Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) rozpoczęła Drugi Globalny Szczyt poświęcony Medycynie Tradycyjnej, organizowany wspólnie z rządem Indii. Wydarzenie gromadzi ministrów, naukowców, liderów ludności rdzennej oraz praktyków z ponad 100 krajów. Celem spotkania jest przyspieszenie wdrażania Globalnej Strategii Medycyny Tradycyjnej WHO na lata 2025–2034, ze szczególnym naciskiem na dowody naukowe, regulacje, integrację systemową oraz innowacje technologiczne.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego WHO organizuje Drugi Globalny Szczyt Medycyny Tradycyjnej i jakie cele stawia sobie w ramach Globalnej Strategii TM na lata 2025–2034.
- Jaką rolę medycyna tradycyjna odgrywa w globalnych systemach ochrony zdrowia, w tym w zwiększaniu dostępu do opieki i realizacji powszechnej opieki zdrowotnej (UHC).
- Jak WHO chce łączyć wiedzę tradycyjną z nowoczesną nauką i technologiami, takimi jak sztuczna inteligencja, genomika i zaawansowana analityka danych.
- Jakie nowe inicjatywy i zobowiązania zostaną ogłoszone podczas Szczytu, w tym Globalna Biblioteka Medycyny Tradycyjnej i plan utworzenia międzynarodowego konsorcjum.
Medycyna tradycyjna w globalnym krajobrazie zdrowia
Medycyna tradycyjna (TM) obejmuje zarówno systemy skodyfikowane, jak i nieskodyfikowane, które poprzedzały biomedycynę i ewoluowały, aby odpowiadać na współczesne potrzeby zdrowotne. Dla wielu społeczności TM pozostaje podstawowym źródłem opieki zdrowotnej – lokalnie dostępnym, relatywnie tanim i osadzonym w biokulturze. Dla jeszcze większej grupy stanowi preferowaną, spersonalizowaną i bardziej naturalną opcję.
Skala wykorzystania jest znacząca: prawie 90% państw członkowskich WHO (170 z 194) deklaruje, że 40–90% populacji korzysta z medycyny tradycyjnej. Dane te nadają Szczytowi wymiar strategiczny – chodzi nie o marginalny obszar, lecz o filar realnie wykorzystywany w opiece zdrowotnej na świecie.
Strategia WHO 2025–2034: dowody, regulacje i integracja
Szczyt ma przynieść konkretne inicjatywy naukowe i nowe zobowiązania, które przyspieszą realizację Globalnej Strategii TM WHO na lata 2025–2034. Dokument ten koncentruje się na:
- wzmacnianiu bazy dowodów naukowych,
- podnoszeniu jakości regulacji i standardów bezpieczeństwa,
- integracji TM z systemami opieki zdrowotnej,
- współpracy międzynarodowej i zaangażowaniu społeczności.
Jak podkreślił dr Tedros Adhanom Ghebreyesus Dyrektor Generalny WHO:
WHO dąży do połączenia mądrości tysiącleci z potęgą współczesnej nauki i technologii, aby urzeczywistnić wizję zdrowia dla wszystkich. Dzięki odpowiedzialnemu, etycznemu i sprawiedliwemu zaangażowaniu oraz wykorzystaniu innowacji, od sztucznej inteligencji po genomikę, możemy wykorzystać potencjał medycyny tradycyjnej, aby dostarczać bezpieczniejsze, inteligentniejsze i bardziej zrównoważone rozwiązania zdrowotne dla każdej społeczności i dla naszej planety.
Integracja TM a wyzwania powszechnej opieki zdrowotnej
Globalny kontekst jest wymagający: 4,6 mld ludzi nie ma dostępu do podstawowych usług medycznych, a ponad 2 mld doświadcza trudności finansowych w dostępie do opieki. Integracja medycyny tradycyjnej z systemami ochrony zdrowia może zwiększyć dostępność i wybór opieki zorientowanej na człowieka, wspierając realizację powszechnej opieki zdrowotnej (UHC).
