Wczesne wykrycie raka jelita grubego może uratować życie, ale choroba ta przez długi czas rozwija się bezobjawowo, co sprawia, że diagnoza często następuje zbyt późno. Każdego roku w Polsce wykrywa się 20 tys. nowych przypadków, a 12 tys. pacjentów umiera, bo nowotwór jest rozpoznawany w zaawansowanym stadium. Eksperci podkreślają, że regularne badania przesiewowe to klucz do skutecznej profilaktyki, a jednym z najbardziej dostępnych i wygodnych sposobów jest test FIT. To proste, domowe badanie, które wykrywa krew utajoną w stolcu – pierwszy sygnał ostrzegawczy, że w jelitach mogą rozwijać się zmiany nowotworowe.
Rak jelita grubego – cichy zabójca
Nowotwór jelita grubego rozwija się przez wiele lat, zwykle bezobjawowo. Chorzy często dowiadują się o nim dopiero w zaawansowanym stadium, gdy szanse na skuteczne leczenie są już znacznie ograniczone.
Nowotwór ten rozwija się po cichu, na wczesnym etapie nie boli i nie daje żadnych objawów, dlatego chorych cały czas przybywa, a wcale nie musi tak być – wyjaśnia prof. Grażyna Rydzewska, kierownik Kliniki Gastroenterologii w Państwowym Instytucie Medycznym MSWiA w Warszawie.
Tymczasem, jak podkreślają lekarze, rak jelita grubego to jeden z nielicznych nowotworów, którym można skutecznie zapobiegać. Ważna jest jednak regularna profilaktyka, na którą składają się test FIT i kolonoskopia.
Test FIT – przełom w diagnostyce raka jelita grubego
Jednym z najbardziej obiecujących narzędzi w profilaktyce raka jelita grubego jest test FIT. To nowoczesne badanie, które pozwala wykryć krew utajoną w stolcu, będącą jednym z pierwszych objawów rozwijającego się nowotworu.
Świat idzie w kierunku badań przesiewowych za pomocą testu FIT, który może być wykonywany w warunkach domowych. Jeśli wynik jest pozytywny, pacjent powinien niezwłocznie zgłosić się na kolonoskopię – tłumaczy prof. Jarosław Reguła, konsultant krajowy w dziedzinie gastroenterologii.
Główne zalety testu FIT to:
- Łatwość wykonania – badanie można przeprowadzić samodzielnie w domu.
- Brak konieczności specjalnego przygotowania – pacjent nie musi stosować diety przed testem.
- Wysoka czułość – wykrywa nawet niewielkie ilości krwi w kale, niewidoczne gołym okiem.
Kolonoskopia – złoty standard diagnostyki
Jeśli test FIT daje wynik pozytywny, pacjent powinien niezwłocznie zgłosić się na kolonoskopię. Badanie to pozwala nie tylko wykryć nowotwór, ale także usunąć zmiany przedrakowe, takie jak polipy, zanim przekształcą się w groźny guz. Przy czym trzeba też pamiętać o tym, że badanie to nie tylko wykrywa raka, ale pozwala mu też zapobiec.
W trakcie badania można bowiem usunąć polipy, zanim przekształcą się w nowotwór – podkreśla prof. Reguła.
Jak bowiem podkreśla w rozmowie z PAP – duży polip może w ciągu 2-3 lat przekształcić się w nowotwór złośliwy. Choć kolonoskopię uznaje się za najskuteczniejsze narzędzie diagnostyczne, w Polsce korzysta z niej zaledwie 20% uprawnionych pacjentów, podczas gdy w krajach Europy Zachodniej ten odsetek sięga 60-70%.
Czy kolonoskopia boli? Eksperci rozwiewają wątpliwości
Wielu pacjentów unika kolonoskopii, obawiając się bólu lub dyskomfortu. Jak podkreślają specjaliści, większość pacjentów nie odczuwa silnego bólu, a badanie jest szybkie i skuteczne.
W większości przypadków można je przeprowadzić w znieczuleniu, co eliminuje nieprzyjemne doznania. Nowoczesne endoskopy są coraz bardziej zaawansowane, a czas trwania badania to zwykle 15-30 minut – wyjaśnia prof. Reguła.
Osoby, które miały operacje w jamie brzusznej lub są szczególnie wrażliwe, mogą odczuwać większy dyskomfort, ale kolonoskopia w znieczuleniu (sedacji) jest wtedy dostępna jako alternatywa.
Kto powinien wykonywać badania przesiewowe?
Według ekspertów, ryzyko zachorowania na raka jelita grubego rośnie wraz z wiekiem i stylu życia. Najbardziej narażone są osoby:
- Po 50. roku życia – regularne badania przesiewowe mogą uratować życie.
- Z obciążeniem genetycznym – jeśli w rodzinie występował rak jelita grubego.
- Z niezdrową dietą – bogatą w tłuszcze zwierzęce i ubogą w błonnik.
- Palące papierosy i nadużywające alkoholu – czynniki te zwiększają ryzyko rozwoju nowotworu.
- Z niską aktywnością fizyczną – brak ruchu sprzyja zaburzeniom trawienia i rozwojowi nowotworów.
Eksperci zalecają:
- Test FIT co dwa lata dla osób powyżej 50. roku życia.
- Kolonoskopię raz na 10 lat – lub przynajmniej raz w życiu.
Czy test FIT stanie się standardem badań przesiewowych?
Obecnie w Polsce test FIT nie jest jeszcze powszechnie stosowany w ramach programu badań przesiewowych, jednak specjaliści liczą, że wkrótce się to zmieni.
Mamy nadzieję, że wkrótce zostanie uruchomiony w naszym kraju program przesiewowy oparty na nowoczesnym tzw. ilościowym teście FIT, określającym stężenie krwi w stolcu – zapowiada prof. Reguła.
Mogłoby to znacząco poprawić wykrywalność nowotworu we wczesnym stadium, zwiększyć liczbę pacjentów poddawanych kolonoskopii i zmniejszyć liczbę zgonów.
Źródło:
- PAP
