Nikotynamid, znany również jako amid kwasu nikotynowego, jest formą witaminy B3, którą od lat rekomenduje się pacjentom po przebytym nowotworze skóry. Już w 2015 roku opublikowano wyniki badania klinicznego, w którym wykazano, że regularna suplementacja tym związkiem znacząco ogranicza ryzyko nowych przypadków raka skóry. Nowe, szeroko zakrojone badanie opublikowane 17 września 2025 r. w JAMA Dermatology dostarcza mocniejszych dowodów na skuteczność tej strategii profilaktycznej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak nikotynamid, forma witaminy B3, wpływa na ryzyko nawrotu raka skóry.
- Jakie wyniki przyniosło największe dotąd badanie dotyczące suplementacji nikotynamidem.
- U których pacjentów suplementacja przynosi największe korzyści profilaktyczne.
- Dlaczego wczesne wdrożenie suplementu może mieć kluczowe znaczenie dla skuteczności.
Dane z ponad 33 tysięcy pacjentów
W przeciwieństwie do wcześniejszych badań klinicznych z ograniczoną liczbą uczestników, obecna analiza objęła dane medyczne 33 833 pacjentów z amerykańskiego systemu opieki zdrowotnej Veterans Affairs (VA), gdzie nikotynamid znajduje się na oficjalnej liście leków. W badaniu porównano 12 287 pacjentów, którzy otrzymali leczenie (500 mg dwa razy dziennie przez minimum 30 dni), z 21 479 osobami, które nie stosowały nikotynamidu.
Celem analizy było ustalenie, czy suplementacja wpływa na zmniejszenie ryzyka nawrotu dwóch głównych typów nieczerniakowego raka skóry: raka podstawnokomórkowego i raka płaskonabłonkowego.
Wyniki: redukcja ryzyka nawet o 54%
Ogólnie rzecz biorąc, suplementacja nikotynamidem zmniejszyła ryzyko kolejnego nowotworu skóry o 14%. Jednak w przypadku osób, które rozpoczęły przyjmowanie suplementu po pierwszym zachorowaniu, redukcja ryzyka sięgała aż 54%. Z kolei, gdy leczenie wdrażano po kolejnych nowotworach skóry, efekt prewencyjny był mniejszy.
Co istotne, największe korzyści zaobserwowano w kontekście raka płaskonabłonkowego, który charakteryzuje się większym potencjałem agresji i przerzutów niż rak podstawnokomórkowy.
Nie ma wytycznych dotyczących momentu rozpoczęcia leczenia nikotynamidem w profilaktyce raka skóry u ogółu populacji. Wyniki te znacząco zmieniłyby naszą praktykę, z rozpoczynania leczenia u pacjentów, u których rozwinęły się liczne nowotwory skóry, na rozpoczynanie go wcześniej. Nadal musimy lepiej identyfikować, kto faktycznie odniesie korzyści, ponieważ mniej więcej u połowy pacjentów rozwiną się liczne nowotwory skóry – powiedział dr n. med. Lee Wheless, adiunkt dermatologii i medycyny w Vanderbilt University Medical Center oraz lekarz w VA Tennessee Valley Healthcare System.
Ograniczenia u pacjentów z obniżoną odpornością
W analizie uwzględniono także podgrupę 1334 pacjentów po przeszczepach narządów miąższowych, czyli osób z istotnie obniżoną odpornością. W tej grupie nie zaobserwowano ogólnej redukcji ryzyka raka skóry, choć wczesne wdrożenie nikotynamidu wiązało się ze zmniejszeniem liczby przypadków raka płaskonabłonkowego.
To może sugerować, że skuteczność prewencyjna suplementu zależy od stanu immunologicznego pacjenta oraz momentu rozpoczęcia terapii.
Nikotynamid – dostępny, niedrogi, potencjalnie przełomowy
Nikotynamid, jako suplement diety dostępny bez recepty, pozostaje stosunkowo niedrogim i dobrze tolerowanym środkiem, co czyni go atrakcyjnym elementem strategii prewencji wtórnej raka skóry. Jego włączenie do profilaktyki może przynieść wymierne korzyści zdrowotne, szczególnie u osób z historią nowotworów skóry.
Z uwagi na brak formalnych zaleceń dotyczących stosowania nikotynamidu w profilaktyce pierwotnej, decyzje terapeutyczne powinny być podejmowane indywidualnie, w porozumieniu z lekarzem dermatologiem lub onkologiem.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- Suplementacja nikotynamidem zmniejszyła ryzyko nawrotu raka skóry o 14% ogółem, a u pacjentów, którzy rozpoczęli ją po pierwszym nowotworze – aż o 54%.
- Największą redukcję ryzyka zaobserwowano w przypadku raka płaskonabłonkowego skóry, który charakteryzuje się wyższą agresywnością.
- W grupie ponad 33 tys. pacjentów z danych Veterans Affairs nikotynamid okazał się skuteczny, szczególnie gdy był stosowany we wczesnym etapie choroby.
- U biorców przeszczepów narządów miąższowych nie stwierdzono istotnej redukcji ryzyka ogólnego, choć obserwowano spadek liczby przypadków raka płaskonabłonkowego przy wczesnym wdrożeniu leczenia.
Źródło:
- Vanderbilt University Medical Center
- JAMA Dermatology
