Związek Powiatów Polskich opublikował 2 stycznia 2026 r. obszerne stanowisko, w którym ocenia, że dalsze funkcjonowanie publicznego systemu ochrony zdrowia jest zagrożone. Jak podkreślono, w najbliższych miesiącach pacjenci mogą odczuć ograniczenie dostępu do leczenia, a szpitale – zwłaszcza powiatowe – znaleźć się w sytuacji wymagającej pilnych programów naprawczych. Dokument wskazuje na brak realnych narzędzi, opóźnienia po stronie administracji centralnej oraz narastające koszty, które – zdaniem ZPP – nie są równoważone decyzjami rządu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zagrożenia dla szpitali powiatowych wskazuje Związek Powiatów Polskich.
- Dlaczego ZPP uważa, że brak decyzji rządu może ograniczyć dostęp pacjentów do leczenia.
- Jakie koszty i regulacje – według stanowiska ZPP – pogarszają stabilność finansową placówek.
- Jakich działań i harmonogramów powiaty oczekują od Ministerstwa Zdrowia i NFZ.
Szpitale powiatowe bez instrumentów do reformy
W stanowisku czytamy, że powiatowe lecznice stoją przed obowiązkiem przygotowania programów naprawczych według nowych zasad, które wejdą w życie z początkiem kwietnia 2026 r. Jak zaznaczono, działania te nie mają szans powodzenia, jeśli administracja centralna nie przedstawi z wyprzedzeniem jasnych wytycznych i analiz finansowych. ZPP ocenia, że zarówno rządowy szczyt zdrowotny z 4 grudnia 2025 r., jak i spotkanie u Prezydenta RP dzień później, nie przyniosły odpowiedzi na kluczowe pytania dotyczące kierunku zmian.
Wynagrodzenia w ochronie zdrowia: zaufanie powiatów nadszarpnięte
Związek zdecydowanie odniósł się do dalszych losów ustawy o minimalnym wynagrodzeniu zasadniczym w podmiotach leczniczych. Jak stwierdzono, w 2022 r. powiaty „zaufały mechanizmowi” polegającemu na włączeniu kosztów podwyżek do wyceny świadczeń. Obecnie, zdaniem samorządów, zaufanie to zostało nadużyte, a roczne koszty wynikające z obowiązywania ustawy mają sięgnąć 12 mld zł – więcej niż prognozowany wzrost wpływów ze składki zdrowotnej w 2026 r. ZPP zwraca uwagę na utrzymywanie sztywnych mnożników oderwanych od sytuacji na rynku pracy, co ma generować dysproporcje między wybranymi zawodami medycznymi a ogółem pracowników.
Szacowany wzrost płac w sektorze ochrony zdrowia będzie przeszło 2-kronie wyższy niż wzrost płacy minimalnej. Trudno uznać, że taki wzrost płac dla jednej grupy zawodowej jest uzasadniony społecznie – czytamy w stanowisku.
Brak zapowiadanych narzędzi: BGK, Fundusz Medyczny, system IT
Samorządy podkreślają, że do tej pory nie uruchomiono programu wsparcia z BGK, o którym mowa była już 1,5 roku temu. Podobnie nie ma informacji o instrumencie przewidzianym z Funduszu Medycznego. Wątpliwości dotyczą również inwestycji realizowanych w ramach KPO – zwłaszcza w obszarze opieki długoterminowej – które wciąż nie mają gwarancji późniejszego finansowania przez NFZ. Powiaty wskazują także na brak narzędzia informatycznego niezbędnego do przygotowania programów naprawczych.
Wyceny świadczeń i dostęp do nielimitów
ZPP domaga się jasnego harmonogramu zmian wycen świadczeń oraz precyzyjnych zasad dostępu do procedur nielimitowanych. W stanowisku przypomniano, że resort zdrowia wielokrotnie informował o przeszacowaniu niektórych procedur i nadużyciach w AOS, ale – zdaniem powiatów – pomija fakt, że wiele świadczeń jest niedoszacowanych. Obecne działania NFZ, jak oceniono, najmocniej uderzają w szpitale powiatowe, pogłębiając ich problemy finansowe.
Krytyka zmian w OWU i planowanej likwidacji współczynników
Związek zaprotestował przeciwko „systemowym zmianom” wprowadzanym – jak wskazano – często bez właściwych konsultacji. Chodzi m.in. o modyfikowanie ogólnych warunków umów oraz zmianę warunków udzielania świadczeń poprzez zarządzenia Prezesa NFZ. ZPP sprzeciwia się również likwidacji współczynników 1,07 i 1,06 dla szpitali I i II poziomu systemu zabezpieczenia. Jak podkreślono, takie decyzje mogą oznaczać dalszą degradację finansową powiatowych placówek.
Jeżeli celem Rządu jest likwidacja szpitali powiatowych to wnosimy o to, żeby Rząd jasno to zakomunikował – napisano w dokumencie.
Finansowanie posiłków i nadwykonań
Samorządy wnioskują o utrzymanie zasad finansowania posiłków dla pacjentów przewidzianych w pilotażu „Dobry posiłek w szpitalu”. Powiaty odwołują się do raportu AOTMiT, z którego wynika, że szpitale nie mają zapewnionych środków na pokrycie wyższych kosztów żywienia. Kolejnym postulatem jest zmiana zasad rozliczania nielimitowanych nadwykonań – ZPP wskazuje, że mechanizm narzucany przez NFZ może naruszać unijne przepisy dotyczące opóźnień w płatnościach.
Główne wnioski
- ZPP ocenia, że obecne decyzje MZ i NFZ pogłębiają kryzys szpitali powiatowych i mogą ograniczyć realny dostęp pacjentów do leczenia.
- Dodatkowe koszty ustawy płacowej mają sięgnąć 12 mld zł rocznie, co – jak wskazuje ZPP – przewyższa wzrost wpływów ze składki zdrowotnej w 2026 r.
- Brak programu BGK, instrumentów z Funduszu Medycznego i narzędzia IT do tworzenia programów naprawczych utrudnia realizację ustawowych obowiązków szpitali.
- Powiaty domagają się harmonogramu zmian wycen oraz korekty zasad finansowania świadczeń nielimitowanych, wskazując na naruszenia stabilności finansowej placówek.
Źródło:
- https://www.zpp.pl/artykul/3845-stanowisko-zarzadu-zpp-w-sprawie-sytuacji-w-ochronie-zdrowia
