Polski rejestr potencjalnych dawców szpiku osiągnął 2,5 mln osób, podczas gdy w 2010 roku liczył zaledwie 150 tys. Jednak wraz ze wzrostem liczby zarejestrowanych dawców pojawia się problem starzenia się bazy. Według prognoz Fundacji DKMS do końca 2030 roku ponad 75 tys. osób zostanie wyrejestrowanych z powodu przekroczenia granicy wieku. Eksperci wskazują, że utrzymanie potencjału transplantacyjnego wymaga przede wszystkim pozyskiwania młodszych dawców.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak zmieniła się liczba potencjalnych dawców szpiku w Polsce od 2010 roku.
- Dlaczego do 2030 roku baza Fundacji DKMS może stracić ponad 75 tys. potencjalnych dawców.
- Jak wygląda struktura wiekowa i profil statystycznego dawcy szpiku.
- Jakie działania podejmuje Fundacja DKMS, aby pozyskiwać młodszych dawców.
Polska baza dawców szpiku należy do światowej czołówki
W ciągu 16 lat liczba potencjalnych dawców szpiku w Polsce wzrosła ponad szesnastokrotnie. Obecnie krajowy rejestr obejmuje 2,5 mln osób, z czego ponad 2,2 mln znajduje się w bazie Fundacji DKMS.
Polscy dawcy pomagają pacjentom również poza granicami kraju. Jednocześnie polskie ośrodki transplantacyjne korzystają z międzynarodowych zasobów. W 2025 roku niemal połowę przeszczepień od dawców niespokrewnionych w Polsce przeprowadzono z wykorzystaniem komórek pochodzących od dawców zagranicznych.
– Osiągnięcie 2,5 miliona potencjalnych dawców to ogromny sukces i efekt wieloletniego rozwoju polskiego rejestru. Od lat utrzymujemy miejsce w światowej czołówce, ale za tymi liczbami kryje się przede wszystkim większa możliwość znalezienia zgodnego dawcy dla pacjentów, nie tylko w Polsce, ale i na świecie – mówi dr hab. Małgorzata Dudkiewicz, kierownik Zespołu Centralnego Rejestru Niespokrewnionych Potencjalnych Dawców Szpiku w Poltransplancie.
Ekspertka zwraca jednocześnie uwagę, że dalszy rozwój rejestru powinien uwzględniać nie tylko liczbę zarejestrowanych osób, lecz także ich wiek i rzeczywistą dostępność do donacji.
Coraz mniej młodych dawców. Do 2030 roku z bazy ubędzie ponad 75 tys. osób
Dane Fundacji DKMS pokazują wyraźną zmianę struktury wiekowej potencjalnych dawców. W 2022 roku osoby w wieku 18-30 lat stanowiły 31,7% bazy. W 2026 roku ich udział zmniejszył się do 23,3%.
Jednocześnie rośnie liczba osób wyrejestrowywanych z powodu osiągnięcia górnej granicy wieku. W samym 2025 roku dotyczyło to 8679 potencjalnych dawców. Według prognoz Fundacji DKMS do końca 2030 roku z tego powodu bazę opuści łącznie ponad 75 tys. osób.
Nie jest to jedyna przyczyna wyrejestrowania. Dawcy opuszczają bazę również ze względów medycznych, emigracji czy wykrycia podwójnej rejestracji. Łącznie w ciągu ostatnich pięciu lat z bazy Fundacji DKMS wycofano blisko 80 tys. osób.
– Dla pacjenta kluczowe jest znalezienie dawcy odpowiedniego pod względem zgodności tkankowej, wieku, stanu zdrowia i rzeczywistej gotowości do donacji – wyjaśnia dr Tigran Torosian, dyrektor medyczny Fundacji DKMS.
Jak zaznacza ekspert, ocena potencjału rejestru powinna uwzględniać możliwości zapewnienia odpowiednich dawców również w perspektywie kolejnych pięciu czy dziesięciu lat.
Statystyczny dawca szpiku ma 38 lat, ale faktyczny dawca jest młodszy
Według danych Fundacji DKMS statystycznym potencjalnym dawcą jest 38-letnia kobieta. Kobiety stanowią 62% osób zarejestrowanych w bazie fundacji. Najwięcej potencjalnych dawców pochodzi z województw mazowieckiego, śląskiego, małopolskiego i pomorskiego.
Inaczej wygląda profil osób, które rzeczywiście oddały krwiotwórcze komórki macierzyste. Statystyczny faktyczny dawca to 29-letni mężczyzna.
Różnica ta pokazuje znaczenie struktury demograficznej rejestru. Przy kwalifikowaniu dawcy do przeszczepienia, oprócz zgodności tkankowej, uwzględnia się również jego wiek, płeć, stan zdrowia i dostępność.
Fundacja DKMS chce pozyskiwać młodszych dawców
W odpowiedzi na zmiany demograficzne Fundacja DKMS rozwija działania edukacyjne skierowane do młodych osób. W szkołach ponadpodstawowych realizowany jest program KOMÓRKOMANIA, a na uczelniach HELPERS’ GENERATION.
Fundacja prowadzi również akcje rejestracyjne podczas festiwali muzycznych i innych wydarzeń. W komunikacji wykorzystuje krótkie materiały wideo oraz współpracę z twórcami internetowymi. Przykładem jest kampania „Szpikula” z udziałem Cezarego Pazury i Macieja Sekulskiego (MIÜ), której celem jest obalanie mitów dotyczących dawstwa szpiku.
Uproszczono także proces rejestracji, umożliwiając odsyłanie pakietów rejestracyjnych za pośrednictwem Paczkomatów.
Jak informuje Agnieszka Wodzińska, wiceprezes Fundacji DKMS, średni wiek osób rejestrujących się obecnie w bazie jest o ponad 15 lat niższy niż na początku działalności organizacji.
Główne wnioski
- Polski rejestr potencjalnych dawców szpiku liczy 2,5 mln osób, podczas gdy w 2010 roku obejmował zaledwie 150 tys. osób.
- Udział dawców w wieku 18-30 lat spadł z 31,7% do 23,3% w bazie Fundacji DKMS między 2022 a 2026 rokiem.
- Do końca 2030 roku ponad 75 tys. osób opuści bazę Fundacji DKMS z powodu osiągnięcia górnej granicy wieku.
- Fundacja DKMS rozwija programy KOMÓRKOMANIA i HELPERS’ GENERATION, aby zwiększać liczbę młodych potencjalnych dawców szpiku.
Źródło:
- https://pap-mediaroom.pl/zdrowie-i-styl-zycia/od-150-tysiecy-do-25-miliona-w-16-lat-polski-rejestr-potencjalnych-dawcow
