Długotrwała chrypka, trudności w połykaniu, niegojące się owrzodzenie języka czy powiększone węzły chłonne szyi mogą być pierwszymi objawami nowotworów głowy i szyi. Główny Inspektorat Sanitarny, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego oraz Narodowy Instytut Onkologii – PIB rozpoczynają kampanię społeczną „Nie odbieraj sobie głosu”. Jej celem jest zwiększenie świadomości objawów tych nowotworów oraz roli zakażeń HPV i szczepień w profilaktyce.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie objawy mogą wskazywać na nowotwory głowy i szyi i dlaczego chrypka, problemy z połykaniem czy zmiany w jamie ustnej utrzymujące się ponad 3 tygodnie wymagają konsultacji lekarskiej.
- Dlaczego zakażenie HPV ma coraz większe znaczenie w rozwoju nowotworów części ustnej gardła, również u młodszych osób i mężczyzn.
- Jakie są najważniejsze założenia kampanii „Nie odbieraj sobie głosu”, prowadzonej przez GIS, CMKP i Narodowy Instytut Onkologii – PIB.
- Jak szczepienia przeciw HPV oraz ograniczenie palenia tytoniu i spożycia alkoholu mogą wspierać profilaktykę nowotworów głowy i szyi.
„Nie odbieraj sobie głosu”. Kampania zwraca uwagę na nowotwory głowy i szyi
Nowotwory głowy i szyi obejmują m.in. nowotwory jamy ustnej, gardła, krtani, nosa i zatok przynosowych. Ich wczesne objawy bywają mało charakterystyczne i mogą przypominać przedłużającą się infekcję górnych dróg oddechowych. To sprawia, że chorzy mogą zwlekać z konsultacją lekarską. Problemem pozostaje późne rozpoznawanie choroby. Jak podaje Narodowy Instytut Onkologii – PIB, w Polsce około 60 proc. nowotworów głowy i szyi diagnozuje się u pacjentów w późnym stadium zaawansowania klinicznego. Jednocześnie leczenie rozpoczęte w pierwszym stadium może dawać szansę na wyleczenie nawet u 95 proc. pacjentów.
Niestety, w Polsce ok. 60% wszystkich nowotworów głowy i szyi jest diagnozowanych u chorych w późnym stadium zaawansowania klinicznego, przez co efekty leczenia są niezadowalające – podkreśla Profesor Andrzej Kawecki, zastępca dyrektora ds. klinicznych Narodowego Instytutu Onkologii – PIB, kierownik Kliniki Nowotworów Głowy i Szyi. – Wczesne wykrycie zwiększa szansę na całkowite wyleczenie. Jeśli pacjent zgłosi się w zaawansowanym stadium nowotworu głowy i szyi, często to oznacza upośledzenie podstawowych funkcji życiowych, takich jak: mówienie, jedzenie, oddychanie, węch, smak czy wzrok, co istotnie negatywnie wpływa na jakość życia a wyniki leczenia pomimo jego intensywności są gorsze- podsumowuje profesor.
Nowotwory głowy i szyi coraz częściej dotyczą młodszych osób
Jednym z powodów rozpoczęcia kampanii jest obserwowana zmiana epidemiologii nowotworów głowy i szyi. Coraz więcej zachorowań, szczególnie na raka części ustnej gardła, stwierdza się u osób poniżej 40. roku życia, które nie paliły papierosów i nie nadużywały alkoholu. Zjawisko to wiązane jest przede wszystkim z zakażeniami onkogennymi typami wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV). W krajach rozwiniętych HPV odpowiada za większość nowotworów części ustnej gardła.
Dlatego kampania zwraca uwagę również na mężczyzn. HPV nie jest bowiem wyłącznie problemem związanym z rakiem szyjki macicy. Zakażenie może uczestniczyć w rozwoju m.in. nowotworów odbytu, prącia oraz części nowotworów głowy i szyi.
Rozpoczynamy kampanię „Nie odbieraj sobie głosu”, by przypomnieć, że zakażenie wirusem HPV nie dotyczy wyłącznie kobiet – podkreśla prof. Krzysztof J. Filipiak, dyrektor-rektor Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (CMKP). – Coraz więcej nowotworów głowy i szyi – związanych z zakażeniem HPV – rozpoznaje się również u mężczyzn, dlatego to właśnie do nich kierujemy szczególny apel: by nie ignorowali niepokojących objawów i korzystali z profilaktyki. Zależy nam na tym, by podkreślić, jak ważne są szczepienia i badania profilaktyczne.
