Na przełomie 2024 i 2025 r. w Polsce doszło do gwałtownego wzrostu zatruć alkoholowych. W zaledwie dwa zimowe miesiące odnotowano 11 418 pacjentów z rozpoznaniami związanymi z zatruciem alkoholem – to najwyższy poziom od ponad dekady i wyraźny skok w porównaniu z sezonem 2023–2024, kiedy było ich 10062. Średnio dziennie pomoc otrzymywało 184 pacjentów, podczas gdy w okresie pandemii (grudzień 2020–styczeń 2021) liczba ta wynosiła 81. Dane wskazują, że zatrucia ponownie stają się jednym z najpoważniejszych zimowych obciążeń systemu ochrony zdrowia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak zmieniała się liczba zatruć alkoholowych w Polsce w ostatnich sezonach zimowych.
- Dlaczego sezon 2024–2025 przyniósł rekordowe 11 418 pacjentów i co odróżnia go od poprzednich lat.
- Jakie kody ICD-10 najczęściej raportowano w związku z zatruciami alkoholem oraz jakie świadczenia obejmował zestaw danych.
- Dlaczego lekarze alarmują o narastających kosztach społeczeństwa wynikających z alkoholu i jak na debatę wpłynęła kontrowersyjna reklama.
Niepokojący wzrost hospitalizacji na przełomie roku
Zestawienie obejmujące okres od grudnia 2012 r. do stycznia 2025 r. pokazuje, że liczba unikalnych pacjentów z rozpoznaniami dotyczącymi zatruć alkoholowych systematycznie rosła, jednak dopiero ostatnie dwa sezony zimowe przyniosły skok przekraczający 10 tys. osób. Takiej wartości nie notowano od początku analizowanego okresu, czyli od 2012-2013 roku.
W sezonie 2023–2024 odnotowano 10 062 pacjentów, natomiast w sezonie 2024–2025 – już 11 418. Dla porównania, w latach 2020–2021, w czasie pandemii, liczba pacjentów wynosiła zaledwie 5037.
W grudniu 2024 r. i styczniu 2025 r. średnia dzienna liczba pacjentów wynosiła 184. To ponad dwukrotnie więcej niż w analogicznym okresie pandemii, kiedy notowano około 81 pacjentów dziennie.
Przyczyną wzrostu może być kumulacja czynników sezonowych – spotkań świątecznych, sylwestra, ferii oraz intensywnego ruchu turystycznego.
Jak rosła liczba zatruć alkoholem w ostatnich latach?
Dane obejmujące kolejne sezony zimowe pokazują wyraźną zmianę trendu. Przez wiele lat liczba pacjentów zgłaszających się z rozpoznaniami dotyczącymi zatrucia alkoholem rosła stopniowo – z 7107 przypadków w sezonie 2012–2013 do 9314 w sezonie 2017–2018. Następnie wartości ustabilizowały się na poziomie około 8800–8900 pacjentów w latach 2018–2020, po czym pandemia doprowadziła do gwałtownego spadku do 5037 przypadków w sezonie 2020–2021.
Po ustąpieniu pandemicznych ograniczeń liczby zaczęły rosnąć ponownie: 6101 pacjentów w sezonie 2021–2022, 7423 w 2022–2023, a w kolejnym roku – już 10 062. Sezon 2024–2025 przyniósł jednak rekordowe 11 418 pacjentów, co oznacza najwyższy poziom od początku prowadzenia zestawienia i potwierdza narastającą skalę problemu.
