W ostatnich latach hematoonkologia stała się jednym z najdynamiczniej rozwijających się obszarów polskiego systemu refundacyjnego. Dostęp do nowoczesnych terapii dla pacjentów ze szpiczakiem plazmocytowym wyraźnie się poprawił, a wyniki leczenia zaczęły zbliżać się do poziomu osiąganego w krajach Europy Zachodniej. Eksperci podkreślają jednak, że sukces refundacyjny z 2025 roku stworzył nowe wyzwania terapeutyczne i organizacyjne. Największym problemem staje się dziś leczenie pacjentów po pierwszym nawrocie choroby oraz rosnące przeciążenie systemu opieki hematologicznej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego eksperci określają hematoonkologię mianem „ekstraklasy refundacyjnej” w polskim systemie ochrony zdrowia
- Jakie nowe problemy pojawiły się po sukcesie refundacyjnym terapii stosowanych w szpiczaku plazmocytowym
- Dlaczego leczenie pacjentów po pierwszym nawrocie choroby staje się dziś jednym z największych wyzwań klinicznych
- Jakie znaczenie dla przyszłości hematologii mogą mieć nowoczesne terapie immunologiczne oraz pilotaż Krajowej Sieci Hematologicznej
Hematoonkologia liderem refundacji w Polsce
Punktem wyjścia do dyskusji podczas kongresu Rzecznicy Zdrowia był raport Narodowego Funduszu Zdrowia „NFZ o zdrowiu. Szpiczak plazmocytowy – analiza programu lekowego”. Dokument przygotowany we współpracy z ekspertami klinicznymi pokazuje wyraźną poprawę wyników leczenia pacjentów ze szpiczakiem plazmocytowym w Polsce oraz zmniejszanie dystansu do państw Europy Zachodniej. Podczas debaty przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia nie ukrywali, że hematoonkologia jest obecnie jednym z najlepiej rozwiniętych obszarów pod względem refundacji nowoczesnych terapii.
Odważyłbym się nawet stwierdzić, że hematoonkologia to jest ekstraklasa refundacyjna w Polsce, jeśli chodzi o zabezpieczenie pacjentów w bardzo szerokie narzędzia pod postacią nowych terapii, które są dostępne – mówił Mateusz Oczkowski, dyrektor Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji Ministerstwa Zdrowia.
Jak podkreślał przedstawiciel resortu zdrowia, zmiany dostrzegane są również poza granicami Polski.
Sami konsultanci czy eksperci zaczepiają nas i mówią, że są teraz bardzo dumni, bo koledzy im zazdroszczą – dodał Mateusz Oczkowski.
Refundacyjny sukces nie rozwiązał wszystkich problemów
Eksperci uczestniczący w debacie zaznaczali jednak, że pozytywny obraz polskiej hematoonkologii, obecny w mediach i debacie publicznej, nie oddaje już w pełni aktualnej sytuacji pacjentów ze szpiczakiem plazmocytowym. Refundacyjny przełom z 2025 roku znacząco poprawił dostęp do nowoczesnych terapii w pierwszej linii leczenia, ale jednocześnie uwidocznił kolejne potrzeby terapeutyczne – szczególnie u pacjentów po nawrocie choroby.
Decyzje refundacyjne ostatnich lat zmieniły perspektywę przeżycia chorych na szpiczaka plazmocytowego – podkreślił prof. dr hab. n. med. Krzysztof Giannopoulos, prezes Polskiego Towarzystwa Hematologów i Transfuzjologów.
Jednocześnie ekspert zwrócił uwagę, że sytuacja dynamicznie się zmienia.
Czuję się odpowiedzialny za tę informację, którą rok temu przywiozłem z paneli europejskich, że tak dobrze jest w Polsce. To jest informacja z tamtego roku. Teraz są nadal potrzeby do refundacji i cieszę się, że są procesy w trakcie, które niewątpliwie wpłyną na dalszą poprawę przeżycia dla chorych na szpiczaka plazmocytowego – zaznaczył prof. Giannopoulos.
Sukces pierwszej linii leczenia stworzył „próżnię” terapeutyczną
Jednym z najważniejszych problemów wskazywanych przez środowisko hematologiczne jest zmiana paradygmatu leczenia szpiczaka plazmocytowego. Terapie, które jeszcze niedawno były stosowane głównie w kolejnych liniach leczenia, obecnie coraz częściej trafiają już do pierwszej linii. W praktyce oznacza to, że po nawrocie choroby lekarze mają do dyspozycji mniej skutecznych opcji terapeutycznych niż wcześniej.
Świat idzie do przodu i zmienia się cały paradygmat terapii, bo po pierwsze intensyfikuje się linia pierwsza, która wykorzystuje te wszystkie terapie, które wcześniej stosowane były w linii drugiej, trzeciej i kolejnej. […] Najlepsze leki, które dotychczas stosowaliśmy posegregowane na kolejne linie, teraz one wszystkie się spotykają w linii pierwszej i powstaje taka próżnia, bo dotychczas stosowane terapie w ramach linii drugiej są właściwie już nieadekwatne do sytuacji i ta linia druga jest zwyczajnie słaba – mówił prof. dr hab. n. med. Dominik Dytfeld, prezes Polskiego Konsorcjum Szpiczakowego.
