Różnice w wynikach dwóch najczęściej stosowanych testów oceniających czynność nerek – pomiarów kreatyniny i cystatyny C – mogą sygnalizować znacznie wyższe ryzyko niewydolności nerek, chorób serca, a nawet śmierci. Tak wynika z największej na świecie analizy danych blisko 861 tys. pacjentów, zaprezentowanej przez zespół NYU Langone Health podczas tegorocznego Kidney Week.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego warto porównywać wyniki kreatyniny i cystatyny C u pacjentów.
- Jak duża rozbieżność między testami wpływa na ryzyko zgonu i dializy.
- U kogo częściej występuje rozjazd w wynikach i co może on oznaczać.
- Dlaczego test na cystatynę C wciąż jest rzadko wykonywany mimo zaleceń.
Rozbieżność pomiarów to więcej niż statystyka
Zgodnie z zaleceniami stosowanymi od dekad, do oceny filtracji kłębuszkowej (eGFR) używa się poziomu kreatyniny. Coraz częściej do diagnostyki włącza się także pomiar cystatyny C – białka produkowanego przez wszystkie komórki organizmu. Te dwa wskaźniki mogą jednak wskazywać na zupełnie różny stan zdrowia pacjenta – i właśnie ta rozbieżność może być kluczowym sygnałem ostrzegawczym.
W badaniu objęto 860 966 osób z różnych krajów, których poziomy kreatyniny i cystatyny C oznaczano tego samego dnia, a po około 11 latach przeprowadzono badania kontrolne. Wyniki? Ponad jedna trzecia hospitalizowanych pacjentów miało wynik eGFR oparty na cystatynie C co najmniej o 30% niższy niż odczyt oparty na poziomie kreatyniny. Taki rozjazd oznaczał istotnie wyższe ryzyko zgonu, chorób sercowo-naczyniowych i konieczności dializy.
Cystatyna C może ujawniać „niewidoczną” chorobę
Zastosowanie jednocześnie dwóch biomarkerów – kreatyniny i cystatyny C – pozwala na bardziej precyzyjną ocenę funkcji nerek i wcześniejsze wykrycie choroby przewlekłej. Jak podkreśla prof. Morgan Grams, współautorka badania i nefrolog z NYU Grossman School of Medicine, stosowanie obu wskaźników może pomóc zidentyfikować więcej pacjentów z upośledzoną czynnością nerek, zanim pojawią się objawy kliniczne.
U osób, u których eGFR obliczone na podstawie cystatyny C było co najmniej o 30% niższe niż wynik oparty na kreatyninie, zaobserwowano istotnie większą zapadalność na ciężką przewlekłą chorobę nerek, konieczność dializoterapii lub transplantacji. Takie rozbieżności występowały nie tylko u hospitalizowanych – pojawiły się także u 11% pacjentów ambulatoryjnych i pozornie zdrowych ochotników.
Diagnostyka kluczowa również dla dawkowania leków
Ocena czynności nerek nie służy wyłącznie diagnostyce przewlekłej choroby nerek. Ma bezpośrednie przełożenie na bezpieczeństwo terapii – od antybiotyków po leki onkologiczne. Niewłaściwa ocena filtracji kłębuszkowej może prowadzić do błędnego dawkowania, a tym samym zwiększonego ryzyka toksyczności lub nieskuteczności leczenia.
Jak zauważa dr Josef Coresh z NYU Langone’s Optimal Aging Institute, mimo że test na cystatynę C został zalecony już w 2012 roku przez międzynarodową organizację KDIGO, wciąż mniej niż 10% laboratoriów klinicznych w USA wykonuje go na miejscu. Tymczasem jego dostępność rośnie – oferują go już m.in. Quest Diagnostics i Labcorp.
Wśród hospitalizowanych Amerykanów objętych badaniem zaledwie 1% miało wykonany pomiar cystatyny C. To ogromna luka diagnostyczna, która może prowadzić do przeoczenia wczesnych stadiów niewydolności nerek. Autorzy badania, w tym także współprzewodniczący Chronic Kidney Disease Prognosis Consortium, apelują o szersze wdrażanie testów łączonych.
Główne wnioski
- Rozbieżność ≥30% między wynikami cystatyny C a kreatyniny może oznaczać wyższe ryzyko zgonu, chorób serca i konieczności dializy.
- W badaniu objęto ponad 860 tys. osób, co czyni je największą dotąd analizą dotyczącą różnic w testach czynności nerek.
- Tylko 1% hospitalizowanych pacjentów w USA miało wykonany test na cystatynę C, mimo zaleceń z 2012 roku.
- Równoczesne oznaczanie kreatyniny i cystatyny C może pomóc wcześniej wykrywać przewlekłą chorobę nerek i lepiej dopasować dawki leków.
Źródło:
- https://nyulangone.org/news/disagreement-between-two-kidney-function-tests-predicts-serious-health-problems
