Czy codzienna suplementacja multiwitamin może wpływać na tempo starzenia organizmu? Najnowsza analiza danych z dużego badania klinicznego wskazuje, że jest to możliwe. Naukowcy z Mass General Brigham przeanalizowali wyniki randomizowanego badania obejmującego osoby starsze i zaobserwowali, że dwuletnie codzienne przyjmowanie preparatu multiwitaminowego wiązało się ze spowolnieniem biologicznego starzenia. Efekt ten odpowiadał około czterem miesiącom wolniejszego starzenia w ciągu dwóch lat.
Wyniki zostały opublikowane w prestiżowym czasopiśmie Nature Medicine i wpisują się w rosnące zainteresowanie strategiami wspierającymi zdrowe starzenie się oraz długowieczność.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie wyniki przyniosło dwuletnie badanie naukowców z Mass General Brigham oraz w jaki sposób codzienne przyjmowanie multiwitamin może wpływać na tempo biologicznego starzenia organizmu.
- Jak działają tzw. zegary epigenetyczne analizujące metylację DNA i dlaczego są one wykorzystywane do oceny wieku biologicznego oraz ryzyka chorób i śmiertelności.
- Jakie dane przyniosło badanie COSMOS, w którym przeanalizowano próbki krwi 958 uczestników o średnim wieku 70 lat, obserwując spowolnienie biologicznego starzenia odpowiadające około czterem miesiącom w ciągu dwóch lat.
- Dlaczego największe korzyści z suplementacji multiwitaminowej odniosły osoby biologicznie starsze niż wynikało to z ich wieku metrykalnego oraz jakie pytania badawcze pozostają nadal otwarte.
Biologiczne starzenie – dlaczego różni się od wieku metrykalnego
Starzenie organizmu nie zawsze przebiega w takim samym tempie jak upływ czasu mierzonego w latach. Coraz częściej naukowcy wykorzystują pojęcie wieku biologicznego, który odzwierciedla faktyczny stan komórek i tkanek. W praktyce oznacza to, że dwie osoby w tym samym wieku metrykalnym mogą starzeć się w różnym tempie. Czynniki takie jak styl życia, dieta, aktywność fizyczna, choroby przewlekłe czy czynniki środowiskowe mogą wpływać na to, czy organizm starzeje się szybciej czy wolniej.
Badania nad biologicznym starzeniem stały się jednym z kluczowych kierunków współczesnej medycyny prewencyjnej i gerontologii. Naukowcy starają się zrozumieć, jakie interwencje mogą spowolnić procesy starzeniowe i poprawić jakość życia w starszym wieku. Jak podkreśla Howard Sesso, ScD, MPH z Mass General Brigham:
Obecnie istnieje duże zainteresowanie poszukiwaniem sposobów nie tylko na dłuższe, ale i lepsze życie.
Jak mierzono biologiczne starzenie organizmu
W analizowanym badaniu wykorzystano tzw. zegary epigenetyczne, czyli zaawansowane narzędzia biomedyczne pozwalające ocenić tempo starzenia na poziomie molekularnym. Zegary epigenetyczne opierają się na analizie zmian w DNA, a dokładniej na procesie metylacji DNA, który reguluje aktywność genów. Wraz z wiekiem w określonych fragmentach genomu zachodzą drobne zmiany chemiczne. Analiza tych zmian pozwala oszacować biologiczny wiek organizmu oraz przewidywać ryzyko chorób czy śmiertelności.
Badacze przeanalizowali dane pochodzące z dużego badania klinicznego COSMOS (COcoa Supplement Multivitamins Outcomes Study). W analizie wykorzystano próbki krwi 958 losowo wybranych zdrowych uczestników, których średni wiek wynosił około 70 lat.
Projekt badania COSMOS
Uczestników badania podzielono losowo na cztery grupy:
- osoby przyjmujące ekstrakt z kakao oraz multiwitaminę,
- osoby przyjmujące ekstrakt z kakao oraz placebo,
- osoby przyjmujące multiwitaminę oraz placebo kakao,
- osoby przyjmujące wyłącznie placebo.
Badacze analizowali próbki krwi na początku badania, po pierwszym roku oraz po dwóch latach. W próbkach oceniano zmiany w pięciu różnych zegarach epigenetycznych, które pozwalają mierzyć tempo biologicznego starzenia oraz przewidywać ryzyko zgonu. Podejście takie umożliwiło szczegółową ocenę wpływu suplementacji multiwitaminowej na procesy starzeniowe zachodzące w organizmie.
Multiwitaminy a tempo starzenia biologicznego
Wyniki analizy pokazały spójny trend: osoby przyjmujące codziennie multiwitaminę wykazywały spowolnienie wszystkich pięciu analizowanych zegarów epigenetycznych w porównaniu z grupą placebo. Co szczególnie istotne, w dwóch zegarach związanych z przewidywaniem śmiertelności zmiany były statystycznie istotne. Oznacza to, że efekt nie był przypadkowy, lecz mógł wynikać z rzeczywistego wpływu suplementacji.
