Rzecznik Praw Obywatelskich otrzymał odpowiedź Ministerstwa sprawiedliwości dotyczącą prac nad reformą więziennej służby zdrowia. Pismo, podpisane przez podsekretarz stanu Marię Ejchart, stanowi odpowiedź na lutowe wystąpienie RPO, w którym dopytywano o postęp reform oraz realizację postulatów przedstawionych jeszcze w październiku 2024 r. Resort zapewnia, że prace są prowadzone, a część działań organizacyjnych została już rozpoczęta.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie problemy więziennej służby zdrowia RPO wskazuje od 2024 roku.
- O jakie informacje dotyczące reformy ponownie zwrócił się Rzecznik Praw Obywatelskich.
- Jakie działania Ministerstwo Sprawiedliwości deklaruje jako już podjęte.
- Gdzie znaleźć szczegółową odpowiedź resortu dotyczącą poszczególnych postulatów.
RPO od 2024 r. wskazuje problemy więziennej opieki zdrowotnej
Pierwsze wystąpienie generalne Rzecznika Praw Obywatelskich w tej sprawie zostało skierowane do Ministra Sprawiedliwości 16 października 2024 r. Dokument powstał na podstawie obserwacji przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur podczas wizytacji jednostek penitencjarnych.
RPO wskazał wówczas 14 problemów wymagających rozwiązania, które – w ocenie urzędu – mają znaczenie dla skutecznego zapobiegania torturom oraz nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu osób pozbawionych wolności.
Wśród zastrzeżeń znalazły się m.in.:
- brak obligatoryjnych badań lekarskich wszystkich osób przyjmowanych do jednostek penitencjarnych,
- brak procedur postępowania po zgłoszeniu tortur oraz dokumentowania obrażeń,
- niewystarczająca obsada lekarzy i pielęgniarek,
- brak całodobowej opieki pielęgniarskiej lub ratowników medycznych,
- angażowanie personelu medycznego do czynności związanych z utrzymaniem bezpieczeństwa i porządku,
- udział lekarza w procedurze umieszczania osadzonego w celi izolacyjnej.
W lutym 2026 r. RPO ponownie zwrócił się do resortu
23 lutego 2026 r. Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek ponownie skierował pismo do Ministra Sprawiedliwości Waldemara Żurka.
RPO przypomniał, że od października 2024 r. prowadzone były rozmowy pomiędzy przedstawicielami Biura RPO, Ministerstwa Sprawiedliwości oraz Centralnego Zarządu Służby Więziennej. Jak wskazano w piśmie, mimo konstruktywnego charakteru tych spotkań nie doprowadziły one do wypracowania konkretnych rozwiązań systemowych ani legislacyjnych.
Rzecznik zwrócił się o przedstawienie aktualnego stanu prac nad reformą więziennej służby zdrowia oraz wskazanie, które z postulatów zgłoszonych w 2024 r. zostały uwzględnione. Poprosił również o upublicznienie raportu Pełnomocniczki Ministra Sprawiedliwości do spraw reformy więziennej służby zdrowia, argumentując, że umożliwiłoby to przeprowadzenie szerokiej dyskusji ekspertów nad kierunkiem planowanych zmian.
Ministerstwo: wypracowanie optymalnych rozwiązań
W odpowiedzi z 19 czerwca 2026 r., opublikowanej 25 czerwca, podsekretarz stanu Maria Ejchart poinformowała, że zagadnienia poruszane przez RPO były przedmiotem regularnych spotkań prowadzonych w Ministerstwie Sprawiedliwości z udziałem przedstawicieli Biura RPO oraz kierownictwa Centralnego Zarządu Służby Więziennej.
Resort wskazał, że celem prowadzonych rozmów jest wypracowanie optymalnych rozwiązań dotyczących funkcjonowania więziennictwa oraz zapewnienia osobom pozbawionym wolności pełni przysługujących im praw.
Resort przypomina o prawie osadzonych do świadczeń zdrowotnych
Ministerstwo Sprawiedliwości podkreśliło, że administracja jednostek penitencjarnych ma obowiązek zapewnienia humanitarnego traktowania osób pozbawionych wolności oraz ochrony ich przed torturami i nieludzkim traktowaniem.
W odpowiedzi wskazano również, że osadzeni mają zagwarantowany dostęp do nieodpłatnych świadczeń zdrowotnych, leków, wyrobów medycznych oraz artykułów sanitarnych. W przypadkach wymagających specjalistycznego leczenia lub diagnostyki więzienne podmioty lecznicze współpracują z placówkami zewnętrznymi, m.in. gdy konieczne jest wykonanie tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego czy innych badań niedostępnych w jednostkach penitencjarnych.
Powołano dwa zespoły do przygotowania reformy
Ministerstwo poinformowało również o działaniach organizacyjnych podjętych w marcu 2026 r. 11 marca 2026 r. Dyrektor Generalny Służby Więziennej wydał dwa zarządzenia:
- zarządzenie nr 21/26 powołujące zespół do spraw reformy więziennej służby zdrowia,
- zarządzenie nr 22/26 powołujące zespół przygotowujący założenia elektronicznej dokumentacji medycznej dla podmiotów leczniczych funkcjonujących w systemie penitencjarnym.
Jak wskazał resort, prace zespołu zajmującego się reformą mają uwzględniać raport „Opieka zdrowotna sprawowana wobec więźniów w Polsce – stan obecny i możliwości zmian”, opracowany przez Pełnomocnika Ministra Sprawiedliwości do spraw reformy więziennej służby zdrowia.
Szczegółowe odpowiedzi dotyczą postulatów RPO
Odpowiedź Ministerstwa Sprawiedliwości liczy ponad 20 stron i odnosi się kolejno do zagadnień przedstawionych przez Rzecznika Praw Obywatelskich w wystąpieniu z października 2024 r.
Ze szczegółami można zapoznać się: TUTAJ.
Główne wnioski
- Rzecznik Praw Obywatelskich od października 2024 r. wskazuje 14 problemów dotyczących funkcjonowania więziennej służby zdrowia.
- Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało, że prowadzi prace nad reformą oraz organizuje je we współpracy z Biurem RPO i Centralnym Zarządem Służby Więziennej.
- 11 marca 2026 r. powołano dwa zespoły: do spraw reformy więziennej służby zdrowia oraz przygotowania elektronicznej dokumentacji medycznej.
- Obszerna odpowiedź resortu zawiera stanowisko wobec wszystkich 14 postulatów zgłoszonych przez RPO i najlepiej analizować ją w pełnym dokumencie.
Źródło:
- https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-reforma-wieziennej-sluzby-zdrowia-postulaty-ms-odpowiedz