Coraz więcej danych wskazuje, że taka integracja może przynieść oszczędności systemowe i lepsze wyniki zdrowotne, m.in. poprzez nacisk na profilaktykę i promocję zdrowia, a także bardziej racjonalne stosowanie antybiotyków.
Warunkiem skuteczności jest jednak ta sama rygorystyczność naukowa, która obowiązuje w biomedycynie.
Musimy stosować tę samą rygorystyczność naukową do oceny i walidacji biomedycyny i medycyny tradycyjnej, jednocześnie szanując bioróżnorodność, specyfikę kulturową i zasady etyczne – powiedziała dr Sylvie Briand, główna naukowiec WHO. Silniejsza współpraca i pionierskie technologie – takie jak sztuczna inteligencja, genomika, biologia systemów, neuronauka i zaawansowana analityka danych – mogą zmienić sposób, w jaki badamy i stosujemy medycynę tradycyjną.
Innowacje, bioróżnorodność i prawa ludności rdzennej
Technologie TM są fundamentem szybko rozwijających się gałęzi przemysłu, w tym medycyny ziołowej. Wszystkie formulacje TM oraz ponad połowa produktów biomedycznych wywodzą się z zasobów naturalnych – kluczowych dla nowych odkryć farmaceutycznych.
Szczególną rolę odgrywa ludność rdzenna, która – stanowiąc około 6% globalnej populacji – chroni około 40% światowej bioróżnorodności. Rozwój TM wymaga zatem poszanowania praw ludności rdzennej, sprawiedliwego handlu oraz uczciwego podziału korzyści.
Mimo powszechnego zastosowania TM, mniej niż 1% globalnych środków na badania zdrowotne trafia do tego obszaru. WHO odpowiada na tę lukę, uruchamiając Globalną Bibliotekę Medycyny Tradycyjnej – pierwszą tego rodzaju, z ponad 1,6 mln rekordów naukowych obejmujących badania, strategie, regulacje i zbiory tematyczne.
Globalna Biblioteka Medycyny Tradycyjnej: dostęp i równość
Biblioteka powstała w odpowiedzi na apele przywódców państw podczas spotkań G20 i BRICS w 2023 r. i zapewnia równy dostęp online do recenzowanych treści dla instytucji z krajów o niższych dochodach w ramach inicjatywy Research4Life. Wspiera również państwa w ochronie własności intelektualnej związanej z technologiami TM oraz w budowaniu potencjału naukowego, stymulując innowacje.
Znaczenie inicjatywy podsumował dr Shyama Kuruvilla, dyrektor Globalnego Centrum Medycyny Tradycyjnej WHO:
Rozwój medycyny tradycyjnej to konieczność oparta na dowodach, etyczna i ekologiczna. Globalny Szczyt sprzyja warunkom i współpracy niezbędnym, aby medycyna tradycyjna mogła wnieść znaczący wkład w rozwój wszystkich ludzi i planety.
Nowe zobowiązania i globalne konsorcjum
Podczas Szczytu ( 17–19 grudnia 2025 r., New Delhi ) ogłoszone zostaną nowe zobowiązania rządów i interesariuszy, a także apel o utworzenie globalnego konsorcjum. Jego zadaniem będzie usuwanie luk systemowych i przyspieszenie wdrażania Globalnej Strategii TM na dużą skalę – od badań i regulacji po integrację kliniczną.
Główne wnioski
- Drugi Globalny Szczyt WHO gromadzi przedstawicieli ponad 100 krajów i ma przyspieszyć wdrażanie Globalnej Strategii Medycyny Tradycyjnej WHO na lata 2025–2034.
- Medycyna tradycyjna jest powszechnie wykorzystywana – niemal 90% państw członkowskich WHO deklaruje, że korzysta z niej od 40 do 90% populacji.
- Integracja TM z systemami opieki zdrowotnej może poprawić dostęp i efektywność leczenia, zwłaszcza w kontekście 4,6 mld osób bez dostępu do podstawowych usług medycznych.
- WHO inwestuje w dowody i innowacje, m.in. poprzez uruchomienie Globalnej Biblioteki Medycyny Tradycyjnej obejmującej ponad 1,6 mln rekordów naukowych.
Źródło:
- WHO
