Kto odpowiada za stwierdzenie zgonu pacjenta poza szpitalem i wystawienie karty zgonu? Federacja Porozumienie Zielonogórskie zwraca uwagę na niejasności prawne, które utrudniają pracę lekarzom rodzinnym i wydłużają formalności związane z pochówkiem. Obowiązujące regulacje nadal opierają się na przepisach z 1961 roku, niedostosowanych do obecnej organizacji podstawowej opieki zdrowotnej. Organizacja apeluje o ustawowe uregulowanie funkcji koronera i pyta o termin wejścia w życie zmian przygotowanych przez Ministerstwo Zdrowia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie przepisy regulują stwierdzanie zgonów poza szpitalami i kto odpowiada za wystawienie karty zgonu.
- Dlaczego regulacje z 1961 roku budzą zastrzeżenia lekarzy rodzinnych.
- Jak brak jednolitego systemu koronerów wpływa na pracę przychodni i rodziny zmarłych.
- Jakich zmian domaga się Porozumienie Zielonogórskie i co przewiduje projekt Ministerstwa Zdrowia.
Rodzina przez kilka godzin czekała na kartę zgonu
Impulsem do ponownego zwrócenia uwagi na problem była sytuacja w jednej ze śląskich przychodni. Po śmierci pacjentki na miejsce przyjechał zespół ratownictwa medycznego, jednak pojawiły się wątpliwości dotyczące tego, kto powinien wystawić kartę zgonu. Dokument sporządziła dopiero po kilku godzinach lekarka pełniąca funkcję koronera.
Według Porozumienia Zielonogórskiego podobne trudności wynikają z braku jednolitego systemu stwierdzania zgonów poza szpitalami. Niektóre samorządy zawierają umowy z lekarzami pełniącymi funkcję koronera, ale rozwiązania te nie funkcjonują w całej Polsce. W rezultacie rodziny zmarłych nie zawsze wiedzą, do kogo zwrócić się po wymagany dokument.
Stwierdzanie zgonów nadal regulują przepisy z 1961 roku
Jednym z aktów prawnych określających zasady stwierdzania zgonów jest rozporządzenie z 1961 roku. Zgodnie z jego przepisami obowiązek wystawienia karty zgonu spoczywa co do zasady na lekarzu, który ostatnio udzielał zmarłemu świadczeń w ciągu 30 dni poprzedzających śmierć. Przewidziano jednak wyjątki. Jeżeli lekarz mieszka dalej niż 4 km od miejsca, w którym znajduje się ciało, albo nie może przeprowadzić oględzin w ciągu 12 godzin od wezwania, zastosowanie mają regulacje wskazujące inne osoby uprawnione do wykonania tej czynności.
Zdaniem lekarzy rodzinnych przepisy nie odpowiadają obecnej organizacji POZ, w której pacjenci wybierają lekarza poprzez złożenie deklaracji, a nie na podstawie miejsca zamieszkania.
– Trudno zrozumieć, dlaczego o obowiązkach lekarza ma decydować odległość między jego miejscem zamieszkania a miejscem zgonu. Przepisy odwołują się też do lekarzy sprawujących opiekę nad określonym rejonem, choć dzisiejsza podstawowa opieka zdrowotna działa inaczej – mówi Joanna Zabielska-Cieciuch, specjalistka medycyny rodzinnej i ekspertka Porozumienia Zielonogórskiego.
Federacja zwraca uwagę, że prowadzenie przychodni na określonym obszarze nie jest równoznaczne z obowiązkiem stwierdzania wszystkich zgonów, do których dochodzi w okolicy. Mimo to lekarze POZ otrzymują takie wezwania, również gdy zmarły nie był ich pacjentem.
Lekarze POZ wskazują na problem z organizacją pracy przychodni
Niejasny podział obowiązków ma konsekwencje także dla funkcjonowania placówek medycznych. Wyjazd lekarza rodzinnego w celu stwierdzenia zgonu może wymagać przerwania przyjęć i przełożenia zaplanowanych wizyt.
– Wyobraźmy sobie lekarza rodzinnego, który ma pełną poczekalnię. Otrzymuje telefon z prośbą o przyjazd do zmarłego. Jeśli wyjedzie, pacjenci będą czekać. Jeśli nie pojedzie, rodzina może zostać bez pomocy – wskazuje Joanna Zabielska-Cieciuch.
Ekspertka pyta również, dlaczego zarówno pacjenci przychodni, jak i rodziny zmarłych mają ponosić konsekwencje braku odpowiednio zorganizowanej procedury.
Porozumienie Zielonogórskie chce ustawowego uregulowania funkcji koronera
Federacja postuluje stworzenie ogólnopolskiego systemu, który jednoznacznie określi zasady stwierdzania zgonów poza szpitalami. Organizacja wskazuje na konieczność uregulowania kwalifikacji i uprawnień koronerów, sposobu ich wzywania oraz finansowania i zapewnienia całodobowej dostępności.
Jako przykład uporządkowania procedur przywołuje Anglię i Walię, gdzie od września 2024 roku każdy zgon podlega niezależnej ocenie medycznej albo dochodzeniu koronera. Tamtejszy system opiera się jednak na innych zasadach niż rozwiązanie postulowane w Polsce.
Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt nowych przepisów
Ministerstwo Zdrowia opracowało projekt ustawy dotyczącej stwierdzania i dokumentowania zgonów, przewidujący również wprowadzenie elektronicznej karty zgonu. Porozumienie Zielonogórskie oczekuje, że nowe regulacje rozstrzygną przede wszystkim kwestie odpowiedzialności za organizację i finansowanie pracy koronerów oraz zapewnią dostępność tej usługi niezależnie od miejsca i pory śmierci.
Główne wnioski
- Stwierdzanie zgonów w Polsce nadal regulują m.in. przepisy z 1961 roku. Co do zasady kartę zgonu wystawia lekarz, który ostatnio udzielał zmarłemu świadczeń w ciągu 30 dni przed śmiercią, z uwzględnieniem przewidzianych wyjątków.
- W Polsce brakuje jednolitego systemu koronerów. Lokalne rozwiązania funkcjonują tylko w części powiatów, co może wydłużać czas oczekiwania rodzin na kartę zgonu.
- Federacja Porozumienie Zielonogórskie domaga się ustawowego uregulowania funkcji koronera. Postuluje określenie kwalifikacji, uprawnień, zasad finansowania oraz zapewnienie całodobowej dostępności tej usługi.
- Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt nowych przepisów. Zakłada on zmiany w procedurach stwierdzania i dokumentowania zgonów, a także wprowadzenie elektronicznej karty zgonu.
Źródło:
- Mat. prasowy / Oprac. TK
