Amerykańskie Centra Kontroli i Zapobiegania Chorobom (CDC) wprowadziły jedną z najbardziej kontrowersyjnych zmian w polityce szczepień od ponad trzech dekad. Agencja przestała powszechnie rekomendować szczepienie przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (HBV) wszystkim noworodkom, zastępując dotychczasowe zalecenia modelem opartym na indywidualnej decyzji rodziców po konsultacji z lekarzem. Decyzja ta wywołała falę krytyki wśród ekspertów zdrowia publicznego, którzy ostrzegają przed możliwym cofnięciem wieloletnich postępów w zapobieganiu zakażeniom HBV, chorobom wątroby i nowotworom.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Na czym dokładnie polega zmiana wytycznych CDC dotyczących szczepień przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B u noworodków i czym różni się od polityki obowiązującej od 1991 roku.
- Jaką rolę odegrał nowy panel doradczy ds. szczepień oraz minister zdrowia Robert F. Kennedy Jr. w procesie podejmowania tej decyzji.
- Dlaczego eksperci zdrowia publicznego ostrzegają przed konsekwencjami opóźniania szczepień, powołując się na dane epidemiologiczne i wieloletnie doświadczenia.
- Jakie mogą być skutki tej decyzji dla rodziców, pediatrów i systemu ochrony zdrowia, mimo utrzymania refundacji szczepień w USA.
Co dokładnie zmieniło CDC
Do tej pory CDC – nieprzerwanie od 1991 roku – zalecało, aby wszystkie noworodki w USA otrzymywały pierwszą dawkę szczepionki przeciw HBV w ciągu 24 godzin od urodzenia, niezależnie od statusu zakażenia matki. Teraz agencja oficjalnie rekomenduje, aby:
- noworodki matek z dodatnim wynikiem HBV lub nieznanym statusem zakażenia nadal były szczepione w pierwszej dobie życia,
- noworodki matek z ujemnym wynikiem testu – decyzja o szczepieniu przy urodzeniu miała być podejmowana indywidualnie, po rozmowie z lekarzem,
- jeśli szczepienie nie zostanie wykonane przy porodzie, pierwszą dawkę można odroczyć co najmniej o dwa miesiące.
Zmiana została formalnie zatwierdzona przez p.o. dyrektora CDC Jima O’Neilla po głosowaniu nowo powołanego komitetu doradczego ds. szczepień.
Nowy panel doradczy i rola Roberta F. Kennedy’ego Jr.
Decyzja jest bezpośrednim następstwem prac nowego Doradczego Komitetu ds. Praktyk Szczepień, którego skład został powołany w tym roku przez ministra zdrowia Roberta F. Kennedy’ego Jr. po zwolnieniu dotychczasowych ekspertów. Kennedy jest znanym od lat aktywistą sceptycznym wobec szczepień i w ostatnich miesiącach przeprowadził głęboką przebudowę amerykańskiej polityki zdrowotnej.
Przywracamy równowagę w postaci świadomej zgody rodziców, których noworodki są w niewielkim stopniu narażone na zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B – powiedział Jim O’Neill w oficjalnym oświadczeniu CDC.
Gwałtowna krytyka środowiska medycznego
Decyzja CDC spotkała się z ostrą reakcją ekspertów chorób zakaźnych, hepatologów i pediatrów. Wielu z nich podkreśla, że nowe zalecenie ignoruje dekady dowodów naukowych. Dr Emily Landon, specjalistka chorób zakaźnych z University of Chicago Medicine, stwierdziła wprost:
To zalecenie ignoruje dowody naukowe. Fakt, że pełniący obowiązki dyrektora CDC podpisał się pod nim, jedynie potwierdza, że nie są już oni zobowiązani do stosowania opartych na dowodach naukowych zaleceń dotyczących poprawy zdrowia.
Krytycy wskazują, że uniwersalna dawka przy urodzeniu była kluczowym elementem strategii zapobiegania HBV, ponieważ nie wszystkie kobiety ciężarne są skutecznie badane w kierunku zakażenia, a transmisja wirusa może nastąpić podczas porodu lub w pierwszych dniach życia.
Co mówią dane: 99% spadek zakażeń
Eksperci podkreślają, że skuteczność dotychczasowej polityki była jednoznaczna. Po wprowadzeniu powszechnych szczepień noworodków:
- liczba przypadków ostrego HBV u dzieci spadła o 99% w latach 1990–2019,
- ogólna zapadalność na HBV w USA zmniejszyła się o niemal 90% – z 9,6 na 100 000 osób przed erą szczepień do około 1 na 100 000 w 2018 roku.