Łącznie obserwowane zmiany odpowiadały około czterem miesiącom wolniejszego biologicznego starzenia w ciągu dwóch lat. Największe korzyści zaobserwowano u osób, które na początku badania miały biologiczny wiek wyższy niż metrykalny. Innymi słowy, osoby starzejące się szybciej niż przeciętnie odniosły największą korzyść z suplementacji. Howard Sesso podkreślił znaczenie tych wyników:
To było ekscytujące zobaczyć korzyści płynące ze stosowania multiwitaminy w połączeniu z markerami biologicznego starzenia się. To badanie otwiera drogę do lepszego poznania dostępnych i bezpiecznych interwencji, które przyczyniają się do zdrowszego, lepszej jakości starzenia się.
Czy multiwitaminy mogą poprawić wyniki zdrowotne?
Choć obserwowane spowolnienie starzenia biologicznego było stosunkowo niewielkie, wyniki badania są istotne z kilku powodów. Po pierwsze, pokazują, że prosta interwencja dietetyczna może wpływać na procesy biologiczne związane ze starzeniem. Po drugie, badanie wpisuje się w szersze wyniki projektu COSMOS, w którym obserwowano również potencjalne korzyści suplementacji multiwitaminowej w zakresie:
- funkcji poznawczych,
- ryzyka niektórych nowotworów,
występowania zaćmy.
Wciąż jednak nie wiadomo, czy obserwowane zmiany w zegarach epigenetycznych bezpośrednio przekładają się na długoterminowe zmniejszenie ryzyka chorób. Dr Yanbin Dong z Georgia Prevention Institute podkreśla potrzebę dalszych badań:
Planujemy przeprowadzenie dalszych badań, aby określić, czy spowolnienie procesu starzenia biologicznego – obserwowane za pomocą tych pięciu zegarów epigenetycznych oraz dodatkowych lub nowych – będzie się utrzymywać po zakończeniu badania.
Kolejne kierunki badań nad zdrowym starzeniem
Naukowcy planują dalsze analizy, które pozwolą odpowiedzieć na kilka kluczowych pytań:
- czy efekt spowolnienia starzenia utrzymuje się po zakończeniu suplementacji,
- czy zmiany epigenetyczne przekładają się na niższe ryzyko chorób przewlekłych,
- jakie składniki multiwitamin odpowiadają za obserwowane efekty.
Badacze chcą również sprawdzić, czy wpływ multiwitamin na biologiczne starzenie może tłumaczyć wcześniej obserwowane korzyści kliniczne. Jak podkreśla Howard Sesso:
Wiele osób zażywa preparaty multiwitaminowe, nie zdając sobie sprawy z korzyści, jakie niesie za sobą ich przyjmowanie, więc im więcej dowiemy się o ich potencjalnych korzyściach dla zdrowia, tym lepiej.
Znaczenie wyników dla medycyny prewencyjnej
Badania nad biologicznym starzeniem stanowią obecnie jeden z najważniejszych obszarów rozwoju medycyny prewencyjnej. Coraz większą uwagę poświęca się nie tylko wydłużaniu życia, lecz także zwiększaniu liczby lat przeżytych w dobrym zdrowiu. W tym kontekście nawet niewielkie spowolnienie procesów starzenia może mieć znaczenie populacyjne, zwłaszcza jeśli osiąga się je za pomocą bezpiecznych i łatwo dostępnych interwencji.
Jednocześnie eksperci podkreślają, że suplementacja nie zastąpi zdrowego stylu życia. Dieta, aktywność fizyczna, kontrola chorób przewlekłych oraz unikanie czynników ryzyka pozostają podstawą profilaktyki zdrowotnej.
Główne wnioski
- Dwuletnia suplementacja multiwitaminami była związana ze spowolnieniem biologicznego starzenia, mierzonego za pomocą pięciu zegarów epigenetycznych analizujących metylację DNA.
- W badaniu COSMOS przeanalizowano dane 958 uczestników o średnim wieku około 70 lat, a obserwowany efekt odpowiadał około czterem miesiącom wolniejszego starzenia w ciągu dwóch lat.
- Największą korzyść odnotowano u osób z przyspieszonym wiekiem biologicznym, czyli u uczestników, których organizm starzał się szybciej niż wynikało to z wieku metrykalnego.
- Badacze planują dalsze analizy, aby sprawdzić, czy spowolnienie epigenetycznego starzenia przekłada się na realne korzyści zdrowotne, takie jak poprawa funkcji poznawczych czy mniejsze ryzyko chorób.
Źródło:
- https://www.nature.com/articles/s41591-026-04239-3