Chrypka przez ponad 3 tygodnie? Tych objawów nie należy ignorować
Jednym z głównych przekazów kampanii jest zasada, aby nie bagatelizować utrzymujących się objawów, zwłaszcza gdy nie można ich wyjaśnić infekcją. Konsultacji laryngologicznej wymagają w szczególności objawy trwające ponad trzy tygodnie, takie jak:
- przewlekła chrypka,
- problemy z połykaniem,
- utrzymujący się ból gardła,
- guz lub powiększone węzły chłonne szyi,
- czerwone lub białe zmiany w jamie ustnej,
- niegojące się owrzodzenie języka,
- jednostronna lub utrzymująca się niedrożność nosa,
- krwawy wyciek z nosa.
Szczególnej uwagi wymagają również znacznie powiększone węzły chłonne szyi, ponieważ niekiedy właśnie one są pierwszym zauważalnym sygnałem choroby.
Europejski Tydzień Profilaktyki Nowotworów Głowy i Szyi
Kampania zbiega się z Europejskim Tygodniem Profilaktyki Nowotworów Głowy i Szyi, który odbywa się od 21 do 25 września. W tym czasie w wybranych klinikach w Polsce będzie można zapisać się na badania profilaktyczne, m.in. w Klinice Otolaryngologii CMKP. Działania mają zwiększyć szansę na wykrycie zmian na wczesnym etapie, zanim choroba zacznie wpływać na podstawowe funkcje, takie jak mówienie, przełykanie czy oddychanie.
HPV a nowotwory głowy i szyi. Szczepienie dotyczy także chłopców i mężczyzn
HPV jest bardzo powszechnym wirusem przenoszonym przede wszystkim podczas kontaktów seksualnych. Zakażenie często przebiega bezobjawowo i w większości przypadków jest eliminowane przez organizm. Problemem może być jednak przetrwałe zakażenie onkogennym typem HPV. Podstawowym narzędziem profilaktyki pierwotnej są szczepienia. Największą korzyść daje szczepienie wykonane przed rozpoczęciem aktywności seksualnej, czyli przed potencjalnym kontaktem z wirusem. Rozpoczęcie aktywności seksualnej nie stanowi jednak przeciwwskazania do szczepienia.
Osoba, która wcześniej przeszła zakażenie HPV, również może odnieść korzyść ze szczepienia, ponieważ szczepionki zapewniają ochronę przed określonymi typami wirusa, z którymi mogła wcześniej nie mieć kontaktu.
Jakie szczepionki przeciw HPV są dostępne w Polsce?
W Polsce dostępne są szczepionki 2-walentna i 9-walentna. Preparat 2-walentny jest skierowany przeciwko HPV typu 16 i 18, natomiast szczepionka 9-walentna obejmuje typy 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 i 58. Dzieci w wieku 9–14 lat mogą korzystać z bezpłatnych szczepień przeciw HPV. Szczepienia prowadzone są m.in. w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej oraz w ramach programu szczepień realizowanego w szkołach podstawowych. Możliwości refundacji i miejsca szczepienia zależą od wieku pacjenta oraz wybranego preparatu.
Profilaktyka nowotworów głowy i szyi to nie tylko HPV
Chociaż kampania zwraca szczególną uwagę na HPV, istotnymi czynnikami ryzyka nowotworów głowy i szyi pozostają również palenie tytoniu i spożywanie alkoholu. Profilaktyka obejmuje więc przede wszystkim unikanie tytoniu i innych produktów nikotynowych, ograniczenie alkoholu, szczepienie przeciw HPV oraz szybką diagnostykę utrzymujących się objawów.
Kluczowe znaczenie ma czas. Chrypka czy ból gardła najczęściej mają przyczyny niezwiązane z chorobą nowotworową, jednak objaw utrzymujący się ponad trzy tygodnie bez wyraźnego związku z infekcją powinien skłonić do konsultacji lekarskiej.
Główne wnioski
- W Polsce około 60 proc. nowotworów głowy i szyi jest rozpoznawanych w późnym stadium zaawansowania klinicznego. Tymczasem podjęcie leczenia w pierwszym stadium choroby może dawać szansę na wyleczenie nawet u 95 proc. pacjentów.
- Chrypka, problemy z połykaniem, ból gardła, guz szyi, zmiany w jamie ustnej czy niegojące się owrzodzenie języka utrzymujące się ponad 3 tygodnie i niezwiązane z infekcją powinny skłonić do konsultacji laryngologicznej.
- Rośnie liczba zachorowań na nowotwory głowy i szyi, szczególnie raka części ustnej gardła, u młodszych osób, które nie paliły papierosów i nie nadużywały alkoholu. Zjawisko to wiązane jest przede wszystkim z zakażeniami onkogennymi typami HPV.
- Kampania „Nie odbieraj sobie głosu”, prowadzona przez GIS, CMKP i Narodowy Instytut Onkologii – PIB, przypomina, że HPV dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn, a szczepienie przeciw HPV jest ważnym elementem profilaktyki chorób związanych z zakażeniem tym wirusem.
Źródło:
- https://nio.gov.pl/nie-odbieraj-sobie-glosu–rusza-kampania-o-nowotworach-glowy-i-szyi
