Profile medyczne dorosłych otrzymujących diagnozę autyzmu znacząco zmieniły się od 2010 roku. Badanie populacyjne obejmujące ponad 33 mln osób w Wielkiej Brytanii i Szwecji wykazało wzrost liczby diagnoz autyzmu, szczególnie wśród młodych dorosłych i kobiet. Jednocześnie coraz częściej rozpoznanie autyzmu poprzedzają diagnozy ADHD, zaburzeń lękowych i depresji, a coraz rzadziej padaczki, psychozy czy niepełnosprawności intelektualnej. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „BMJ Mental Health”.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak zmieniała się liczba diagnoz autyzmu u dorosłych w Wielkiej Brytanii i Szwecji od 2010 roku.
- Dlaczego największy wzrost nowych rozpoznań autyzmu odnotowano wśród osób w wieku 16–20 lat oraz kobiet.
- Jak zmienił się profil wcześniejszych diagnoz medycznych, szczególnie w zakresie ADHD, depresji, zaburzeń lękowych i padaczki.
- Jakie znaczenie wyniki badania mają dla diagnostyki autyzmu u dorosłych oraz dostosowania opieki do ich potrzeb.
Diagnozy autyzmu u dorosłych – analiza ponad 33 mln osób
Naukowcy przeanalizowali dokumentację medyczną dorosłych pacjentów w Wielkiej Brytanii i Szwecji, aby sprawdzić, jak od 2010 roku zmieniała się częstość rozpoznawania autyzmu oraz profil współwystępujących zaburzeń. Badanie objęło 24 537 039 dorosłych w Wielkiej Brytanii, spośród których 141 119 miało odnotowaną diagnozę autyzmu, oraz 9 096 874 osób w Szwecji, gdzie rozpoznanie dotyczyło 100 817 uczestników.
Dane brytyjskie pochodziły z bazy podstawowej opieki zdrowotnej CPRD Aurum i obejmowały okres do końca 2023 roku. W Szwecji wykorzystano rejestry populacyjne z danymi do końca 2021 roku. Analizowano zarówno pierwsze odnotowane diagnozy autyzmu, jak i wcześniejsze rozpoznania innych zaburzeń neurologicznych i psychicznych.
Liczba nowych diagnoz autyzmu znacząco wzrosła
W obu krajach zaobserwowano wzrost częstości pierwszych odnotowanych rozpoznań autyzmu wśród dorosłych. Szczególnie wyraźne przyspieszenie nastąpiło w Wielkiej Brytanii po 2020 roku. Wskaźnik nowych diagnoz wynosił:
- Wielka Brytania: 6 na 100 tys. osób w 2010 roku i 64 na 100 tys. w 2023 roku.
- Szwecja: 43 na 100 tys. osób w 2010 roku i 65 na 100 tys. w 2021 roku.
Największy wzrost odnotowano w grupie wiekowej 16–20 lat. W Wielkiej Brytanii wskaźnik zwiększył się z 31 do 364 na 100 tys. osób, natomiast w Szwecji ze 165 do 361 na 100 tys. Najszybciej rosła również liczba diagnoz wśród kobiet. Mimo to rozpowszechnienie rozpoznanego autyzmu pozostawało wyższe wśród mężczyzn.
W 2023 roku w Wielkiej Brytanii wynosiło ono 1,4% u mężczyzn i 0,7% u kobiet. W Szwecji w 2021 roku odpowiednio 1,8% i 1,2%. W obu krajach rozpowszechnienie diagnozy autyzmu wśród osób w wieku 16–20 lat osiągnęło 4,1%.
ADHD, depresja i zaburzenia lękowe coraz częściej poprzedzają diagnozę autyzmu
Jednym z najważniejszych ustaleń badania była zmiana profilu wcześniejszych rozpoznań medycznych u dorosłych, którzy otrzymywali diagnozę autyzmu. Na początku analizowanego okresu częściej odnotowywano u nich padaczkę, psychozę i niepełnosprawność intelektualną. Z czasem udział tych rozpoznań malał, natomiast rosła częstość wcześniejszych diagnoz ADHD, depresji, zaburzeń lękowych i innych problemów psychicznych. Przykładowo w Wielkiej Brytanii w latach 2010–2023:
- Odsetek osób z wcześniej rozpoznaną padaczką spadł z 10% do 4%.