| Sezon (styczeń–grudzień) | Liczba pacjentów |
|---|---|
| 2012–2013 | 7107 |
| 2013–2014 | 8151 |
| 2014–2015 | 8333 |
| 2015–2016 | 9010 |
| 2016–2017 | 8860 |
| 2017–2018 | 9314 |
| 2018–2019 | 8892 |
| 2019–2020 | 8852 |
| 2020–2021 | 5037 |
| 2021–2022 | 6101 |
| 2022–2023 | 7423 |
| 2023–2024 | 10062 |
| 2024–2025 | 11418 |
Co dokładnie raportowano? Szerokie spektrum kodów ICD-10
Analiza obejmuje wszystkie świadczenia, w których rozpoznaniem głównym lub współistniejącym były kody związane z zatruciem alkoholem. Wśród nich znalazły się m.in.:
- ostre zatrucie alkoholem i schorzenia psychiczne z nim związane (F10.0–F10.9),
- alkoholowe zapalenie żołądka i wątroby (K29.2, K70.1),
- toksyczne działanie etanolu, metanolu i innych alkoholi (T51, T51.0–T51.9),
- przypadkowe, zamierzone lub o nieokreślonym zamiarze zatrucia alkoholem (X45, X65, Y15),
- działanie alkoholu w zależności od poziomu we krwi (Y90),
- objawy zależne od stężenia alkoholu w organizmie (Y91).
Tak szerokie spektrum wskazuje, że problem dotyczy zarówno sytuacji nagłych, jak i powikłań przewlekłego nadużywania alkoholu.
Dane obejmują wszystkie kluczowe świadczenia
Statystyki pochodzą ze świadczeń sprawozdawanych w trzech głównych zakresach: leczeniu szpitalnym, ratownictwie medycznym oraz pomocy doraźnej i transporcie sanitarnym. Dzięki temu obejmują pełne spektrum przypadków – od interwencji w miejscu zdarzenia po hospitalizacje w stanach zagrożenia życia. Zgodnie z założeniami zestawienia uwzględniono wyłącznie unikalnych pacjentów, co eliminuje ryzyko wielokrotnego zliczania tych samych osób.
Debata o promocji alkoholu
Środowiska medyczne od lat podkreślają, że Polska mierzy się z narastającym problemem nadużywania alkoholu, który generuje gigantyczne koszty zdrowotne i społeczne. Według szacunków przedstawianych przez lekarzy obciążenie systemu wynikające z chorób i urazów związanych ze spożyciem alkoholu przekroczyło w 2024 r. 180 mld zł. Eksperci zwracają uwagę, że są to kwoty wielokrotnie wyższe niż wpływy z akcyzy, dlatego oczekują bardziej odpowiedzialnej polityki dotyczącej dostępności i promocji alkoholu.
Dyskusja o skali problemu ponownie przyspieszyła po kontrowersyjnej reklamie piwa, w której Tomasz Karolak wystąpił jako Święty Mikołaj, a tłem była choinka zbudowana z pustych butelek. Materiał wywołał falę krytyki i skargi widzów, co doprowadziło do interwencji regulatora. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji zażądała natychmiastowego wstrzymania emisji reklamy, wskazując na nadużycie symboliki związanej z dziećmi i świętami.
Główne wnioski
- Sezon 2024–2025 przyniósł 11 418 przypadków zatruć alkoholowych, co jest najwyższym wynikiem od początku zestawienia prowadzonego od 2012–2013.
- Liczba pacjentów w ostatnich dwóch miesiącach wzrosła gwałtownie względem sezonu 2023–2024, gdy odnotowano 10 062 przypadki, oraz znacząco przewyższa okres pandemii z 5037 pacjentami.
- Raport obejmuje szeroki zakres rozpoznań ICD-10 – od ostrych zatruć i powikłań somatycznych po zatrucia przypadkowe, zamierzone i o nieokreślonym zamiarze – oraz trzy typy świadczeń: leczenie szpitalne, ratownictwo medyczne i pomoc doraźną.
- Środowiska medyczne wskazują, że koszty zdrowotne i społeczne nadużywania alkoholu przekroczyły 180 mld zł, co ponownie nasiliło debatę o promocji alkoholu, również w kontekście głośnej reklamy piwa wycofanej decyzją KRRiT.
Źródło:
- https://ezdrowie.gov.pl/portal/home/badania-i-dane/zdrowe-dane/zestawienia/zatrucia-alkoholowe
