Ministerstwo Zdrowia zapewnia, że nie planuje likwidacji programu bezpłatnych leków dla osób po 65. roku życia. Resort chce jednak uporządkować wykaz 65+ i ograniczać sytuacje, w których państwo płaci znacznie więcej za preparat, mimo że dostępny jest tańszy lek z tą samą substancją czynną. Oszczędności mają umożliwić finansowanie nowych terapii. Eksperci zwracają jednak uwagę na inne ryzyko – presja na obniżanie cen może premiować najtańszych zagranicznych producentów i zwiększać zależność Polski od dostaw leków oraz substancji czynnych z Azji.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany w refundacji leków rozważa Ministerstwo Zdrowia.
- Skąd wynikają duże różnice w kosztach preparatów zawierających tę samą substancję czynną.
- Ile według NFZ system może zaoszczędzić na zmianie sposobu ordynowania leków.
- Dlaczego eksperci ostrzegają przed uzależnieniem Polski od dostaw z Chin i Indii.
MZ: bezpłatne leki dla seniorów nie zostaną zlikwidowane
Ministerstwo Zdrowia 8 września ponownie odniosło się do informacji dotyczących przyszłości programu bezpłatnych leków dla seniorów. Resort zapewnił, że nie zamierza odbierać osobom po 65. roku życia prawa do darmowych preparatów.
– Nie jest prawdą, że Ministerstwo Zdrowia chce „zabrać seniorom darmowe leki” – przekazał resort.
Planowane działania mają dotyczyć przede wszystkim uporządkowania wykazu leków dostępnych bezpłatnie dla seniorów oraz negocjowania ich cen. MZ zwraca uwagę na sytuacje, w których za preparaty zawierające tę samą substancję czynną państwo płaci bardzo różne kwoty.
Według resortu pieniądze uzyskane dzięki ograniczeniu takich różnic mogłyby zostać przeznaczone na finansowanie nowych terapii.
Z danych przywoływanych przez Ministerstwo Zdrowia wynika, że do kwietnia 2026 r. z bezpłatnych leków skorzystało ponad 9,4 mln uprawnionych pacjentów.
NFZ wskazuje na duże różnice w kosztach tych samych substancji czynnych
Argumentów za zmianami dostarczają analizy Narodowego Funduszu Zdrowia. Z danych Funduszu wynika, że od 2023 r. liczba refundowanych opakowań leków zwiększyła się o 4,4%, podczas gdy koszty realizowanych recept wzrosły o 25%.
Jednym ze wskazywanych powodów są znaczne różnice w kosztach preparatów zawierających tę samą substancję czynną, w identycznej dawce i postaci.
Przykładem są leki przeciwzakrzepowe. Według danych przedstawionych przez NFZ koszt opakowania może wynosić od 65,45 zł do 370,07 zł. Różnica między najtańszym i najdroższym preparatem przekracza więc 300 zł.
Fundusz szacował, że zmiana sposobu ordynowania produktów w obrębie tych samych substancji czynnych mogłaby przynieść oszczędności liczone w setkach milionów złotych rocznie, a docelowo nawet około 1 mld zł.
– Wyobraźmy sobie, że mamy sytuację, że jeden lekarz, bez żadnego uszczerbku dla pacjentów, może pomóc NFZ zaoszczędzić 500 tys. złotych rocznie – wskazywano przy prezentowaniu analiz.
Eksperci ostrzegają przed premiowaniem wyłącznie najtańszych leków
Propozycje zmian wywołały również dyskusję o bezpieczeństwie lekowym Polski. Jerzy Przystajko, farmaceuta i ekspert ochrony zdrowia, zwrócił uwagę w komentarzu opublikowanym na X, że usuwanie z refundacji najdroższych leków oryginalnych oraz droższych leków generycznych może przynieść skutki wykraczające poza same oszczędności NFZ.
Jego zdaniem konsekwentne obniżanie cen może doprowadzić do sytuacji, w której przewagę na wykazach refundacyjnych uzyskają produkty wytwarzane w Chinach lub Indiach. W takim scenariuszu część środków NFZ, zamiast trafiać do producentów prowadzących działalność w Polsce, byłaby kierowana do zagranicznych dostawców.
– Bo jeśli będziemy równać ceny w dół, to na liście w pewnym momencie mogą pozostać wyłącznie bezkonkurencyjne cenowo leki z Chin czy Indii, a pieniądze z NFZ będą płynęły do chińskiego Shenzhen, a nie do miasta w Polsce, w którym leki wytwarza polski producent – ocenił Przystajko.
Jakub Kosikowski: znaczenie powinno mieć również miejsce produkcji
Podobne zastrzeżenia przedstawił Jakub Kosikowski z Naczelnej Izby Lekarskiej. Wskazał, że przy podejmowaniu decyzji refundacyjnych poza ceną należałoby brać pod uwagę także kraj produkcji leków i substancji czynnych.
– Jeśli nie wprowadzimy zasady, że w pierwszej kolejności refundujemy leki nie tylko najtańsze, ale przede wszystkim polskie, wyprodukowane w Polsce z polskich API (…), to w razie globalnego kryzysu czy zamknięcia szlaków transportowych zostaniemy całkowicie pozbawieni leków – ostrzegł Kosikowski.
API, czyli aktywne substancje farmaceutyczne, są podstawowymi składnikami odpowiadającymi za działanie leków. W ocenie Kosikowskiego uzależnienie ich dostaw od producentów z Indii i Chin może stać się problemem w przypadku zakłóceń międzynarodowych łańcuchów dostaw.
Główne wnioski
- Ministerstwo Zdrowia zapewnia, że nie planuje likwidacji bezpłatnych leków dla osób 65+, ale chce uporządkować wykaz i negocjować ceny preparatów.
- Według danych NFZ od 2023 r. liczba refundowanych opakowań wzrosła o 4,4%, natomiast koszty realizowanych recept zwiększyły się o 25%.
- Zmiana sposobu ordynowania leków zawierających te same substancje czynne mogłaby przynieść systemowi nawet około 1 mld zł oszczędności.
- Jerzy Przystajko i Jakub Kosikowski ostrzegają, że presja na najniższą cenę może zwiększyć zależność od dostaw z Chin i Indii oraz osłabić pozycję krajowych producentów.
Źródło:
- NIL / X
