzi od uniwersalnych schematów terapeutycznych na rzecz terapii precyzyjnych i personalizowanych.
W hematologii badania kliniczne są jednym z najważniejszych motorów postępu. To właśnie w nich widzimy, jak odkrycia biologii molekularnej, immunologii i genetyki przekładają się na konkretne decyzje terapeutyczne. Dzięki nim możemy leczyć pacjentów coraz bardziej precyzyjnie – nie tylko według rozpoznania choroby, ale według indywidualnego profilu pacjenta. Każde dobrze zaprojektowane badanie kliniczne to krok w stronę skuteczniejszej i bardziej personalizowanej medycyny – prof. dr hab. n. med. Krzysztof Giannopoulos, prezes Polskiego Towarzystwa Hematologicznego i Transfuzjologicznego.
Polska ważnym ośrodkiem badań klinicznych w Europie
Według dostępnych analiz Polska zajmuje obecnie 9. miejsce na świecie oraz 6. miejsce w Europie pod względem udziału w rynku komercyjnych badań klinicznych. W 2024 roku ponad 26,8 tysiąca polskich pacjentów uzyskało dzięki nim dostęp do innowacyjnych terapii.
Jednocześnie eksperci zwracają uwagę, że udział Europy w globalnych badaniach klinicznych systematycznie maleje. W 2013 roku wynosił 22%, natomiast w 2023 roku spadł do 12%. Oznacza to coraz większą konkurencję pomiędzy państwami o pozyskiwanie nowych projektów badawczych, inwestycji oraz międzynarodowych partnerstw naukowych.
Postęp w hematologii zaczyna się w badaniach
Specjaliści podkreślają, że rozwój nowoczesnej hematologii byłby niemożliwy bez badań klinicznych. To właśnie dzięki nim lekarze zdobywają doświadczenie z terapiami, które dopiero budują przyszłe standardy leczenia. Korzyści odnoszą nie tylko pacjenci uczestniczący w badaniach. Ośrodki aktywne badawczo szybciej wdrażają nową wiedzę, rozwijają kompetencje zespołów medycznych i podnoszą jakość opieki.
Postęp w hematologii nie wydarza się w podręcznikach – on zaczyna się w badaniach klinicznych. Dla pacjentów oznaczają one dostęp do terapii, które często dopiero za kilka lat staną się standardem leczenia. Dla lekarzy i ośrodków to możliwość pracy z najnowszą wiedzą, technologiami i międzynarodowymi standardami. Jeżeli chcemy, aby polscy pacjenci byli leczeni na europejskim poziomie, musimy sprawić, by Polska była krajem przyjaznym dla badań klinicznych – zauważa prof. dr hab. n. med. Wojciech Jurczak, specjalista hematologii, Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie, Oddział w Krakowie.
Krótsze procedury mogą przyspieszyć dostęp do terapii
W przypadku badań klinicznych czas ma szczególne znaczenie. Każdy tydzień krótszej ścieżki administracyjnej może oznaczać szybsze uruchomienie badania i wcześniejszy dostęp pacjenta do nowoczesnej terapii. Analizy dotyczące polskiego rynku wskazują, że skrócenie ścieżki oceny badań wczesnych faz do 14 dni mogłoby przełożyć się nawet na:
- 311 dodatkowych komercyjnych badań klinicznych rocznie,
- oszczędności dla NFZ wynoszące od 35,5 mln zł do 97,6 mln zł.
Eksperci podkreślają, że sprawniejsze procedury mogą jednocześnie wspierać pacjentów oraz odciążać system ochrony zdrowia.
Badania kliniczne to praca całych zespołów
Za każdym badaniem klinicznym stoi rozbudowany system współpracy wielu specjalistów. Oprócz lekarzy i pacjentów w proces zaangażowani są również:
- pielęgniarki,
- farmaceuci,
- diagności,
- koordynatorzy badań,
- eksperci regulacyjni,
- zespoły administracyjne,
- partnerzy technologiczni i operacyjni.
Eksperci zwracają uwagę, że skuteczność badań zależy od jakości współpracy pomiędzy wszystkimi uczestnikami procesu.
Skuteczne badania kliniczne to wspólny wysiłek lekarzy, ośrodków badawczych, zespołów operacyjnych i partnerów, którzy każdego dnia pracują z poczuciem odpowiedzialności i pilności, bo w onkologii i hematologii czas ma dla pacjentów ogromne znaczenie. W BeOne Medicines stawiamy pacjenta na pierwszym miejscu, dlatego też, gdy udział globalnych badań klinicznych w Europie spadł jako firma zwiększyliśmy liczbę prowadzonych badań na tym kontynencie o 100%. Aktualnie prowadzonych jest ich ponad 50 w 30 krajach, we współpracy z ponad 350 ośrodkami. Dzięki zintegrowanemu modelowi pracy i bliskiej współpracy z badaczami skutecznie skracamy harmonogramy badań klinicznych, przy zachowaniu wysokiej jakości procesu – mówi Krzysztof Goleń, Director, Global Clinical Operations, Country Head Poland, BeOne Medicines.
Pacjent coraz bardziej w centrum nowoczesnej medycyny
Międzynarodowy Dzień Badań Klinicznych coraz częściej staje się okazją do rozmowy nie tylko o procedurach administracyjnych, ale przede wszystkim o potrzebach pacjentów. W obliczu rosnącej liczby zachorowań na nowotwory oraz starzenia się społeczeństwa kluczowe stają się:
- szybki dostęp do innowacyjnych terapii,
- rozwój medycyny personalizowanej,
- skracanie czasu wdrażania nowych leków,
- zwiększanie dostępności badań klinicznych dla pacjentów starszych.
Eksperci podkreślają, że odpowiednio rozwijany system badań klinicznych może przyspieszyć wdrażanie przełomowych terapii do codziennej praktyki klinicznej w Polsce.
Główne wnioski
- Badania kliniczne umożliwiają pacjentom wcześniejszy dostęp do innowacyjnych terapii onkologicznych i hematologicznych.
- W 2024 r. ponad 26,8 tys. polskich pacjentów skorzystało z udziału w komercyjnych badaniach klinicznych.
- Eksperci wskazują, że uproszczenie procedur mogłoby zwiększyć liczbę badań klinicznych i przynieść oszczędności dla NFZ.
- Polska pozostaje ważnym ośrodkiem badań klinicznych w Europie, ale konkurencja o nowe projekty stale rośnie.
Źródło:
- Informacja prasowa
