Endometrioza, choroba dotykająca nawet 10% kobiet w wieku rozrodczym, przez lata była traktowana jako schorzenie ograniczające się do układu rozrodczego. Coraz więcej dowodów wskazuje jednak, że jej charakter jest znacznie bardziej złożony. Najnowsze badanie opublikowane w NPJ Women’s Health pokazuje, że kobiety z endometriozą mają istotnie wyższe ryzyko rozwoju chorób autoimmunologicznych w ciągu dwóch lat od postawienia diagnozy. Odkrycie to rzuca nowe światło na potencjalne wspólne mechanizmy zapalne i immunologiczne leżące u podstaw obu grup schorzeń.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie istnieją biologiczne powiązania między endometriozą a chorobami autoimmunologicznymi.
- Jakie konkretne choroby autoimmunologiczne najczęściej współwystępują z endometriozą.
- Na czym polegało badanie przeprowadzone na ponad 1,5 mln kobiet i co wykazało.
- Dlaczego rozpoznanie endometriozy może pomóc w szybszej diagnostyce chorób autoimmunologicznych.
Endometrioza i choroby autoimmunologiczne – wspólne tło zapalne
Zarówno endometrioza, jak i choroby autoimmunologiczne są schorzeniami przewlekłymi, zapalnymi i wielonarządowymi. Oba zaburzenia są powiązane z dysfunkcją układu odpornościowego i charakteryzują się obecnością mediatorów zapalnych, takich jak interleukiny i prostaglandyny. W przypadku endometriozy tkanka przypominająca błonę śluzową macicy rozrasta się poza jej jamą, wywołując lokalny i układowy stan zapalny.
Badania sugerują, że kobiety z endometriozą mają zmienioną aktywację komórek odpornościowych, w tym zwiększoną liczbę makrofagów i neutrofili w jamie otrzewnej, upośledzoną aktywność komórek NK (natural killers) oraz nieprawidłowe funkcjonowanie limfocytów T. To wszystko może sprzyjać rozwojowi chorób autoimmunologicznych.
Dane z dwóch dużych baz – kto jest najbardziej narażony?
Analizując dane ponad 1,5 miliona kobiet, w tym 332 409 pacjentek z endometriozą i ponad 1,2 miliona w grupie kontrolnej, badacze wykazali istotne różnice w częstości diagnozowania chorób autoimmunologicznych. W ciągu dwóch lat od rozpoznania endometriozy u 5% pacjentek zdiagnozowano przynajmniej jedną chorobę autoimmunologiczną, w porównaniu z 1,4% w grupie kontrolnej.
Najczęstsze współwystępujące schorzenia to:
- reumatoidalne zapalenie stawów,
- toczeń rumieniowaty układowy,
- choroba Hashimoto,
- stwardnienie rozsiane,
- niedokrwistość złośliwa.
W niektórych kohortach ryzyko wystąpienia zespołu Sjögrena lub zapalenia mięśni było nawet sześciokrotnie wyższe. Ryzyko choroby Gravesa i cukrzycy typu 1 również było zwiększone, choć w mniejszym stopniu.
Wspólne mechanizmy czy zakłócenia diagnostyczne?
Choć dane są istotne statystycznie, autorzy badania zaznaczają, że nie oznaczają one związku przyczynowo-skutkowego. Możliwe są trzy wyjaśnienia:
- Wspólne mechanizmy biologiczne – przewlekły stan zapalny wywołany endometriozą może inicjować reakcje autoimmunologiczne.
- Efekt wykrywalności – lekarze badający pacjentki z objawami endometriozy mogą łatwiej zidentyfikować współistniejące schorzenia autoimmunologiczne.
- Korelacja odwrotna – obecność choroby autoimmunologicznej może prowadzić do późniejszego rozpoznania zaawansowanej endometriozy.
Badacze zauważają również, że opóźnienia diagnostyczne w obu grupach schorzeń mogą zniekształcać kolejność ich występowania.
Mocne strony i ograniczenia badania
Wyniki badania opierają się na danych z baz ubezpieczeniowych Medicaid i komercyjnych, obejmujących szerokie spektrum populacji. Zastosowano zweryfikowane definicje kliniczne i poprawki Bonferroniego dla porównań wielokrotnych, co zwiększa wiarygodność statystyczną. Jednak dane oparte na roszczeniach administracyjnych mogą odzwierciedlać również różnice w dostępie do diagnostyki i kodowaniu, niekoniecznie samą biologię chorób.
Przyszłe kierunki badań
Badanie jako pierwsze wykazało, że kobiety z endometriozą mają dwukrotnie wyższe ryzyko rozwoju choroby autoimmunologicznej w ciągu dwóch lat od postawienia diagnozy. To ważny sygnał dla klinicystów i naukowców, wskazujący na konieczność dalszego monitorowania pacjentek z endometriozą i podejmowania wczesnych działań diagnostycznych.
Zrozumienie wspólnych szlaków molekularnych może pozwolić na opracowanie bardziej skutecznych metod leczenia i poprawić jakość życia kobiet z tymi trudnymi do leczenia chorobami. Wymaga to jednak dalszych, pogłębionych badań klinicznych, dłuższej obserwacji i integracji danych biologicznych, genetycznych oraz środowiskowych.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- U kobiet z endometriozą ryzyko zdiagnozowania choroby autoimmunologicznej w ciągu dwóch lat od rozpoznania było dwukrotnie wyższe niż w grupie kontrolnej (5% vs 1,4%).
- Najczęstsze współistniejące choroby to m.in. reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń, stwardnienie rozsiane i choroba Hashimoto. W niektórych przypadkach ryzyko było nawet sześciokrotnie wyższe.
- Badanie oparto na danych ponad 1,5 mln kobiet z dwóch dużych baz ubezpieczeniowych, co zapewnia szeroki zasięg populacyjny i solidność analizy statystycznej.
- Wyniki wskazują na istnienie wspólnych mechanizmów zapalnych dla endometriozy i chorób autoimmunologicznych, co może prowadzić do skuteczniejszej diagnostyki i leczenia obu grup schorzeń.
Źródło:
- NPJ Women’s Health
- News-Medical
