Osoby starsze cierpiące na choroby neurodegeneracyjne oraz ich opiekunowie nadal napotykają poważne trudności w dostępie do skoordynowanej opieki zdrowotnej i społecznej. Na problem zwrócił uwagę Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek, który skierował pismo do ministry zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy. RPO oczekuje informacji o działaniach i planach resortu dotyczących wsparcia tej grupy pacjentów oraz ich rodzin.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie problemy w opiece nad osobami z chorobami neurodegeneracyjnymi wskazał Rzecznik Praw Obywatelskich.
- Jakie znaczenie ma Krajowy Program Działań wobec Chorób Otępiennych do roku 2030.
- Jakich zmian w systemie opieki oczekuje RPO.
- O jakie informacje Rzecznik zwrócił się do Ministerstwa Zdrowia.
Opieka zależy od miejsca zamieszkania
W piśmie Rzecznik Praw Obywatelskich wskazuje, że sytuacja osób starszych z chorobami neurodegeneracyjnymi jest bardzo zróżnicowana. Według napływających sygnałów dostęp do odpowiedniej opieki często zależy od miejsca zamieszkania, zaangażowania lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, aktywności samorządów oraz organizacji pozarządowych.
RPO zwraca uwagę, że wsparcie oferowane pacjentom i ich opiekunom w niewielkim stopniu wynika z funkcjonowania jednolitych, gwarantowanych rozwiązań systemowych. W efekcie poziom pomocy dostępnej dla rodzin bywa nierówny w różnych częściach kraju.
Nadal brakuje jednolitego modelu opieki
Jak przypomina Rzecznik, w ostatnich latach podejmowano próby uporządkowania systemu opieki nad osobami z chorobami otępiennymi. Dotyczyło to m.in. prac nad projektem Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025-2030 oraz regulacji związanych z opieką długoterminową.
Mimo tych działań nie udało się jednak stworzyć i skutecznie wdrożyć jednolitego modelu opieki nad seniorami z chorobami neurodegeneracyjnymi.
Ostatecznie 11 grudnia 2025 r. Rada Ministrów przyjęła dokument „Krajowy Program Działań wobec Chorób Otępiennych, polityka publiczna do roku 2030”. RPO zaznacza jednak, że sama akceptacja programu nie rozwiązuje problemów pacjentów i ich rodzin.
Realizacja programu wymaga wielu działań
W ocenie Rzecznika wdrożenie założeń programu wymaga szeroko zakrojonych działań analitycznych, legislacyjnych, organizacyjnych, informacyjnych i badawczych. Kluczową rolę w tym procesie ma odegrać administracja publiczna.
Marcin Wiącek wskazuje, że konieczne jest nie tylko przygotowanie nowych rozwiązań, ale również skuteczna koordynacja działań pomiędzy ochroną zdrowia a systemem pomocy społecznej. Choroby otępienne należą bowiem do schorzeń, które wpływają nie tylko na stan zdrowia pacjenta, lecz także na funkcjonowanie całych rodzin.
RPO wskazuje obszary wymagające pilnych zmian
W skierowanym do Ministerstwa Zdrowia piśmie Rzecznik wymienia najważniejsze obszary wymagające poprawy. Wśród nich znalazły się:
- profilaktyka chorób otępiennych,
- poprawa dostępu do diagnostyki, szczególnie we wczesnych etapach choroby,
- zwiększenie dostępności leczenia i opieki na wszystkich etapach rozwoju schorzenia,
- wsparcie opiekunów osób chorych,
- monitorowanie danych dotyczących chorób otępiennych,
- działania edukacyjne i zwiększanie świadomości społecznej.
RPO zwraca również uwagę na potrzebę promowania postaw wspierających wobec osób chorych i ich rodzin oraz konsekwentnej realizacji działań zapisanych w strategicznych dokumentach państwowych.
Ministerstwo Zdrowia ma przedstawić swoje stanowisko
Na podstawie ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich Marcin Wiącek zwrócił się do ministry zdrowia z prośbą o przedstawienie stanowiska w sprawie zgłaszanych problemów.
Rzecznik oczekuje informacji dotyczących zarówno obecnie prowadzonych działań, jak i planów resortu zdrowia związanych z funkcjonowaniem opieki nad osobami starszymi z chorobami neurodegeneracyjnymi oraz wsparciem ich opiekunów.
Główne wnioski
- RPO wskazuje, że osoby starsze z chorobami neurodegeneracyjnymi oraz ich opiekunowie nadal nie mają zapewnionej jednolitej i skoordynowanej opieki zdrowotnej oraz społecznej.
- 11 grudnia 2025 r. Rada Ministrów przyjęła „Krajowy Program Działań wobec Chorób Otępiennych, polityka publiczna do roku 2030”.
- Wdrożenie programu wymaga działań analitycznych, legislacyjnych, organizacyjnych, informacyjnych i badawczych.
- RPO zwrócił się do Ministry Zdrowia o informacje dotyczące działań i planów resortu wobec osób starszych z chorobami neurodegeneracyjnymi oraz ich opiekunów.
Źródło:
- https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-seniorzy-niepelnosprawnosc-poznawcza-mz