Zdaniem epidemiologów opóźnienie pierwszej dawki może doprowadzić do ponownego wzrostu zakażeń, a w dłuższej perspektywie – do większej liczby przypadków marskości wątroby i raka wątrobowokomórkowego.
Ryzyko zakażenia nie kończy się na porodzie
Wirusowe zapalenie wątroby typu B przenosi się głównie przez krew i inne płyny ustrojowe. Zakażenie u niemowląt i małych dzieci często przebiega bezobjawowo, ale znacznie częściej przechodzi w postać przewlekłą, prowadząc do ciężkich powikłań po latach. Do zakażenia może dojść nie tylko w trakcie porodu, ale także:
- w wyniku bliskiego kontaktu z nieświadomymi nosicielami (opiekunami, domownikami),
- poprzez drobne uszkodzenia skóry,
- w placówkach medycznych przy niewystarczających procedurach bezpieczeństwa.
Druga kontrowersyjna rekomendacja w tle
CDC rozważa obecnie także drugorzędne zalecenie, zgodnie z którym rodzice mieliby konsultować się z lekarzami w sprawie wykonywania testów na obecność przeciwciał HBV u dzieci przed podaniem kolejnych dawek szczepionki. Standardowo szczepienie przeciw HBV obejmuje trzy dawki.
Eksperci obawiają się, że takie podejście może dodatkowo skomplikować kalendarz szczepień i zwiększyć liczbę dzieci nieobjętych pełną ochroną.
Polityka zamiast nauki?
Decyzja w sprawie HBV wpisuje się w szerszy kontekst zmian w CDC, które w ostatnich miesiącach budzą niepokój środowiska naukowego. Agencja:
- zmieniła komunikaty dotyczące rzekomego związku szczepień z autyzmem, mimo braku dowodów,
- sugerowała unikanie acetaminofenu w ciąży w oparciu o niejednoznaczne dane,
- kwestionowała sens szczepionek skojarzonych bez solidnych podstaw naukowych.
W efekcie część stanów oraz lekarzy coraz częściej opiera się na zaleceniach niezależnych towarzystw naukowych, takich jak Amerykańska Akademia Pediatrii (AAP), która nadal jednoznacznie rekomenduje szczepienie noworodków przeciw HBV w ciągu 24 godzin od urodzenia.
Konsekwencje nowych wytycznych dla praktyki pediatrycznej
Choć Departament Zdrowia i Opieki Społecznej zapewnia, że zmiana wytycznych nie wpłynie na refundację szczepień, wielu pediatrów zapowiada, że nadal będzie rekomendować rodzicom szczepienie noworodków zgodnie z dotychczasowym schematem.
Eksperci ostrzegają jednak, że brak jasnego, federalnego przekazu może zwiększyć wahanie szczepienne i prowadzić do decyzji, które w dłuższej perspektywie odbiją się na zdrowiu publicznym.
Wstrzymanie powszechnego rekomendowania szczepień przeciw HBV u noworodków przez CDC stanowi fundamentalne odejście od wieloletniego konsensusu medycznego. Choć decyzja została uzasadniona hasłem „świadomej zgody”, eksperci wskazują, że może ona doprowadzić do realnych strat zdrowotnych i cofnięcia jednego z największych sukcesów profilaktyki chorób zakaźnych w USA. Najbliższe lata pokażą, czy nowa polityka okaże się jedynie epizodem politycznym, czy początkiem trwałej zmiany w podejściu do szczepień.
Główne wnioski
- CDC przestało rekomendować szczepienie przeciw HBV wszystkim noworodkom, zastępując uniwersalną dawkę urodzeniową decyzją podejmowaną indywidualnie po konsultacji z lekarzem.
- Nowe wytyczne nadal wymagają szczepienia w ciągu 24 godzin u dzieci matek z dodatnim lub nieznanym statusem zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B.
- Uniwersalne szczepienia noworodków doprowadziły do 99% spadku zakażeń HBV u dzieci w latach 1990–2019, co eksperci uznają za jeden z największych sukcesów zdrowia publicznego.
- Wielu specjalistów i organizacji medycznych, w tym Amerykańska Akademia Pediatrii, nadal zaleca szczepienie noworodków przeciw HBV w ciągu pierwszej doby życia, niezależnie od nowych wytycznych CDC.
Źródło:
- opracowanie własne, NBC News, Times Now, Ground News