Ekspert podkreślał również, że właśnie w tym obszarze Polska zaczyna ponownie odstawać od europejskich standardów.
W tym obszarze wydaje mi się, że szczególnie to widać, że odstajemy od tego, co oferuje rynek, czy zarejestrowane terapie. Wydaje mi się, że to jest ten obszar, w którym ta przestrzeń do nadrobienia, czy do wyrównania znowu z Europą jest najbardziej widoczna – zaznaczył prof. Dytfeld.
Eksperci apelują o dostęp do nowych terapii po nawrocie
Zdaniem ekspertów konieczne jest szybkie udostępnienie nowoczesnych terapii dla pacjentów po pierwszym nawrocie szpiczaka plazmocytowego. Szczególnie często podczas debaty pojawiał się temat belantamabu.
Potrzeba nowoczesnych terapii, które są z jednej strony bardzo skuteczne, z drugiej strony też bezpieczne i o tej potrzebie leczenia skuteczną, nowoczesną terapią w ramach linii drugiej teraz mówimy bardzo głośno. […] Tym lekiem, którego bardzo potrzeba, jest belantamab. Jest to lek, który jest zarejestrowany właśnie w ciągu ostatnich kilku miesięcy, który jest adresowany szczególnie dla pacjentów leczonych z powodu wznowy choroby w ramach linii drugiej. Jest to cząsteczka, która ma unikalną strukturę, bo nie tylko spełnia definicję immunoterapii, bo atakuje konkretne antygeny obecne na komórce nowotworowej, ale również przez obecność toksyny komórkowej w zakresie tej cząsteczki zwiększa skuteczność tej terapii – powiedział prof. Dytfeld.
Problem skutecznego leczenia nawrotów choroby podnosili również przedstawiciele organizacji pacjentów.
Zabezpieczenie tego pierwszego nawrotu silnymi rozwiązaniami w drugiej linii leczenia powodowałoby, że już na etapie tak naprawdę leczenia myślę, że lekarze czy stowarzyszenie mogłoby się podzielić taką informacją – masz dobrą ścieżkę leczenia, faktycznie wystającą ponad standard na tle Europy i bardzo się cieszymy, że tak się dzieje. Liczymy, że to tempo zostanie utrzymane. Po nawrocie nadal będziesz miał, miała dostęp do leków, które są bardzo skuteczne. Stąd też myślę, że szpiczak w tym roku jest w kluczowym momencie – zaznaczył Dominik Romiński, prezes Stowarzyszenia Kierunek Zdrowie.
Przedstawiciel pacjentów zwrócił także uwagę na rosnące nadzieje związane z możliwością osiągnięcia funkcjonalnego wyleczenia części chorych.
Na jednej z debat padło sformułowanie, że jeśli faktycznie szpiczak zostanie zaopiekowany zgodnie z wytycznymi tej listy TOP TEN Hemato, którą przygotowało PTHIT z panem profesorem, będzie można mówić o funkcjonalnym wyleczeniu. Także jest to pewna nadzieja, jest to też ogromne zobowiązanie ze strony środowiska i mam nadzieję, że ona w tym roku faktycznie doczeka takiego przełomu, że będziemy mogli się z tych owoców cieszyć – zaznaczył Dominik Romiński.
Coraz więcej pacjentów oznacza większe obciążenie systemu
Eksperci zwracali uwagę, że sukces terapeutyczny niesie również poważne konsekwencje organizacyjne dla systemu ochrony zdrowia. Pacjenci żyją dłużej, dlatego rośnie liczba osób wymagających stałej opieki hematologicznej. Największe ośrodki kliniczne są coraz bardziej przeciążone, a część pacjentów mogłaby być skutecznie prowadzona bliżej miejsca zamieszkania.
Duże, wysokospecjalistyczne ośrodki powinny koncentrować się przede wszystkim na najtrudniejszych przypadkach i najbardziej zaawansowanych terapiach – podkreślał prof. Dominik Dytfeld.
Jednym z rozwiązań ma być przygotowywany pilotaż Krajowej Sieci Hematologicznej. Projekt ma poprawić koordynację leczenia, uporządkować współpracę między ośrodkami oraz zwiększyć wykorzystanie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.
Główne wnioski
- Refundacyjne decyzje z 2025 roku znacząco poprawiły wyniki leczenia pacjentów ze szpiczakiem plazmocytowym i zmniejszyły dystans Polski do krajów Europy Zachodniej.
- Eksperci alarmują, że obecnie największym problemem pozostaje leczenie pacjentów po pierwszym nawrocie choroby, ponieważ najskuteczniejsze terapie są już wykorzystywane w pierwszej linii leczenia.
- Środowisko hematologiczne apeluje o szybkie udostępnienie nowych terapii, w tym belantamabu, który może poprawić skuteczność leczenia nawrotowego szpiczaka.
- Rosnąca liczba pacjentów żyjących dłużej dzięki nowoczesnym terapiom zwiększa obciążenie systemu ochrony zdrowia, dlatego przygotowywany jest pilotaż Krajowej Sieci Hematologicznej.
Źródło:
- Informacja prasowa