- Odsetek osób z wcześniej rozpoznanymi zaburzeniami lękowymi wzrósł z 29% do ponad 58%.
Podobne kierunki zmian obserwowano u kobiet i mężczyzn oraz w obu analizowanych krajach. Wyniki nie oznaczają jednak, że autyzm zaczął powodować więcej zaburzeń psychicznych. Pokazują przede wszystkim, że zmieniła się charakterystyka osób, u których rozpoznanie autyzmu zostaje odnotowane w dorosłości.
Dlaczego zmienia się profil dorosłych z diagnozą autyzmu?
Autorzy wskazują, że wzrost liczby diagnoz może wiązać się z większą świadomością społeczną, ograniczeniem stygmatyzacji oraz zmianami w praktyce diagnostycznej. Istotne może być również częstsze rozpoznawanie autyzmu u osób, których trudności wcześniej interpretowano przede wszystkim jako objawy innych zaburzeń psychicznych.
Jednocześnie badacze podkreślają, że obserwacyjny charakter analizy nie pozwala ustalić przyczyn zaobserwowanych zmian. Nie można więc jednoznacznie stwierdzić, czy wynikają one z lepszego rozumienia spektrum autyzmu, zmian kryteriów i praktyk diagnostycznych, czy innych czynników. Badanie nie rozstrzyga również, w jakim stopniu wzrost liczby rozpoznań odzwierciedla rzeczywistą zmianę częstości występowania autyzmu w populacji.
Co wyniki badania oznaczają dla diagnostyki autyzmu u dorosłych?
Zmieniający się profil pacjentów wskazuje na potrzebę uwzględniania szerokiego spektrum objawów i współwystępujących zaburzeń podczas oceny diagnostycznej. Szczególne znaczenie ma różnicowanie autyzmu z ADHD, zaburzeniami lękowymi i depresją, które mogą współwystępować z autyzmem, ale również częściowo przypominać niektóre jego cechy.
Wyniki podkreślają także potrzebę dostosowania opieki do osób diagnozowanych w późnej adolescencji i dorosłości, w tym kobiet oraz pacjentów z wcześniejszą historią leczenia psychiatrycznego. Ważne jest przy tym, aby wsparcie nie ograniczało się do samego uzyskania diagnozy, lecz obejmowało również ocenę indywidualnych potrzeb zdrowotnych i psychologicznych.
Główne wnioski
- Liczba nowych diagnoz autyzmu u dorosłych znacząco wzrosła od 2010 roku. Badanie obejmujące ponad 33 mln osób wykazało, że w Wielkiej Brytanii wskaźnik pierwszych odnotowanych diagnoz zwiększył się z 6 do 64 na 100 tys. osób w latach 2010–2023, a w Szwecji z 43 do 65 na 100 tys. w latach 2010–2021.
- Największy wzrost nowych rozpoznań autyzmu odnotowano wśród osób w wieku 16–20 lat oraz kobiet. W Wielkiej Brytanii wskaźnik diagnoz w najmłodszej grupie wzrósł z 31 do 364 na 100 tys. osób, a w Szwecji ze 165 do 361 na 100 tys. Rozpowszechnienie rozpoznanego autyzmu pozostawało jednak wyższe wśród mężczyzn.
- Zmienił się profil wcześniejszych diagnoz medycznych u dorosłych z nowo rozpoznanym autyzmem. Coraz częściej odnotowywano ADHD, depresję i zaburzenia lękowe, a coraz rzadziej padaczkę, psychozę i niepełnosprawność intelektualną. W Wielkiej Brytanii odsetek osób z wcześniejszą diagnozą padaczki spadł z 10% do 4%, natomiast z zaburzeniami lękowymi wzrósł z 29% do ponad 58%.
- Badanie opublikowane w „BMJ Mental Health” nie pozwala jednoznacznie ustalić przyczyn obserwowanych zmian. Mogą one wiązać się z większą świadomością autyzmu oraz zmianami w praktyce diagnostycznej. Autorzy podkreślają potrzebę dalszych badań i lepszego dostosowania diagnostyki oraz wsparcia do potrzeb dorosłych osób autystycznych.
Źródło: Changes in the profile of adults diagnosed as autistic since 2010: population-based studies in the UK and Sweden, „BMJ Mental Health” (2026). https://mentalhealth.bmj.com/content/29/1/e302983
